Hollandse zoethoudertjes

Weer 2,5 miljard terug naar de aandeelhouders. Drie AEX-fondsen presenteerden deze week jaarcijfers: twee daarvan kondigden een nieuw inkoopprogramma van aandelen aan, de derde verdwijnt van de beurs.

Het lijkt wel de specialiteit van de grote Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen geworden, dat spenderen van overtollig kasgeld aan aandeleninkoop. Meer dan de helft van de AEX-fondsen heeft vorig jaar aandelen ingekocht of heeft nog zo’n programma lopen. Sinds januari 2007 is er voor een kleine 30 miljard euro aan aandelen ingekocht.

Geheel onverstandig is het niet, want het houdt ongenode gasten buiten de deur. Geen activistische aandeelhouders die erover klagen, geen opdringerige kopers die dat kasgeld na een overname in hun zak denken te kunnen steken. En beleggers zijn weer blij met het zo op korte termijn creëren van aandeelhouderswaarde.

Maar lang geldt dat effect voor de aandeelhouderswaarde niet. Het geld had ook geïnvesteerd kunnen worden in groei en daarmee toekomstige aandeelhouderswaarde. Want daar is het de laatste zeven jaren droevig mee gesteld bij de AEX-fondsen, blijkt uit een onderzoek dat adviesbureau Accenture deze week publiceerde. De Nederlandse AEX-fondsen investeren de helft van wat hun concurrenten in het buitenland doen. Of ze zijn minder creatief of ze durven minder risico’s te nemen.

Het is daarom ook geen wonder dat de AEX-fondsen in omzetgroei achterblijven bij hun concurrenten. En dat komt niet alleen door het lang uitblijven van acquisities. Met als kanttekening dat het lef daarin toeneemt: in het laatste halfjaar van 2007 deden AEX-fondsen als Akzo Nobel en Heineken overnames boven de 10 miljard en KPN, Tomtom, Philips en Randstad boven het miljard.

De investeringen om de autonome groei aan te jagen blijven ook achter, blijkt uit de Accenture-cijfers. Vooral met investeringen in snel groeiende economieën als China, India, Rusland en Brazilië. Concurrenten die daar veel investeren maken een snellere groei door, blijkt uit het onderzoek.

Het huidige jaarcijferseizoen is een mooie proef of de AEX-fondsen de negatieve trend kunnen doorbreken. KPN kwam deze week met een gemengde boodschap: de aandeelhouders krijgen weer 2 miljard via aandeleninkoop en dividenduitkering. Maar het bedrijf stelde ook agressieve groeidoelstellingen tot 2010, zoals Philips (dat voor 5 miljard aandelen inkoopt) en Unilever (voor het tweede achtereenvolgende jaar een aandeleninkoop van 1,5 miljard) dat al eerder deden.

Nog zestien AEX-fondsen moeten hun jaarcijfers bekendmaken. Wie durft er geen aandelen in te kopen?

Daan van Lent