Ayaan Hirsi Ali is de nieuwe Franse heldin

Franse intellectuelen en politici protesteren tegen het beleid van het kabinet-Balkenende.

Europese steun voor Ayaan is een signaal aan Nederland.

Frans is ze nog niet, maar Ayaan Hirsi Ali wordt door Frankrijk langzaam maar zeker geadopteerd. Uit Parijs komt erkenning: vorige maand werd haar de Simone de Beauvoir-prijs toegekend, die ze deelt met de schrijfster Taslima Nasreen uit Bangladesh. Deze nieuwe prijs, dit jaar ingesteld bij de honderdste geboortedag van de Franse feministe, onderscheidt haar als strijder voor ‘vrijheid van vrouwen’.

En uit Parijs komt steun voor haar campagne om fondsen te werven voor haar beveiling. Of beter gezegd: Franse intellectuelen, politici en de regering vinden dat het ex-Tweede Kamerlid niet afhankelijk zou moeten zijn van privéfondsen voor haar beveiliging. Vorig jaar lanceerde een comité onder leiding van filosoof Bernard Henri-Lévy een actie om haar de Franse nationaliteit te geven.

Dit weekeinde kwam de flirt in een nieuwe fase. Ayaan Hirsi Ali trad op tijdens een solidariteitsbijeenkomst voor haar in de Parijse Ecole Normale Supérieure – een van de Franse grandes écoles voor topstudenten. Van de meer dan duizend Parijzenaars die kwamen om haar te steunen, pasten er maar driehonderd in de intieme zaal waar tientallen prominenten klaar zaten om haar, bij gebrek aan paspoort, tot „eigenlijk al Frans” te verklaren, zoals Henri-Lévy het zei.

De liefde was wederwijds. Hirsi Ali woont in de VS en spreekt Engels, maar dit weekeinde begon ze met enkele ingestudeerde Franse zinnetjes alvast aan een inburgeringscursus. Het eerste zinnetje was een citaat van president Sarkozy: „Tegen elke martelares in de wereld wil ik zeggen dat Frankrijk bescherming biedt door haar de mogelijkheid te geven Française te worden.” Daarna kwam er een van eigen makelij: „Ik zou vereerd zijn met de mogelijkheid Française te worden.” Applaus, applaus.

Dat Hirsi Ali sinds zes jaar moet vrezen voor haar leven, omdat ze haar politieke standpunten over de islam uitdraagt, maakt indruk bij Fransen. Staatssecretaris Rama Yade van Mensenrechten – ook present – noemde Hirsi Ali een „Voltaire van onze tijd”.

Het werd al snel ook een protestbijeenkomst tegen het kabinet-Balkenende, dat niet meer wil betalen voor de beveiliging van Hirsi Ali nu ze al enige tijd in de Verenigde Staten woont. Met geheven vuist trok Henri-Lévy van leer tegen de „schandelijke lafheid van de Nederlandse regering”. Zijn vakgenoot Pascal Bruckner legt het toegestroomde Parijse publiek uit dat Nederland Ayaan Hirsi Ali heeft „weggejaagd” en tot „zondebok heeft gemaakt van de problemen van het land”. Ex-presidentskandidate Ségolène Royal zou „teleurgesteld” zijn als Hirsi Ali níet zo snel mogelijk Française wordt, vertrouwde zij de enthousiaste zaal toe.

Ook de Franse regering deed mee aan het protest. Over eventuele naturalisatie van Hirsi Ali wordt nog nagedacht, zei Yade. Ze las daarna een boodschap van president Sarkozy voor. Hij beloofde daarin dat Frankrijk later dit jaar als Europees voorzitter zal zorgen voor „een Europees fonds om bedreigde personen te beschermen”.

In Franse regeringskringen lijkt Europese financiering de voorkeur te hebben. Minister van Cultuur Christine Albanel, ook aanwezig om steun te betuigen aan Hirsi Ali, zei vooraf dat Parijs voorlopig „met verwachting” kijkt naar het Europees Parlement.

Daar is de Franse socialist Benoît Hamon bezig handtekeningen van zijn medegedeputeerden te verzamelen voor een oproep van het parlement aan de Europese Commissie om Hirsi Ali’s beveiliging te financieren. Van Nederlandse Europarlementariërs krijgt hij tot nu toe hoegenaamd geen steun, zegt Hamon. Hij zou het beter vinden als Hirsi Ali gewoon Nederlandse blijft, maar met Europese bescherming, als Den Haag in gebreke blijft. Europese steun ziet hij als „een signaal aan Nederland”, legt hij uit. Maar ook aan de andere Europese landen. Want: „Wie zegt dat Frankrijk of een ander land wel altijd bescherming zal bieden in de toekomst?”

Bruckner vindt dat het allebei wel mooi zou zijn: Europese steun én de Franse nationaliteit voor Hirsi Ali. „Waarom niet?”, zegt hij na de bijeenkomst aan een kaal tafeltje in de school. Bruckner toonde zich dit weekeinde de scherpste criticus van de manier waarop Nederland met Hirsi Ali is omgesprongen. Hij sprak over „de slechte Nederlandse ommezwaai” en voegde eraan toe dat die volgens hem in heel Europa dreigt.

Waar bestaat die ommezwaai uit? „De angst heeft gewonnen”, meent Bruckner. „De gedachte dat elke scherpe stellingname het islamitische beest kietelt.” Hij ziet in Nederland een „weekheid” die hem doet denken aan de meegaandheid van Europees links met de Sovjet-Unie in de jaren zeventig. Democratieën willen orde en vrede, zegt hij, geen scherpe debatten. Maar die zijn juist wel nodig, zij het niet zoals Wilders ze voert. De Koran een fascistisch en moorddadig boek noemen is „idioot”, want dat kun je ook over de Bijbel zeggen. Maar het alternatief is niet een verzoenende toon, zoals de Amsterdamse burgemeester Cohen voorstaat. „De islam heeft een kritische interne stroming nodig. De gedachte dat je de Koran op verschillende manieren kunt lezen.”

Volgens Bruckner moet die stroming in Europa tot ontwikkeling komen. Dat Hirsi Ali nodig is in Europa – en dus verleid zou moeten worden om terug te komen uit de Verenigde Staten – wordt in Parijs tegenwoordig vaak herhaald. Bernard Henri-Lévy noemde haar „een Europeaan d’excellence”, een top-Europeaan.

Lees meer over Ayaan op: www.ayaanhirsiali.web-log.nl. Bekijk de film Submission die ze samen met Theo van Gogh maakte via: nrcnext.nl/links