Iedereen moet aan de toets

De Tweede Kamer vindt al jaren dat alle leerlingen in groep 8 verplicht een eindtoets moeten maken.

Waarom gebeurt dat niet?

Toetsen is rechts, kennelijk. Alleen de VVD, de PVV en het Kamerlid Verdonk steunden eind vorig jaar een motie van D66-fractievoorzitter Pechtold in de Tweede Kamer om de eindtoets basisonderwijs, beter bekend als Citotoets, verplicht te stellen. De motie werd verworpen.

Merkwaardig, want precies twee jaar geleden klaagde de PvdA nog bij toenmalig minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) over het vrijblijvende karakter van die eindtoets. Sommige scholen bleken de zwakste leerlingen de toets niet te laten maken, met als gevolg dat de gemiddelde score van zo’n school ten onrechte werd opgevijzeld. Van der Hoeven zegde toe dat toetsing verplicht zou worden. Maar sindsdien is er niets veranderd. De zwakste scholieren zullen nog steeds niet meedoen aan de Citotoets, die vandaag, morgen en donderdag door 154.000 leerlingen van zo’n 6.300 scholen wordt gemaakt.

De Citotoets is eind jaren zestig ingevoerd om objectief te meten wat kinderen van twaalf kunnen en weten. Tot die tijd was een kind afhankelijk van het oordeel van de onderwijzer. De meeste basisscholen baseren het advies voor het vervolgonderwijs nu op allebei.

De politiek is verdeeld over toetsing. Voorstanders roemen de mogelijkheid om prestaties van scholen te vergelijken als alle leerlingen worden getoetst. Critici zeggen dat de prestaties van kinderen in groep 8 niets zeggen over het niveau van een school.

Het CDA, de PvdA en GroenLinks willen alle leerlingen verplicht een eindtoets laten maken. Maar deze partijen wilden de motie-Pechtold om diverse redenen niet steunen, zeggen ze. De twee regeringspartijen vinden bijvoorbeeld dat scholen ook een andere toets moeten kunnen kiezen dan die van het Cito. Pechtold: „Maar kom dan met een eigen oplossing! Hoe lang moet het duren voordat die Kamermeerderheid voor verplichte toetsing in actie wordt omgezet?” Kamerlid Tofik Dibi (GroenLinks) zegt dat er „allang iets geregeld had moeten worden. Maar Pechtolds motie hecht te veel waarde aan de Citotoets. Alle ogen zijn gericht op de gemiddelde score van een school. Dan is het een logische reflex om zwakke kinderen niet te toetsen.” Door meer nadruk te leggen op het onderwijzersadvies, zegt Dibi, wordt de gemiddelde schoolscore vanzelf minder belangrijk. „Dan kunnen alle kinderen weer gewoon meedoen.”

Voor CDA en PvdA was er nog een reden om de motie-Pechtold niet te steunen – ze wachten op staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA). Die buigt zich momenteel over het rapport van de commissie-Meijerink, dat vorige maand werd aangeboden. In dat advies stelt de commisie voor per leeftijd en per niveau vast te stellen wat een leerling moet kunnen en kennen. Dat moet worden gecontroleerd met verplichte toetsen. Daarbij is het niet alleen van belang hoe een leerling presteert in groep 8, maar vooral of de school hem wel voldoende vooruit heeft geholpen.

Zal in 2009 iedere leerling in groep 8 een eindtoets maken? In maart bespreekt de Kamer het rapport-Meijerink, daarna mogen leraren- en scholenorganisaties meepraten, en dan moet er een wetsvoorstel komen. CDA-Kamerlid Jan Jacob van Dijk: „Ik denk dat de toets in 2010 voor iedereen verplicht kan zijn.”

Lees alles over de Citotoets op www.cito.nl