Boer en boswachter ruziën om natuur

Woensdag praat de Tweede Kamer over Natura 2000. De boeren willen wachten met het aanwijzen van de 162 beschermde natuurgebieden.

Boswachter Frans Erinkveld rijdt in een jeep over het zand van de witte duinen in Schoorl, één van de 162 fraaie gebieden in Nederland die de komende jaren worden aangewezen als Europees natuurgebied. „Dat betekent een steun in de rug”, vertelt de boswachter van Staatsbosbeheer. „Het geeft ons extra argumenten om niet te zwichten voor maatschappelijke druk.”

Zoals het verzoek van de organisatoren van de ‘marathon’ van Schoorl om het evenement, gisteren gehouden, in de toekomst enkele weken later te mogen houden. Dat zou dan in het broedseizoen van veel vogels zijn. Boswachter Frans Erinkveld: „Stel dat die marathonlopers met hun kleurige pakken hier lopen op het moment dat een roofvogel z’n territorium aan het afbakenen is. Dan denkt zo’n roofvogel: ik ben weg en ik kom hier nooit meer terug.”

Ziedaar de ecologische voordelen van de aanwijzing tot een gebied dat behoort tot Natura 2000, een „samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden” in Europa. Overmorgen spreekt de Tweede Kamer met minister Verburg (LNV, CDA) over de aanwijzing en begrenzing van de eerste ‘tranche’ van 111 natuurgebieden. Vooral boeren lopen tegen de aanwijzing te hoop. Vorige week kreeg hun organisatie LTO Nederland bijval van werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland. In een gezamenlijke brief spreken de organisaties hun „grote zorgen” uit over het gebrek aan „balans” tussen economie en ecologie. „Hoewel wij bereid zijn en blijven om medewerking te verlenen aan het vinden van die balans, constateren wij in de praktijk helaas toch dat ecologie vaak kaderstellend is.” Vele honderden boeren zullen in hun bedrijfsvoering worden beknot. „Vooral veebedrijven worden op slot gezet”, zegt Gerbrand van ’t Klooster van LTO Nederland. „Ze kunnen nooit meer uitbreiden, terwijl de markt en regels voor dierenwelzijn daar wél om vragen.” Als voorbeeld noemt hij de uitstoot van ammoniak. Nu nog moet een veehouder op 250 meter afstand van een beschermd natuurgebied werken. „Maar straks kun je zelfs in een gebied van drie kilometer bijna niets meer doen.”

Boeren en werkgevers vinden dat de minister niet eerst de precieze grenzen van de natuurgebieden moet vaststellen, plus de doelen die daarin moeten worden gehaald. Beter is het om tegelijkertijd, of zelfs daaraan voorafgaand, beheerplannen op te stellen, als resultaat van onderhandelingen tussen natuurbeschermers, boeren en ondernemers over wat mogelijk is. „Zodat duidelijk is of het allemaal haalbaar en betaalbaar is”, aldus Gerbrand van ’t Klooster. Ook de provincies hebben bezwaren. Zij vragen de minister om de definitieve aanwijzing van de gebieden uit te stellen, zodat daarbij nog rekening kan worden gehouden met inzichten die tijdens het opstellen van beheerplannen worden opgedaan, aldus vorige week de Friese gedeputeerde Anita Andriesen (PvdA) namens de provincies. Uitstel is ook goed voor het „draagvlak” onder met name de boeren.

Staatsbosbeheer hoopt vurig dat minister Verburg tegenover een kritische Tweede Kamer voet bij stuk houdt. „De angst regeert”, zegt Janneke van Montfort, projectleider Natura 2000 bij Staatsbosbeheer. „Er is angst bij gebruikers van de gebieden om zich ergens op vast te leggen. Maar dat is nergens voor nodig. Het aanwijzen van doelen en gebiedsgrenzen geeft duidelijkheid, ook voor ondernemers. Als je dat niet eerst doet, blijft er lange tijd over de doelen gediscussieerd worden, waardoor een jarenlange onduidelijkheid blijft bestaan.” Jaarlijks verdient de Nederlandse maatschappij 4,5 miljard euro aan de Natura 2000 gebieden, juist doordat mensen afkomen op de „topnatuur”, aldus Staatsbosbeheer.

In de duinen van Schoorl zal de aanwijzing het kappen van bomen vergemakkelijken om daarmee de „dynamiek” in het duinlandschap te kunnen bevorderen. Zodat, zeg maar, de duinen weer gaan wandelen. Misschien ook wordt het met de aanwijzing iets gemakkelijker om loslopende honden te weren, zegt boswachter Frans Erinkveld. „Veel hardlopers hebben daar last van.” Ook de natuur lijdt er onder. „Ik zie soms een hond dwars door een heideveld lopen. Dan denk ik wel eens: was-ie maar aangelijnd.”