Frankrijk breekt een lans voor ‘martelares’

Franse intellectuelen en politici bepleitten gisteren steun voor Ayaan Hirsi Ali. De „Voltaire van onze tijd” moet Française worden en goede, liefst Europese, beveiliging krijgen.

Voor Ayaan Hirsi Ali was de aula van de Parijse Ecole Normale Supérieure – een van de Franse grandes écoles voor topstudenten – gisteren te klein. Van de ruim duizend Parijzenaars die kwamen om het voormalige Tweede Kamerlid te steunen, pasten er maar driehonderd in de intieme zaal waar gisteren campagne werd gevoerd voor de financiering van Hirsi Ali’s beveiliging. Een van de populairste opties: haar de Franse nationaliteit geven.

Hirsi Ali begon gisteren alvast aan een inburgeringscursus met enkele Franse zinnetjes. Het eerste was een citaat van president Sarkozy: „Tegen elke martelares in de wereld wil ik zeggen dat Frankrijk bescherming biedt door haar de mogelijkheid te geven Française te worden.” Daarna kwam er een van eigen makelij: „Ik zou het een eer vinden Française te worden.”

Applaus, applaus. Dat Hirsi Ali sinds zes jaar moet vrezen voor haar leven, omdat ze haar politieke standpunten over de islam uitdraagt, maakt indruk op de Fransen die een antiklerikale traditie combineren met trots op de Verlichting. Staatssecretaris Rama Yade voor Mensenrechten noemde Hirsi Ali gisteren een „Voltaire van onze tijd”.

Een stoet Franse intellectuelen en politici kwam gisteren aan het woord om Hirsi Ali steun te geven in haar zoektocht naar beveiliging. Het werd al snel ook een protestbijeenkomst tegen het kabinet-Balkenende, dat niet meer wil betalen voor de beveiliging van Hirsi Ali nu ze al enige tijd in de Verenigde Staten woont.

Met geheven vuist trok de filosoof Bernard Henri-Lévy van leer tegen de „schandelijke lafheid van de Nederlandse regering”. Zijn vakgenoot Pascal Bruckner legt het toegestroomde Parijse publiek uit dat Nederland Ayaan Hirsi Ali, na enige jaren van verering, heeft „weggejaagd” en tot „zondebok gemaakt van de problemen van het land”. En ex-presidentskandidate Ségolène Royal zou „teleurgesteld” zijn als Hirsi Ali niet zo snel mogelijk Française wordt, vertrouwde zij de zaal toe.

Ook de Franse regering deed mee aan het protest. Staatssecretaris Yade plaatste de Westerse aarzeling om Hirsi Ali te beveiligen tegenover de „hand van de fundamentalist die niet beeft”. Over naturalisatie van Hirsi Ali wordt nog nagedacht, zei Yade.

Vervolg Hirsi Ali: pagina 3

Pleidooi voor Europese bescherming

Yade las daarna een boodschap van president Sarkozy voor, die beloofde dat Frankrijk later dit jaar als EU-voorzitter zal zorgen voor „een Europees fonds om bedreigde personen te beschermen”.

In Franse regeringskringen lijkt de Europese financiering de voorkeur te hebben. Minister van Cultuur Christine Albanel, gisteren ook aanwezig om Hirsi Ali steun te betuigen, zei vooraf dat Parijs voorlopig „met verwachting” kijkt naar het Europees Parlement.

Daar is de Franse socialist Benoît Hamon bezig handtekeningen van zijn medegedeputeerden te verzamelen voor een oproep aan de Europese Commissie om Hirsi Ali’s beveiliging te financieren. Van Nederlandse Europarlementariërs krijgt hij tot nu toe hoegenaamd geen steun, zegt Hamon.

Hij zou het eigenlijk beter vinden als Hirsi Ali gewoon Nederlandse blijft, maar mét Europese bescherming als Den Haag in gebreke blijft. Europese steun ziet hij als „een signaal aan Nederland”, legt hij uit. Maar ook aan de andere Europese landen. Want: „Wie zegt dat Frankrijk of een ander land wel altijd bescherming zal bieden in de toekomst?”

Filosoof Pascal Bruckner vindt dat het allebei wel mooi zou zijn: Europese steun én de Franse nationaliteit voor Hirsi Ali. „Waarom niet?”, zegt hij na de bijeenkomst. Eerder die avond toonde hij zich de scherpste criticus van de Nederlandse omgang met Hirsi Ali. Hij sprak over „de kwalijke Nederlandse ommekeer” en voegde eraan toe dat die in heel Europa dreigt. Waaruit bestaat die ommekeer? „De angst heeft gewonnen”, meent Bruckner. „De gedachte dat elke scherpe stellingname het islamitische beest kietelt.”

Hij ziet in Nederland een „weekheid” die hem doet denken aan de meegaandheid van Europees links met de Sovjet-Unie in de jaren zeventig. Democratieën willen orde en vrede, redeneert hij, geen scherpe debatten. Maar debat is wel nodig, vindt hij, zij het niet op Wilders’ manier. De Koran een fascistisch en moorddadig boek noemen is „idioot”, want dat kan je ook over de Bijbel zeggen. Maar een verzoenende toon, zoals die van de Amsterdamse burgemeester Cohen, is geen alternatief. „De islam heeft geen verzoening nodig, maar een kritische interne stroming, de gedachte dat je de Koran op verschillende manieren kan lezen.”

Volgens Bruckner moet die stroming in Europa tot ontwikkeling komen. Dat Hirsi Ali daarvoor nodig is – en dus verleid zou moeten worden terug te komen uit de VS – werd gisteravond in Parijs vaak herhaald. Bernard Henri-Lévy noemde haar „een Europeaan d’excellence”. Laurent Joffrin, hoofdredacteur van de linkse krant Libération, die zich solidair heeft verklaard met de campagne voor Hirsi Ali, meent dat zij beter zou passen in de Franse politieke cultuur, met haar scherpe polemische tegenstellingen, dan in het op consensus gerichte Nederland.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Kalma

In een ‘inzet’ bij het artikel ‘Kamer haalt schouders op over Franse kritiek op beveiliging Hirsi Ali’ (10 februari, pagina 3) is Paul Kalma onvolledig geciteerd. Volledig citaat: „Een Europees fonds voor mensen als Hirsi Ali zou een elegante oplossing zijn. Het probleem is zeer dringend. Elke mogelijkheid moeten we meteen aangrijpen.”