‘Ik geef ze geen hamburgers, alleen frietjes’

De Britse regering gaat de strijd aan met de zwaarlijvigheid. In de Noord-Engelse stad Middlesbrough blijkt dat een beetje te werken.

Een zwaarlijvige man in een park in Londen doet zich tegoed aan een fastfood maaltijd en cola. De Britten zijn in Europa koplopers als het gaat om vetzucht. Foto AP An overweight person eats in London, Wednesday, Oct. 17, 2007. Britain's health secretary called Wednesday for a fundamental shift in the way the nation tackles obesity after a study said dramatic action was required to stop the majority of the population from becoming obese by 2050. (AP Photo/Kirsty Wigglesworth) overgewicht dikte corpulentie Associated Press

Veel dikke mensen in het Noord-Engelse Middlesbrough hebben het goede nieuws nog niet gehoord. De Britse regering overweegt mensen die het lukt een deel van hun overgewicht kwijt te raken financieel te belonen. „Echt waar”, vraagt Jan Richardson, een gezette dame die net een versnapering van Dinky Donut achter de kiezen heeft. „Goed idee van de regering.”

Ook de veel jongere Peter Craddy en Emma Sayers, beiden werkzaam in de zorgsector, zien wel iets in het plan. Maar of ze er van zullen profiteren is de vraag, al zou vooral de corpulente Sayers er baat bij kunnen hebben. „We werken zes dagen per week en gunnen ons niet de tijd te koken, dus eten we veel fast food”, zegt Craddy, die een bus met Pringle-chips in zijn hand houdt. Ook fruit kopen ze zelden. „Dat bederft maar, chips blijven langer goed”, stelt Craddy zonder een spier te vertrekken.

Uit cijfers blijkt dat Middlesbrough, een in verval geraakte industrieplaats, een van de zwaarlijvigste steden van het land is. Het ernstigst is de toestand in wijken met laag geschoolden, die zich makkelijk laten verleiden tot gemakzuchtige en ongezonde eetgewoontes. Aan lichaamsbeweging doen ze nauwelijks. De levensverwachting van de circa 150.000 bewoners ligt een kleine drie jaar beneden het nationale gemiddelde.

Niet alleen Middlesbrough maar de Britten in het algemeen worstelen met hun lichaamsgewicht, zoals ook velen elders in Europa en in Amerika dat doen. Afgelopen herfst bleek echter uit een onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid dat de Britten in Europa koplopers zijn. Zwaarlijvigheid onder volwassenen komt hier twee keer zoveel voor als in Duitsland. Een kwart van de Britten is te dik. Als de huidige trends aanhouden, is in 2050 60 procent van de mannen ruimschoots te dik in verhouding tot hun lengte, 50 procent van de vrouwen en een kwart van de kinderen. Er bestaan echter grote regionale verschillen. In het welvarende zuiden van Engeland is het probleem minder acuut dan in het armere noorden.

Twee weken geleden presenteerde de regering een reeks plannen om de ‘vetheidscrisis’ te lijf te gaan. Die voorzien in verplichte kookklassen voor middelbare scholieren en in het regelmatig wegen van kinderen op school. Ouders van te dikke kinderen kunnen een vermanende brief van de schoolleiding tegemoet zien. Critici menen dat dit veel kinderen zal stigmatiseren.

Een ander plan is dikke mensen geldelijk te belonen wanneer ze afslanken. Het idee hierachter is dat dit op den duur goedkoper is. De gezondheidszorg voor zo’n uitdijend leger van dikzakken zal de gemeenschap in het jaar 2050 naar schatting 50 miljard pond (66,5 miljard euro) per jaar extra kosten. Hoeveel de vergoeding per geloste kilo zou bedragen, is nog niet duidelijk, evenmin wie dat zou betalen. De overheid of de werkgever?

Niet iedereen is geestdriftig over deze aanpak. „Het is de vraag of je mensen zo blijvend gezonder maakt”, zegt prof. Caroline Summerbell, hoofd van het Centrum voor Voeding, Fysieke Activiteit en Zwaarlijvigheid van de lokale Universiteit van Teesside. „Er zijn betere prikkels. Je kunt mensen vragen of ze vrijwillig willen afslanken. Als ze ja zeggen, laat je ze honderd pond betalen voor een cursus, waarbij je ze adviseert over methodes om gezonder te leven. Als ze daadwerkelijk afslanken, betaal je ze hun cursusgeld terug. Met die methode is al met succes geëxperimenteerd.”

Summerbell heeft zelf met enkele medewerkers vorige maand een nieuw project gelanceerd om volwassen inwoners zover te krijgen dat ze gezonder eten en meer aan sport doen. De deelnemers moeten beloven dit ten minste een jaar vol te houden. Wie succes heeft, komt in aanmerking voor prijzen, die echter niet uit baar geld zullen bestaan.

Ook het gemeentebestuur van Middlesbrough is zich terdege van het probleem bewust. Al jaren wordt geprobeerd de inwoners te bewegen tot gezonder leven. Er is een speciale eenheid opgezet om de volksgezondheid te verbeteren. Deze doet veel aan voorlichting over diëten en stimuleert scholen kinderen gezond eten voor te zetten. De gemeente verleent bovendien forse subsidies voor sportfaciliteiten. Het lijkt enig succes te hebben. Uit nog niet gepubliceerde cijfers blijkt dat er sprake is van een lichte vooruitgang in de strijd tegen de vetzucht.

Een van de sportzalen is het Clairville stadion, waar omvangrijke dames en heren worden aangemoedigd met speciaal getrainde instructeurs aan lichaamsbeweging te doen. Twee loodzware vrouwen wandelen het complex binnen. „Zet hem op, dames”, roept Imran Naeem, die namens de gemeente in het bijzonder de volksgezondheid onder etnische minderheden moet bevorderen. „We doen ons best”, lachen ze. Even later zit een van hen, de kolossale Madge Hudson, langzaam trappend op een fietsapparaat. „Ik voel me beter door deze training en mijn zelfvertrouwen is er ook door gestegen”, zegt ze hijgend.

In het grootste winkelcentrum van de stad heeft de gemeente samen met de NHS, de nationale gezondheidsdienst, een ‘Life Store’ opgezet. Daarin kunnen mensen zichzelf met de modernste technieken wegen en advies inwinnen omtrent hun gezondheid.

Druk is het er echter niet deze middag. Lang niet zo druk als bij McDonald’s om de hoek. Daar wemelt het van jonge moeders, sommigen amper twintig, die met hun baby’s en peuters grote hoeveelheden friet en hamburgers naar binnen werken. Hoe vaak trakteren ze zichzelf hierop? „Verschillende keren per week”, zegt een van de moeders, die anoniem wil blijven. Maakt ze zich geen zorgen over de gezondheid van haar kinderen? „Ach dat valt mee. Ik geef ze geen burgers, alleen frietjes, en daar smullen ze altijd van.”

Met dank aan zulke moeders is Middlesbrough uitgegroeid tot Engels kampioen in de categorie dikke kinderen. Sheila Meese, een grootmoeder die net haar kleinkind bij een peuterspeelzaal heeft afgehaald, ziet ook een andere oorzaak. „Vroeger speelden kinderen altijd op straat. Laatst liep ik op een mooie zondag over straat. Niet één kind te bespeuren. Die zitten achter hun computers spelletjes te doen. Daarom worden ze zo dik.” Haar vriendin Juliette knikt maar houdt zich wijselijk buiten de discussie. Ook zij is duidelijk te dik.