Doorgewinterd het wak in

Dit weekend had het WK IJszwemmen plaats in Londen. Ons land werd vertegenwoordigd door een in Finland wonende 49-jarige Nederlander.

De Nederlander Stephan Vermeulen in 2007 met rode muts tijdens het WK IJszwemmen in Finland in baan twee. kou

Je hakt een wak in het ijs, trekt je kleren uit en springt in het water. Een eenvoudiger sport dan ijszwemmen is nauwelijks denkbaar. De 49-jarige Stephan Vermeulen was afgelopen weekend de enige Nederlandse deelnemer aan het WK IJszwemmen in Londen. Vermeulen woont al twintig jaar in Finland waar ijszwemmen een volkssport voor mannen en vrouwen is.

„In Finland zwem ik elke zondag in een meer vlakbij ons huis”, aldus Vermeulen. „We houden daar met een pomp de hele winter een flink wak open.”

De mensen die er zwemmen wonen allemaal in de buurt en het merendeel is ouder dan veertig. „Het is een zeer gemengd gezelschap”, vertelt Vermeulen. „De oudste is tegen de tachtig en is betonvlechter geweest. Verder een paar vrouwen die in de agrarische sector werken, werknemers van de plaatselijke papierfabriek, een gemeenteambtenaar, een leraar en een monteur.” Overigens schat hij in dat meer vrouwen dan mannen het ijszwemmen actief beoefenen. Het ijszwemmen past in de saunatraditie: na het stomen loop je naar buiten en ga je even onder in ijswater.

Het was dit jaar de eerste keer dat het WK IJszwemmen buiten Finland werd georganiseerd. Engeland associeer je niet onmiddellijk met ijs maar het heeft wel een traditie in koudwaterzwemmen in Het Kanaal tussen Dover en Calais. Zo’n 670 liefhebbers waren dit weekend naar het zwembad Tooting Bec Lido in het zuiden van Londen gekomen om een gooi te doen naar de titel. Ruim een derde was Fin, ongeveer honderdvijftig Britten dongen mee en de rest van de deelnemers kwam uit twintig andere landen. De buitentemperatuur was een tropisch aanvoelende 12 graden Celsius maar het water schommelde tussen de 4 en de 6 graden, wat acceptabel was voor de doorgewinterde deelnemers.

Voor het wedstrijdzwemmen zijn duidelijke regels: alleen schoolslag en het hoofd, bedekt met muts, permanent boven water houden. De start heeft niet plaats vanaf de kant of vanaf een startblok maar in het water. De talloze Finnen, Britten, Letten, Russen en Canadezen zagen afgelopen weekend uiteindelijk de Brit Matt Smith de snelste tijd op de 25 meter neerzetten: 16,47 seconden. Vermeulen eindigde zaterdag als 52ste van de 89 in zijn leeftijdsklasse en deed daar 27,22 seconden over. „Ik had gehoopt mijn persoonlijk record te breken maar dat zat er niet in”, aldus Vermeulen, die er nog steeds van uitgaat dat elke tijd die hij zwemt een Nederlands record is.

IJszwemmen is geen kinderachtige sport. Er is een groot verschil tussen even onderdompelen in de sauna of in de open lucht buiten in een wak. In Finland hakken ze voor wedstrijden in een meer een gat dat zo groot is als een flink zwembad. Bij temperaturen van 25 tot 30 graden onder nul worden er dan wedstrijden gezwommen. Vermeulen: „Vorig jaar in Vamala vlakbij Tampere was het minus 25 graden toen ik moest zwemmen. De honderd meter van het hotel naar het meer liep ik in een zwembroek met een handdoek om. Dat was echt afzien. Alles wat nat was bevroor: schoenen, handdoek en in het water dreven stukjes ijs.” Na het zwemmen haastte iedereen zich weer naar binnen. Toeschouwers waren er volgens Vermeulen wel, maar die waagden zich niet buiten.

Wat is eigenlijk de lol van deze ontbering? „Zwemmen in ijskoud water is erg ontspannend en maakt je licht euforisch”, legt Vermeulen uit. „De vergelijking met drugs is wel gemaakt. Een hypothese is dat de hersenen in reactie op het koude water endorfinen produceren, hormonen die op de gemoedstoestand werken. Maar dat is geloof ik nooit bewezen.”

Volgend jaar is het WK IJszwemmen weer in Finland en wel in Imatra. Vermeulen heeft zich al voorgenomen mee te doen. Hij hoopt nog eens een sponsor te vinden.

„Ik heb in de voorbereiding voor deze WK mailtjes gestuurd naar onder andere Unox en Heineken”, zegt hij, „maar nooit meer iets gehoord. Misschien wilden ze het niet geloven en hebben ze de mail gewoon weggegooid. Daarom hoop ik dat meer Nederlanders de sport oppikken, dat zou al helpen.”