Het groene seksleven van wormen en vuurvliegjes

In het Forum-onderdeel op de Berlinale zijn filmische vernieuwingen te vinden. Actrice Isabella Rossellini is er een insectenprinses met extra poten en ogen.

Van alle treinen die door de filmgeschiedenis rijden is het nog maar de vraag of die van James Benning ooit hun einddoel zullen bereiken. 167 filmde hij er in de afgelopen jaren, 43 bereikten er uiteindelijk RR (‘Railroad’). Die cijfers zijn belangrijk, want Benning is de vrolijke mathematicus onder de filmmakers. Eerder filmde hij vanuit een vaste camerapositie dertien meren (Thirteen Lakes, 2004) en tien wolkenluchten (Ten Skies, 2004), per meer of lucht precies 10 minuten (de lengte van een 16mm filmrol). In RR liet hij de lengte van de shots bepalen door de tijd die de treinen nodig hadden om in beeld te verschijnen en eruit te verdwijnen. Je kunt er de wiskunde en de vraag wat film is mee herdefiniëren: tijd/zien + ruimte/ervaren = film!

Dit soort films is ook in Berlijn te zien, in het Forum, een non-competitieve parallelsectie aan het hoofdprogramma. Daar kruisen, net als op hetzelfde soort full service festival’ (lees: voor elk wat wils) Rotterdam de wegen van de filmliefhebbers en professionals op zoek naar filmische vernieuwingen elkaar nauwelijks.

Met eenmansfilmleger Benning zijn geen filmdeals te sluiten over RR. Hij bezit en behoudt zelf de rechten van zijn films - een kunstenaarspensioen. Als een troubadour trekt hij ermee de filmwereld door terwijl hij na afloop anekdotes vertelt over de vele Duitse treinspotters die hij tijdens het maken van de film in Amerika ontmoette. Want het blijft natuurlijk ook Märklin in het groot, die immense vrachttreinen, waarvan het soms minutenlang duurt voordat ze het kader zijn gepasseerd. Logge voorwereldlijke monsters in een postindustriële wereld. Ze kronkelen als slangen, en sissen en fluiten, golven en schokken als duizendpoten, als een Amerikaanse variant op Bordewijks auto-roman Knorrende beesten (1933).

Meer insecten rillen en sidderen in een van de Forum-hoogtepunten van dit jaar; de acht korte films die actrice Isabella Rossellini onder de noemer Green Porno maakte over het seksleven van wormen, vuurvliegjes en spinnen. Drie ervan zijn te zien als voorfilm bij Guy Maddins My Winnipeg, waarin de Canadese bricoleur-filmeur nu eens niet met papier-maché in de weer is geweest om de filmgeschiedenis te verbouwen, maar met archiefbeelden van de stad waar hij woont en nooit wegkomt.

Rossellini is duidelijk geïnspireerd geraakt door de samenwerking die ze met de Canadees aanging. In haar filmpjes speelt ze zelf de hoofdrol, waar nodig met haar armen als poten of extra opgeplakte ogen. De insectenprinses is niet alleen levensgroot te zien op het filmdoek, maar ook door een vergrootglas. In een aantal levensechte terrariums worden de filmpjes ook op postzegelgrote monitoren vertoond. Want het gaat in film ook allemaal over schaal natuurlijk.