‘Onderzoek of profclubs kunnen fuseren’

Directeur Mark Boetekees van de FBO loopt niet weg voor sanering van het betaald voetbal. „Ook clubs in de eerste divisie vinden dat er iets moet gebeuren.”

FBO-directeur Mark Boetekees: „Er dient een rechtvaardiging te bestaan voor de afdracht van tv-gelden”. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Maarsbergen, 08-02-2008 FBO, Federatie van Betaald Voetbal Organisaties. Mr. Mark Boetekees, directeur FBO. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

In een grijs verleden werden de activiteiten van de werkgevers in het betaald voetbal, verenigd in de FBO, en de werknemers (toen alleen VVCS) gekenmerkt door talrijke incidenten. Bijna wekelijks gingen de leiders Gerard Slager, namens de clubs, en de onlangs overleden Karel Jansen (spelersvakbond) rollebollend over straat. Dat is voorbij, getuige de razendsnelle totstandkoming van de nieuwe cao voor contractspelers die eind vorig jaar slechts twee onderhandelingsronden vergde.

De FBO is een nieuwe weg ingeslagen onder directeur Mark Boetekees, een jurist die acht jaar in dienst was van de KNVB. De Federatie Betaald Voetbal Organisaties, gehuisvest in Maarsbergen, heeft zich de kritiek van haar leden aangetrokken en probeert nu meer service te bieden voor het lidmaatschapsgeld. De eredivisieclubs betalen jaarlijks elk 32.000 euro aan de FBO, de Betaald Voetbal Organisaties (BVO’s) in de eerste divisie 12.150 euro. Dit is inclusief de bijdrage die de werkgeversorganisatie namens de clubs overmaakt aan de vakbonden VVCS, ProProf en CBV (coaches). De FBO kent drie kerntaken: belangenbehartiging namens de leden naar onder andere de KNVB, overheid en de internationale organisatie EPFL, advisering op het gebied van personeel en organisatie, evenals bij juridische aangelegenheden en informatievoorziening. Clubs krijgen voor hun contributie ondersteuning in alle juridische kwesties en geschillen, tot een reglement seksuele intimidatie toe. „Het mooiste compliment kwam onlangs van Vitesse”, zegt Boetekees. „Die club heeft ruim een ton aan externe adviseurs bespaard door de FBO nieuwe stijl.”

Vanzelfsprekend neemt de werkgeversorganisatie deel aan de totstandkoming van de collectieve arbeidsovereenkomst voor contractspelers. Als de leden ermee akkoord gaan komt in de cao een nieuwe maatregel te staan die niet in het belang lijkt van de clubs, met name die in de eerste divisie. Daar moeten de clubs over ruim twee jaar in plaats van zestien, net als in de eredivisie, minimaal achttien contractspelers in dienst hebben die in ieder geval het minimumloon ontvangen. Tot dusverre mochten de clubs contractspelers op parttimebasis betalen. Stapsgewijs wordt nu gewerkt naar een situatie waarin contractspelers wel parttime in dienst kunnen zijn, maar voor een volledig salaris. „We willen hiermee tot uitdrukking brengen dat het om een professionele bedrijfstak gaat”, legt Boetekees uit.

In de top van de eredivisie mogen dan forse basissalarissen worden betaald, in de eerste divisie wordt het onderscheid tussen prof- en amateurvoetbal steeds kleiner. Dat zal na de invoering van de Topklasse – mogelijk in seizoen 2009-2010 – niet anders zijn. „Als betalingen in het amateurvoetbal legaal worden gedaan, heb ik daar geen moeite mee”, zegt Boetekees. „Als het onder tafel gebeurt vind ik dat principieel onjuist. De eerstedivisieclub doet alles volgens de regels en ondervindt dan hinder bij het aantrekken van spelers als amateurclubs zwart betalen. Ik heb begrepen dat de fiscus hier nu bovenop zit.”

Boetekees is voor de invoering van de Topklasse, waartegen bij de amateurs nog veel weerstand bestaat. „Het lijkt me goed voor het Nederlandse voetbal dat er doorstroming komt. Het is uniek in Europa dat wij een eerste divisie hebben waaruit geen degradatie mogelijk is. Eigenlijk heel vreemd. Deze, in juridische termen, closed shop staat op gespannen voet met het mededingingsrecht en is bovendien in strijd met een recent besluit van de wereldvoetbalbond FIFA, dat verplicht tot het openstellen van competities.”

De FBO-directeur begrijpt het verzet in het amateurvoetbal niet. „Als voetballer, en dus ook als club, wil je toch op het hoogste niveau spelen? De eerste divisie wordt door velen bestempeld als een opleidingsleague. Dat zou de Topklasse voor de laagste afdeling in het betaald voetbal kunnen zijn.”

Over de functie van de eerste divisie wordt momenteel veel gediscussieerd. Het betaald voetbal heeft de afgelopen twee jaar afgesloten met een positief bedrijfsresultaat, maar er is sprake van een vertekend beeld doordat veel eerstedivisieclubs leven van de tv-gelden die zij van de eredivisieclubs ontvangen. Bestuurders in de hoogste afdeling, zoals PSV-directeur Jan Reker, vragen zich af of dit wel een gezonde situatie is.

Het beladen woord fusie valt. Boetekees: „Persoonlijk vind ik het geen gezicht als er bij clubs met een stadioncapaciteit van 10.000 toeschouwers slechts 1.500 bezoekers op de tribunes zitten. Dat ziet er ook op tv niet uit. Ik kan me voorstellen dat er een onderzoek komt naar mogelijke fusies. Je moet kijken of het niet beter is dat bepaalde clubs samengaan en een nieuwe BVO oprichten. Als we willen dat de eerste divisie van toegevoegde waarde is voor het profvoetbal, moet daar naar gehandeld worden. Er dient een rechtvaardiging te bestaan voor de afdracht van tv-gelden. Ik weet wel dat het ons lidmaatschapsgeld kan kosten, maar ik denk niet defensief. Ook in de eerste divisie vinden clubs dat er iets moet gebeuren.”

Het onderzoek naar fusies zou in de zienswijze van Boetekees dienen te worden uitgevoerd door een extern adviesbureau. „Die kan rapporteren aan de KNVB en de belangenvereniging van de eerste divisie, CED. Gelukkig zijn de clubs in die afdeling zich aan het bezinnen, waarbij ze zich afvragen wat de doelstelling is van de eerste divisie en of ze daar nog in passen.’’

De FBO-directeur vindt het lastiger om een oordeel te vellen over inkrimping van de eredivisie van achttien naar zestien clubs. „Dan krijg je ook minder wedstrijden en hoe dramatisch is dat? Misschien kun je met zestien clubs nog meer spanning in de play-offs creëren.”

Ondertussen zouden steeds meer clubs op het gebied van jeugdopleidingen kunnen samenwerken. „Daar ben ik een groot voorstander van. FC Twente en Heracles hebben wat dit betreft het goed voorbeeld gegeven met hun voetbalacademie. Vitesse en AGOVV doen het ook. In Frankrijk gebeurt hetzelfde. Het centreren van talenten werpt daar zijn vruchten af. De volgende stap op dit gebied zou moeten zijn dat de amateurverenigingen onderling en samen met de BVO’s hun krachten bundelen.”

In financieel opzicht zou het in het belang van het betaald voetbal zijn als de invloed van de spelersmakelaars wordt teruggedrongen. Zij onttrekken jaarlijks miljoenen euro’s aan de bedrijfstak door buitensporig hoge commissies in rekening te brengen. De clubs werken er noodgedwongen aan mee als ze een beoogde speler coûte que coûte willen hebben. Boetekees probeerde bij de KNVB al wat aan de wildgroei te doen en had namens de FBO zitting in een werkgroep die aanbevelingen heeft gedaan voor een nieuw reglement voor spelersmakelaars.

De maatregelen vormen een aanvulling op de wijzigingen die de FIFA per 1 januari jongstleden heeft doorgevoerd. Die hielden onder andere in dat de minimum commissie (fee) wordt verlaagd van vijf naar drie procent van het bruto jaarinkomen, exclusief premies. En verder is een licentie nog maar vijf jaar geldig, daarna moet de makelaar opnieuw examen doen. „Wij willen in Nederland hieraan toevoegen dat er geen uitzondering meer wordt gemaakt voor zaakwaarnemers zonder licentie. Dus ook als een familielid, of zoals in de zaak Afonso Alves, een advocaat optreedt als spelersbegeleider moet hij een licentie hebben. Het is een groot probleem dat advocaten als dekmantel dienen voor malafide zaakwaarnemers. In Portugal is een wet die dit verbiedt. Er zal contact worden opgenomen met de orde van advocaten om te kijken of er mogelijkheden zijn om dit in Nederland ook voor elkaar te krijgen.”

Een andere aanbevelingen van de werkgroep is de invoering van een clearinghouse, een centraal instituut dat alle betalingen tussen clubs, spelers en zaakwaarnemers regelt. „Dat moet binnen twee jaar gerealiseerd kunnen zijn. Er zit natuurlijk ook een financieel aspect aan vast. Als je tien mensen in dienst moet nemen, wordt het een kostbare zaak.” Het is verder de bedoeling dat zaakwaarnemers op de website van de KNVB een lijst laten afdrukken van hun spelers. Zij moeten ook meewerken aan permanente educatie.

Boetekees juicht de komst van Pro Agent, de belangenvereniging van zaakwaarnemers, toe. „Er was geen centraal aanspreekpunt. Ik zou zelfs zover willen gaan dat het lidmaatschap van Pro Agent een voorwaarde wordt voor het verkrijgen van een licentie. Dan opereert deze vereniging namens alle gelicentieerde makelaars. Alleen is dat juridisch moeilijk.”

Hij wijst de clubs erop dat zij niet altijd verplicht zijn om makelaars te betalen. Maar dat is ongetwijfeld tegen dovemansoren gericht. „Als er sprake is van arbeidsbemiddeling in de zin van de wet dan mag de bemiddelaar geen vergoeding bedingen voor de werkzoekende. Indien er echter geen sprake is van arbeidsbemiddeling hebben de clubs de mogelijkheid om te zeggen: ‘Je moet bij de speler zijn’.”

Met meer dan normale belangstelling heeft Boetekees de zaak van Alves gevolgd. Niet alleen vanwege het feit dat de Braziliaan op een gegeven moment zowel bij AZ als Heerenveen onder contract leek te staan, ook in verband met de Braziliaanse zaakwaarnemers Caio Ziller en Tiburcio. „De Nederlandse advocaat van Alves, Pim de Vos, heeft zelf gezegd dat het hier om malafide makelaars gaat. Het is een speler verboden zich door hen te laten bijstaan. De aanklager van de KNVB zou hiernaar een onderzoek kunnen instellen.”

Er zijn nog veel misstanden in het betaald voetbal die Boetekees wil aanpakken. Zoals het feit dat steeds meer spelers niet meer komen opdagen, omdat zij bij een andere club meer kunnen verdienen en/of in een beter team kunnen voetballen. Stefan Postma (van ADO Den Haag naar Queens Park Rangers) en Bruno Silva (van FC Groningen naar Ajax) zijn daar recente voorbeelden van. „Ik vind dat hoogst ergerlijk gedrag van spelers. Ze hebben destijds willens en wetens een contract getekend bij een club die hen keurig betaalt. Je kunt toch je fatsoen bewaren? Orlando Engelaar, die naar Ajax wilde, heeft het volgens mij wel netjes gedaan. De oplossing is om een schadevergoeding te eisen van de speler die wegblijft. Dat probeerden wij bij Postma. Maar de arbitragecommissie heeft die vordering afgewezen.”