Aandelen zijn uit, sparen is in

Particulieren zijn huiverig geworden door de koersval op de aandelenmarkt.

Ze hevelen hun geld over naar een spaarrekening met hoge rente.

„Soms voel ik me net Lieve Lita.” Hanneke van Veen is overdonderd door de reacties op haar nieuwe website www.vanspaarbankveranderen.nl. Opening: drie maanden geleden. Aantal bezoekers in december: 70.000. In januari: 230.000.

Onder de reacties: talloze vragen van bezoekers die hun financiële situatie voorleggen. Van Veen helpt met haar website zoveel geld in beweging te zetten dat een van haar adverteerders, de DSB Bank, even vrijaf heeft genomen. De bank kreeg zoveel geld binnen dat zij daar niet direct een bestemming voor had, vertelt Van Veen.

Aandelen zijn uit, sparen is in. De effectenbeurs lijdt verliezen, spaarders gaan voor de zekerheid. En voor de hoogste rente.

Nederlanders hevelden vorig jaar voor ongekende bedragen over van reguliere spaarrekeningen naar deposito’s met een vaste looptijd. Dagelijks meer dan 100 miljoen euro.

Op reguliere spaarrekeningen kun je geld direct opnemen, soms wel met een boete. Wie een vaste looptijd afspreekt, kan er in die tijd niet aankomen. Deze rekeningen worden meestal deposito’s genoemd, met looptijden van een maand of langer. De beperking in de geldopname wordt gecompenseerd met een hogere rente. Die rente schreeuwt nu.

De afgelopen jaren schommelde het saldo op deze deposito’s bij banken rond 20 miljard euro. Eind vorig jaar was het opeens bijna 64 miljard euro. Dat is meer dan een kwart van het totale bedrag van 246 miljard euro dat particulieren volgens De Nederlandsche Bank op spaar- en depositorekening hebben staan. Eind 2006 stond nog maar 10 procent van het totale bedrag op deposito’s. De oorzaken van de aardverschuiving?

De „geniepige manier” waarop de grote banken de rente op hun spaarrekeningen verlaagden of lieten achterlopen bij de stijgende marktrente, zegt Van Veen van vanspaarbankveranderen.nl. Tien jaar geleden was zij met haar echtgenoot oprichter van De Vrekkenkrant. Zo hielden ze zelf geld over. Daaruit vloeide een spaarpagina voort op startpagina.nl. Medio oktober kopte de Volkskrant op de voorpagina: ‘Suffe’ spaarder spekt Postbank. Dat ging over de winst die de Postbank maakte op het spaargeld waarvan de rente achterbleef bij de markt, of verlaagd werd. Het stuk was de aanleiding voor Van Veen en haar man met de nieuwe website te beginnen. Vanochtend voegden zij een nieuw snufje toe: een spaarwinstcalculator. „Kun je in één klap uitrekenen hoeveel rentewinst je zelf kunt maken.”

Andere websites bevestigen haar gevoel dat er „iets in gang is gezet”. Sites als die van de Consumentenbond en van Independer hebben al enige tijd aparte spaarwijzers naar de hoogste rente. Bij de vergelijkingssite Independer zien zij de belangstelling voor spaarrentes eveneens van maand tot maand toenemen. Een paar maanden geleden was maar eentiende van de bezoekers van de spaarinformatie geïnteresseerd in deposito’s, nu gaat dat gelijk op, en soms liggen de getallen zelfs hoger, zegt een woordvoerder.

Maar er zijn meer oorzaken voor de spaardrift. Meer concurrentie bijvoorbeeld. De grote banken houden de rente op de ene categorie rekeningen laag, terwijl nieuwkomers op de markt de rente op deposito’s met een vaste looptijd optrekken, zegt een woordvoerder van de Consumentenbond. „Een deposito van een jaar kan je 5 procent opleveren, terwijl de hoogste rente op rekeningen met een opzegtermijn 4,75 procent is. Het wordt steeds rendabeler om je spaargeld langer vast te zetten.”

En de beursval en de kredietcrisis zorgen voor nieuwe keuzes. In de tweede helft van het jaar versnelde het tempo van de spaargeldstroom toen de beurskoersen begonnen te jojoën in reactie op de aanzwellende stroppen van de Amerikaanse kredietcrisis.

De koersval op de aandelenmarkt maakt particuliere beleggers huiverig. De kredietcrisis maakt banken huiverig om geld aan elkaar te lenen. Banken betalen een hogere rente om een deposito voor langere tijd aan te trekken. De Independer-woordvoerder: „Opzienbarend: je krijgt nu 5 procent op een jaardeposito.”

Hoe liggen de percentages op hoofdlijnen? Een doorsnee spaarrekening bij een grote bank levert gemiddeld 2 procent op, zegt de Independent-woordvoerder. Wie bij zijn bank aandringt op een aantrekkelijker rekening kan 4 à 4,5 procent verwachten. Maar een deposito kan wel 5 procent opleveren. „Voor een gezin met een spaarbedrag van 10.000 euro, en dat is geen buitenissig bedrag, scheelt dat 300 euro.”

Tegenover de aantrekkingskracht van hoge rentetarieven staan twee aarzelingen. De een is de overstap: administratieve rompslomp. De ander is de vraag of de bank die het aantrekkelijke spaardeposito biedt, wel goed is voor haar geld. Onder de prijsbrekers op de spaarmarkt zijn nogal wat banken met exotische namen en thuishavens, zoals Turkije.

Kijk op de website van De Nederlandsche Bank of de bank een vergunning heeft, adviseert de Consumentenbond. Bij een bank met een vergunning is uw spaargeld tot 20.000 euro per rekeninghouder gegarandeerd door De Nederlandsche Bank. Bij bedragen tussen 20.000 en 40.000 euro is de garantie 90 procent. Advies van Independer: maximaal 40.000 euro bij één bank.

Lees Erica Verdegaal over sparen op nrcnext.nl/geldblogRegister DNB via www.dnb.nl (onder ‘Toezicht’)