Turk hoeft geen Duitser te worden

De Turkse premier noemt assimilatie van Turken in Duitsland „een misdaad tegen de menselijkheid”.

Zijn mening en inmenging worden niet gewaardeerd.

Een politiek novum. Zo wordt het optreden van de Turkse premier Erdogan in Duitsland genoemd. Hij mengde zich tijdens een bezoek de afgelopen dagen in de gevoelige kwestie van de integratie en assimilatie van Turken in Duitsland. Veel Duitse politici zijn boos over Erdogans opmerkingen. Ze dienen de integratie noch de Turkse wens om lid van de Europese Unie te worden.

Premier Recep Tayip Erdogan heeft het integratiedebat in de Bondsrepubliek in niet mis te verstane bewoordingen geprovoceerd. Voor een gehoor van duizenden Duitse Turken zei hij in Keulen dat „assimilatie een misdaad tegen de menselijkheid” is.

Assimilatie is het opgaan van individuen of groepen in een nieuw milieu. Erdogan zei „heel goed” te begrijpen dat Turken in Duitsland tegen assimilatie zijn. „Niemand kan van jullie verwachten dat je geheel en al opgaat in Duitsland”, zei hij.

Eerder had Erdogan al gezegd dat in Duitsland gymnasia moeten worden gesticht, waar in het Turks les wordt gegeven. „De regering in Berlijn zou daar geen probleem van moeten maken.” Ook zouden in Duitsland universiteiten moeten komen waar in het Turks wordt gedoceerd.

De Duitse taal is volgens Erdogan belangrijk, maar het Turks mag niet worden verwaarloosd. Het is aan de Turken in Europa, aldus de premier, om hun identiteit en cultuur te bewaren. Hij onderstreepte hun vredelievendheid en zei dat ze met „haat en vijandschap, strijd en geweld” niets te maken hebben.

Bij veel Duitse politici zijn Erdogans woorden verkeerd gevallen. Minister Wolfgang Schäuble (Binnenlandse zaken, CDU) keerde zich tegen Erdogans scholenplan. „Als kinderen hier een faire kans willen hebben, moeten ze op school Duits spreken”. Lale Akgün, parlementslid voor de SPD en van Turkse afkomst, stelde dat een school naar etnische herkomst feitelijk segregatie betekent.

Markus Söder, die in de deelstaat Beieren voor de CSU minister van Europese Zaken is, ging gisteren nog een stap verder. Hij noemde Erdogans optreden een politiek en staatsrechtelijk novum. Volgens hem is het in Europa volstrekt ongebruikelijk dat een buitenlands politicus zich tijdens een bezoek aan een ander land zo gedraagt. Het zou Erdogan erom gaan zijn Europese doelen „ook met hulp van de straat te bereiken”.

Bondskanselier Angela Merkel probeerde de gemoederen te sussen. Ze zei dat integratie een bereidschap veronderstelt om je aan te passen aan het land waarin je leeft. „Dat betekent niet dat mensen hun eigen culturele achtergrond moeten opgeven, maar hun loyaliteit moet bij de Duitse staat liggen”.

Erdogan riep in Keulen de Turken in het buitenland op om beter en zelfbewuster voor zichzelf op te komen. Hij verwees daarbij naar de bijdrage die Turken al vele jaren leveren aan de economische ontwikkeling van Duitsland. Volgens aanwezigen leek Erdogans optreden wel een verkiezingsbijeenkomst. Waarop een Duitse politicus zich afvroeg: „Wil Erdogan soms bondskanselier worden?”

Erdogan juichte andermaal de versoepeling van het verbod op het dragen van een hoofddoek aan universiteiten in Turkije toe, waartoe het Turkse parlement zaterdag besloot. Hij sprak van een daad van bevrijding en zei heel blij te zijn dat deze eerste stap was gezet.

De premier pleitte ook nu weer hartstochtelijk voor een volwaardig Turks lidmaatschap van de Europese Unie. Turkije is officieel kandidaat-lid, maar in verschillende EU-landen groeien de reserves tegen een volwaardig lidmaatschap. De Franse president Sarkozy is er tegen en de Duitse christen-democraten willen niet verder gaan dan een ‘geprivilegieerd partnerschap’. Erdogan: „Turkije moet daar niet aan meewerken.”

Aan Erdogans oproep om Turkse scholen te stichten, is in de Bondsrepubliek overigens allang gehoor gegeven. In steden met grote Turkse gemeenschappen, zoals Berlijn, Keulen en Hannover, bestaan al Turkse scholen. Keulen heeft sinds vorig jaar ook een Turks-Duits privégymnasium (voertaal Duits, Turks verplicht vak).

In Duitsland wonen ruim 2,5 miljoen mensen van Turkse afkomst. Meer dan 600.000 van hen hebben het Duitse staatsburgerschap, de meeste anderen een dubbele nationaliteit. Hoewel veel Turken al meer dan veertig jaar in de Bondsrepubliek wonen, is van integratie slechts beperkt sprake. Door de autoriteiten zijn ze altijd omzichtig behandeld, uit vrees voor discriminatie. Dat heeft de integratie niet bevorderd. Net als in Parijs of Amsterdam leven ook in Berlijn en Keulen autochtonen en allochtonen langs elkaar heen. In Berlijn zijn delen van wijken – zoals Kreuzberg en Neukölln – vrijwel uitsluitend Turks.

Erdogan was in de Bondsrepubliek voor een al lang gepland driedaags bezoek. Zijn komst viel samen met de onrust die in Ludwigshafen is ontstaan na een brand waarbij vorige week negen mensen van Turkse afkomst om het leven kwamen, vijf kinderen en vier volwassen vrouwen.

Nog voor er onderzoeksresultaten bekend waren trok de Turkse gemeenschap in deze stad in Rijnland-Palts, opgehitst door Turkse media, de conclusie dat van brandstichting sprake moet zijn geweest. Erdogan ging naar Ludwigshafen, sprak er kalmerende woorden, maar eiste wel snel opheldering over de toedracht.

Zijn Erdogans uitspraken slecht voor de integratie? Praat mee op nrcnext.nl/discussie