Het web sluit zich

De strijd woedt in de Verenigde Staten, maar is voor de meeste wereldburgers niet verder weg dan het dichtstbijzijnde beeldscherm. Softwarereus Microsoft bracht vorige week een bod uit van ruim 40 miljard dollar (ruim 27 miljard euro) in aandelen en contanten op internetbedrijf Yahoo, in een poging zijn positie op het web te versterken tegen de groeiende almacht van zoekmachinegigant Google. De achtervoegsels ‘gigant’ en ‘reus’ zijn geen overdrijving. Hoewel het hier lastig is om marktaandelen te definiëren, domineert Microsoft de markt voor besturingssystemen van computers en essentiële software als tekstverwerkers en spreadsheets met een aandeel van rond negentig procent. Google neemt op de markt voor zoekopdrachten en verwante advertenties minstens twee derde voor zijn rekening.

De twee zitten steeds vaker in elkaars vaarwater. Google experimenteert met software die online te gebruiken is, Microsoft wil een dominantere positie op het web. Yahoo is in veel opzichten de derde partij. Het in 1994 opgerichte bedrijf schitterde tijdens de wilde opkomst van het internet, maar maakt nu een verouderde indruk. Wie geld wil verdienen op internet, moet doordringen tot de nog steeds explosief groeiende markt voor online advertenties. Daarvoor lijkt Yahoo’s bedrijfsmodel te verwaterd. Voordat Microsoft zijn bod deed, was de aandelenkoers van Yahoo al vrijwel gehalveerd ten opzichte van een jaar geleden.

Het bedrijf heeft Microsofts bod inmiddels van de hand gewezen, maar het is niet waarschijnlijk dat het zelfstandig overleeft. De kans bestaat dat er uiteindelijk twee grote spelers overblijven, Microsoft en Google, en de vraag is welke gevolgen dit heeft voor de markt zelf. Microsoft mag zich al langer verheugen in de aandacht van de antikartelautoriteiten, met de Europese Commissie voorop. Google is, zeker sinds de aankoop van het advertentiebedrijf DoubleClick, op weg naar een soortgelijke status. De consument lijkt zo op het eerste gezicht hard op weg naar een oligopolie: Microsoft via de computer en Google via het web. Daar moet goed op worden gelet, maar het belang van Yahoo’s lot moet ook niet worden overdreven.

Internet is en blijft een onberekenbaar en fluïde fenomeen. America Online (AOL) was acht jaar geleden nog in staat het gevestigde Time Warner in te lijven, om daarna snel in de vergetelheid te raken. Yahoo zelf lijdt nu al aan ouderdomsverschijnselen. De grote namen van gisteren zijn maar al te vaak de verliezers van morgen. De aard van het medium maakt toegang voor jonge, nieuwe concurrenten en concepten relatief eenvoudig.

De machten van nu zullen proberen hun positie te consolideren en dat vereist waakzaamheid. Maar de onberekenbaarheid van de markten waarop zij opereren, zorgt ervoor dat zij scherp, concurrerend en innovatief moeten blijven. Als Microsofts bod op Yahoo een offensief is om nog meer macht op de markt te veroveren, dan moeten burgers en toezichthouders op hun tellen passen. Voorlopig maakt de overnamepoging eerder de indruk van een achterhoedegevecht.