Verlies vroeg in de zwangerschap leidt tot schizofreen kind

Moeder van een Israëlische man die het leven verloor bij een bomaanslag kust de buik van haar zwangere schoondochter. foto reuters Irena Shaulov, mother of David Shaulov who was killed in the Tel Aviv suicide bombing, kisses her pregnant daughter-in-law during her son's funeral in Holon, near Tel Aviv, April 18, 2006. Israel blamed the Hamas-led Palestinian government on Tuesday for a Tel Aviv suicide bombing but acting Prime Minister Ehud Olmert decided against a proposed military offensive for the time being, a political source said. REUTERS/Eliana Aponte REUTERS

Vrouwen die vroeg in de zwangerschap een dierbare kwijt raken, krijgen kinderen met een verhoogde kans op schizofrenie. Na een sterfgeval in de familie komen stress-hormonen vrij. Die verstoren de hersenontwikkeling van de ongeborene, denken Deense onderzoekers (Archives of General Psychiatry, 4 februari).

De Denen analyseerden de gegevens van 22.000 moeders die tijdens de zwangerschap een partner, kind, ouder, broer of zus verloren. Alleen sterfgevallen in de eerste drie maanden van de zwangerschap gaven een verhoogd risico op een kind dat later schizofreen werd. In de rouw zijn vóór de bevruchting of laat in de zwangerschap, maakte niet uit.

Schizofrenen krijgen hun eerste psychose meestal pas als ze volwassen zijn en onder psychosociale druk komen te staan. De onderzoekers denken echter dat de basis voor de hersenziekte wordt gelegd in het embryo. Erfelijke factoren spelen daarbij een grote rol, maar stress bij de moeder ook.

Zo bleek eerder uit bevolkingsonderzoek dat zwangeren die de Hongerwinter van 1944 meemaakten of erbij waren toen in 1945 de atoombom op Nagasaki viel, vaker schizofrene kinderen kregen. De moeilijkheid met deze onderzoeken was, dat honger en oorlog niet alleen geestelijke maar ook fysieke stress met zich meebrengen, zoals nutriëntentekort, infecties en radioactieve straling. Bovendien was niet te achterhalen of een individuele moeder zwaar getroffen werd door bijvoorbeeld de hongersnood in een regio, of net de dans ontsprong.

Het Deense onderzoek kon wél objectief vaststellen wat elke moeder had meegemaakt. Ook konden de wetenschappers corrigeren voor andere bekende risicofactoren voor schizofrenie, zoals de leeftijd, etnische achtergrond en woonplaats van de moeder en de ziektegeschiedenis van haar familie. Onafhankelijk van deze factoren bleek een sterfgeval vroeg in de zwangerschap anderhalf keer zoveel kans te geven op een zoon of dochter met schizofrenie.

De wetenschappers denken dat de babyhersenen van slag raken door de grote hoeveelheid glucocorticoïde die de moeder aanmaakt bij stress. Dit hormoon werkt in de placenta de aanmaak op van het hormoon corticotropin releasing hormone (CRH).

De onderzoekers denken dat de stresshormonen het jonge brein programmeren om goed te functioneren in een omgeving met veel stress. Een strategie die op de korte termijn werkt, maar op de lange termijn misschien hersenziekten geeft. Iets vergelijkbaars gebeurt bij moeders die honger hebben in de vroege zwangerschap: deze kinderen zijn erg energie-efficiënt en groeien goed in de baarmoeder, maar hebben later grote kans op suikerziekte en hart- en vaataandoeningen. Berber Rouwé