Erdogan: integreren heeft zijn grenzen

De Turkse premier Erdogan riep tijdens een bezoek aan Duitsland Turkse Duitsers op tot meer assertiviteit. „Niemand kan van jullie verwachten dat je geheel en al opgaat in Duitsland.”

De Turkse premier, Recep Tayyip Erdogan, heeft zich de afgelopen dagen tot twee keer toe nadrukkelijk gemengd in de gevoelige kwestie van de integratie en assimilatie van Turken in Duitsland.

Gisteren en vrijdag provoceerde hij in niet mis te verstane uitlatingen het integratiedebat in de Bondsrepubliek. In de goedgevulde Kölnarena in Keulen zei hij zondag dat „assimilatie een misdaad tegen de menselijkheid” is.

Assimilatie is het opgaan in een nieuw milieu van individuen of groepen. Erdogan zei „heel goed” te begrijpen dat Turken in Duitsland tegen assimilatie zijn. „Niemand kan van jullie verwachten dat je geheel en al opgaat in Duitsland”, zei hij.

Vrijdag had Erdogan al gezegd dat in Duitsland gymnasia moeten worden gesticht, waar in het Turks les wordt gegeven. „De regering in Berlijn zou daar geen probleem van moeten maken.” Ook zouden in Duitsland universiteiten moeten komen waar in het Turks wordt gedoceerd.

De Duitse taal is volgens Erdogan belangrijk, maar het Turks mag niet worden verwaarloosd. Het is aan de Turken in Europa, aldus de premier, om hun identiteit en cultuur te bewaren. Hij onderstreepte hun vredelievendheid en zei dat ze met „haat en vijandschap, strijd en geweld” niets te maken hebben.

Bij veel Duitse politici zijn Erdogans woorden verkeerd gevallen. Minister Wolfgang Schäuble (Binnenlandse zaken, CDU) keerde zich tegen Erdogans scholenplan. „Als kinderen hier een faire kans willen hebben, moeten ze op school Duits spreken”, aldus de bewindsman. Parlementslid Wolfgang Bosbach (CDU) vindt dat de oprichting van Turkse scholen de integratie niet bevordert, maar juist afremt. Lale Akgün, parlementslid voor de SPD en zelf van Turkse afkomst, is van mening dat een school naar etnische herkomst feitelijk segregatie betekent.

Aan Erdogans oproep om Turkse scholen te stichten, is in de Bondsrepubliek overigens allang gehoor gegeven. In steden met grote Turkse gemeenschappen, zoals Berlijn, Keulen en Hannover, zijn Turkse scholen. Keulen heeft sinds vorig jaar ook een Turks-Duits privégymnasium (voertaal Duits, Turks verplicht vak).

Erdogan was in de Bondsrepubliek voor een al lang gepland driedaags bezoek. Zijn komst, afgelopen vrijdag, viel samen met de onrust die in Ludwigshafen is ontstaan na een brand waarbij vorige week negen mensen van Turkse afkomst om het leven kwamen.

De Turkse gemeenschap in deze stad in Rijnland-Palts trok, opgehitst door Turkse media, nog voor er onderzoeksresultaten bekend waren de conclusie dat van brandstichting sprake moet zijn geweest. Erdogan ging naar Ludwigshafen, sprak er kalmerende woorden, maar eiste wel snel opheldering over de toedracht.

In een rede van bijna een uur riep Erdogan in Keulen de Turken in het buitenland op om beter en zelfbewuster voor zichzelf op te komen. Hij verwees daarbij naar de bijdrage die Turken al vele jaren leveren aan de economische ontwikkeling van Duitsland.

In dit verband juichte hij ook de opheffing van het verbod op het dragen van een hoofddoek aan universiteit in Turkije toe, waartoe het Turkse parlement zaterdag besloot. Hij sprak van een daad van bevrijding en zei heel blij te zijn dat deze eerste stap was gezet.

De premier pleitte ook nu weer hartstochtelijk voor een volwaardig Turks lidmaatschap van de Europese Unie. Turkije is officieel kandidaat-lid, maar in verschillende EU-landen groeien de reserves tegen een volwaardig lidmaatschap. De Franse president Sarkozy is daartegen en de Duitse christen-democraten willen niet verder gaan dan een ‘geprivilegieerd partnerschap’. Erdogan: „Turkije moet daar niet aan meewerken.”

In Duitsland wonen ruim 2,5 miljoen mensen van Turkse afkomst. Meer dan zeshonderdduizend van hen hebben het Duitse staatsburgerschap, de meeste anderen een dubbele nationaliteit.

Hoewel veel Turken al meer dan veertig jaar in de Bondsrepubliek wonen, is van integratie slechts beperkt sprake. Door de autoriteiten zijn ze altijd met de grootste omzichtigheid behandeld, uit vrees voor discriminatie. Dat heeft de integratie echter niet bevorderd. Net als in Parijs of Amsterdam leven ook in Berlijn en Keulen autochtonen en allochtonen langs elkaar heen. In Berlijn zijn delen van sommige wijken – zoals Kreuzberg en Neukölln – vrijwel uitsluitend Turks.