Mmm! Rare jurken en dito manieren

Hè fijn, dat de Jane Austen-serie Sense& sensibility, die nog maar heel kort geleden op de BBC te zien was, nu al hier vertoond wordt! Ik kan uit ervaring al zeggen dat het een heerlijke serie is, hoewel het acteren en de setting en alles merkwaardig veel lijkt op de gelijknamige film van Ang Lee met Emma Thompson en Hugh Grant, als respectievelijk de zeer goed opgevoede maar verarmde Elinor Dashwood en de sympathieke maar in het sociale ietwat stuntelige Edward Ferrars. De nieuwe acteurs zijn geen wereldberoemde sterren, maar ik moet eerlijk zeggen dat Hattie Morhana als Elinor wat leeftijd betreft veel overtuigender is dan de al ruimschoots volwassen Emma Thompson in die rol was, en dat deze Elinor ook in haar mimiek wat menselijker en meisjesachtiger is dan Thompson, die wel erg in de plooi bleef.

Er zijn weer de nodige rare jurken en hoeden te zien en vreemde manieren (nimmer mag een meisje van stand blijkbaar door een heer gezien worden met een schort voor, als men ontvangt zit of staat men keurig op een rijtje als de gast binnenkomt).

Het enige jammere is dat de geestigheid van Jane Austen altijd grotendeels verdwijnt in verfilmingen, die daardoor makkelijk ietwat drakerig worden. Hier hebben de acteurs gelukkig wel kans gezien af en toe iets van ironie in hun spel te leggen, maar ja, het was de blik waarmee de personages bekeken en vooral beschreven werden die hun Austense verschijning zo onweerstaanbaar maakte en niet hun eigen afstand tot de gebeurtenissen, c.q. conventies van hun tijd.

Het hoogtepunt van de avond was de NCRV-documentaire Voor eeuwig de jouwe, over een Zweeds echtpaar waarvan de man Alzheimer krijgt. Het bijzondere aan deze film was dat de documentaire maakster het echtpaar wel negen jaar had gevolgd, vanaf het allereerste begin van de ziekte bij de man Lasse, tot na zijn dood, als we de verslagen Ulla bij zijn graf zien staan. Al die tijd is ze van haar man blijven houden, heeft ze hem, toen het eenmaal thuis echt niet meer ging, steeds opgezocht in het verpleeghuis, steeds omhelsd, steeds begroet met een verlangend: „Dag lieveling, daar ben ik weer”- en steeds minder vond ze hem op de plaats waar zijn lichaam aanwezig was. „Ik ben weduwe terwijl ik nog een man heb,” zei ze.

Hoewel de film de ellende van Alzheimer niet benadrukte, zag je toch wel goed wat voor verwoestingen deze ziekte aanricht. De ooit zo briljante, intellectuele Lasse raakt nu volstrekt in paniek als Ulla zich niet goed voelt en hem vraagt een glaasje water en dan óók nog een biscuitje te brengen. Je ziet hem in de keuken staan scharrelen, glazen genoeg, maar hij begrijpt ze niet, komt met een leeg glas terug, vult uiteindelijk een bloemenvaasje, en zegt wanhopig „Ik kan ’t niet” als hij in de bestekla naar biscuitjes zoekt. En zijn vrouw blijft vaak zo lief en begripvol, ze roept steeds, niet ongeduldig maar om hem te blijven herinneren, om dat glaasje water, en waar ze is en prijst hem om zijn bijzondere vondst van het bloemenvaasje. Alsof hij een heel klein, heel dom kind is.

Maar met een heel klein, heel dom kind was ze niet getrouwd.

Heel lang lijkt de liefde tussen die twee sterker te zijn dan de ziekte die alles uitwist. Maar op het laatst is Lasse zó ver weg. Ulla kust een herinnering.

Het is te hopen dat deze documentaire op een digitale zender herhaald wordt. Op het kanaal Holland Doc is vanavond om kwart over acht wel de uitstekende documentaire Meisjes met dienstplicht over Israëlische soldates te zien. En heel laat de al eveneens fascinerende documentaire Nanook of the north, een film uit de jaren ’20 waar je het dagelijks leven van Inuit op te zien krijgt: kleine blote kindertjes die in onder een capuchon gestopt worden tegen moeders blote lijf aan, vader vangt een zeehond door een gaatje in het ijs en de andere kinderen zitten stralend het rauwe vlees te eten of doen een spelletje met een zeehondenvin, de honden vechten met elkaar inplaats van de slee te trekken. Ongelooflijk primitief is het, keihard, en schitterend om te zien.