‘Hoe etaleert men de macht?’

Het Belgische Magnum-lid Carl de Keyzer fotografeert de centra van de macht.

„Machthebbers willen altijd iets laten zien.”

Een man in uniform zit in een zaal vol militairen. Hij houdt zijn vingertoppen tegen elkaar gedrukt en kijkt peinzend voor zich uit. Een grote kan met water staat onaangetast voor hem. Hier wordt duidelijk een grote beslissing genomen. Wordt de troepenmacht in Irak uitgebreid? „Nee, het is een vergadering van de subcommissie Strijdkrachten voor de marine,” zegt Carl de Keyzer (Kortrijk, 1958). „Ze beslissen hier hoeveel uniformen er voor de vloot moeten worden aangeschaft.”

De foto is typerend voor De Keyzers visie op de wereld. Wat belangrijk lijkt, betekent vaak niets. En wat betekenisloos lijkt, zegt vaak alles.

De Keyzer, sinds 1994 lid van Magnum, reist al jaren de wereld rond. Hij fotografeerde onder meer het leven in de gevangeniskampen in Siberië en portretteerde voor zijn boek God Inc. (1992) religieus Amerika. Vaak fotografeert hij zijn onderwerpen met een zekere afstand en met oog voor detail. Voor zijn project Trinity ging De Keyzer op zoek naar de invloed van macht en politiek op de mens. De afgelopen zestien jaar trachtte hij de macht met haar bijkomende architectuur, geweld en verwoestingen vast te leggen.

Zijn bezoek aan het Europees parlement en het Amerikaanse Congres leverde vooral een serie subtiele, licht komische beelden op van telefonerende, sms’ende, half slapende mensen, opgesloten in troosteloze zalen. „Ik wil laten zien hoe de politiek vervreemd is van het grote publiek. Telkens worden er weer nieuwe Rome’s gecreëerd. Daar staat de gewone mens machteloos tegenover. Mijn interesseert de vraag: hoe etaleert men die macht? Zowel in de parlementen, maar ook in de verkiezingen op straat? Politieke machthebbers moeten altijd iets visueels kunnen tonen.”

Dat verlangen onderzocht De Keyzer met zijn Historieschilderijen, in de periode 1990-2000. „Ik wilde recente politieke gebeurtenissen weergeven op de wijze zoals men vroeger van een belangrijke historische gebeurtenis een schilderij maakte. Maar dan wel met een ironische blik,” zegt De Keyzer. Hij kwam op het idee toen hij stuitte op een ceremonie in San Antonio in Texas waar mannen het lijden van Christus nabootsten in een door Coca-Cola gesponsorde optocht. „Dat leverde een bizar beeld op, waarin alles samenkwam: de invloed van religie, macht én geld.”

Het was de impuls tot een serie absurdistische foto’s rond de inauguratie van Bill Clinton in 1993 en de massahysterie rondom religieuze plechtigheden in Rome. Het zijn intrigerende beelden.

Maar wat Trinity zo krachtig maakt is dat De Keyzer zijn milde gevoel voor ironie uiteindelijk bewust laat vallen bij zijn meest recente reeks foto’s. Voor zijn ‘oorlogslandschappen’ maakte hij panoramische foto’s in kleur. De Keyzer reisde telkens naar landen als Afghanistan en Oeganda en fotografeerde daar landschappen zonder de gruwel, maar barstensvol littekens. Zo fotografeerde hij het deels verwoeste voormalige paleis van de koning in Kabul, gebouwen vol kogelgaten in Angola en het voormalige vijfsterrenhotel Ducor Palace in Monrovia dat inmiddels is veranderd in een tehuis voor vluchtelingen.

„Mijn idee is dat mensen elkaar uiteindelijk uitmoorden. Maar de systemen – de gebouwen en de vergaderingen – vormen een soort lijm om iedereen bij elkaar te houden. Aan de staat van een gebouw, de kleding of houding van een mens kan je vaak aflezen in wat voor een samenleving ze leven.”

De uitleg geeft de betekenis van zijn beeld extra lading. „Ik wil nog wel mooie composities maken, maar het gaat me uiteindelijk steeds meer om wat er wordt verteld. Ik hoef de wereld geen esthetische visie op te leggen. Het gaat mij om originele situaties.”

Trinity van Carl De Keyzer, tot 13/3, Bibliothèque National de France, Parijs. Info: www.bnf.fr