Een schaakprof bij de dokter

Het is niet mijn bedoeling dat deze rubriek een moppentrommel wordt, maar de grap die Rini Kuijf laatst in het blad Schaaknieuws opschreef wil ik wel doorvertellen, omdat er een sociaal probleem in wordt behandeld. Kuijf had de grap gehoord van grootmeester Karel van der Weide.

Er komt een schaakprofessional bij de dokter en die zegt: „Ik heb slecht nieuws. U heeft nog een paar maanden te leven”, waarop de schaakprofessional zegt: „Waarvan dan?”

Het gaat hier natuurlijk niet om mensen als Anand, Kramnik of Topalov, om van de zeer rijke Karpov en Kasparov maar te zwijgen, maar om de modale grootmeester die moeizaam zijn kostje bijeenscharrelt. Hij weet dat klagen over zijn geringe inkomsten evenveel zin heeft als klagen over het weer.

Karel van der Weide is ook geen klager, hij geniet van zijn vrijheid als – zoals hij het zelf eens uitdrukte – een van de laatste roofridders in een maatschappij van slaven. Wel heeft hij de neiging om in de artikelen die hij soms schrijft het schakersbestaan van de treurigste kant te tonen. „Schakers krijgen geen sex” is de titel van een van die stukken en de serie openingsartikelen die hij op een Amerikaanse schaakwebsite schrijft, heet ‘De pijn en angst van de openingstheorie’. Juist doordat hij min of meer tegen de klippen op schaakprofessional is heeft hij in Nederland een schare bewonderaars gekregen die hem met slechts lichte ironie ‘Karel de Grote’ noemen.

Morgen is de laatste dag van het Moskou Open en vier dagen later begint, ook in Moskou, het Aeroflot Open. Het zijn wat het prijzengeld betreft de twee aantrekkelijkste open toernooien ter wereld. Het Moskou Open heeft een prijzenfonds van ongeveer 140.000 euro, waarvan iets meer dan de helft naar de hoofdgroep gaat. De winnaar van die groep krijgt 14.000 euro.

Het is mooi, maar het kan lang niet voor iedereen mooi zijn. In die hoofdgroep doen meer dan honderd grootmeesters mee. Nummer dertig verdient nog 300 euro, maar de anderen krijgen niets. Wel moeten ze zelf de reis naar Moskou betalen en de meesten ook het hotel en de maaltijden.

Voor het toernooi begon vroeg een journalist aan de Russische grootmeester Alexander Lastin, de winnaar van 2006, of er behalve de hoge eerste prijs nog iets anders was dat de schakers naar het Moskou Open trok. De meeste schakers zeggen in zo’n geval iets aardigs over de prettige sfeer en het aanhalen van oude vriendschapsbanden, maar Lastin was hard en duidelijk: „Je kunt je moeilijk voorstellen dat er behalve het geld nog iets anders is dat de mensen naar het toernooi trekt: iedereen wil eten.”

Alexander Riazantsev – Valeri Jandemirov, Moskou Open, tweede ronde

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 d5 4. cxd5 Pxd5 5. e4 Pxc3 6. bxc3 Lg7 7. Lc4 0-0 8. Pe2 Pc6 Dit doet men soms om de diep uitgeanalyseerde varianten na 8…c5 te vermijden. Later zal zwart toch c7-c5 moeten spelen en waarschijnlijk is het objectief beter om het meteen te doen. 9. 0-0 Pa5 10. Ld3 b6 11. Le3 Dd7 12. Tc1 Lb7 13. Dd2 Tfe8 In een oude correspondentiepartij is hier eens 13…Tfd8 gespeeld, wat waarschijnlijk iets beter is. 14. Lh6 Lh8 15. e5 Met de zwarte toren op d8 was dit niet mogelijk wegens 15…Lxe5. 15…c5 16. Dg5 cxd4 17. cxd4 e6 Een zware verzwakking van veld f6 die beter uitgesteld had kunnen worden tot een moment waarop wit e5-e6 dreigde. 18. h4 Pc6 19. Tfd1 Pe7 20. h5 Tac8 21. Txc8 Lxc8 Beter was de natuurlijke zet 21…Txc8, want op e8 staat zwarts toren kwetsbaar. 22. Pf4 Dxd4 Na 22…Lb7, op zichzelf een voor de hand liggende zet, zou wit als volgt gebruik kunnen maken van de positie van Te8: 23. hxg6 hxg6 24. Pxg6 fxg6 25. Lxg6 Pxg6 26. Dxg6+ Lg7 27. Lxg7 en zwart kan de loper niet terugnemen. 23. Lc2 Dc5 24. hxg6 Dxc2

Nu volgt een buitengewoon fraaie combinatie. 25. Td8 Deze prachtzet is de enige manier om te winnen. Na meteen 25. g7 Dxd1+ 26. Kh2 Pf5 27. gxh8D+ Kxh8 28. Ph5 f6 zou wit slechts remise door eeuwig schaak hebben. 25…Txd8 26. g7 Td1+ Hierna verliest zwart snel. Een betere verdediging was 26…Dd1+ 27. Kh2 Pf5 28. gxh8D+ (niet 28. Ph5 wegens 28…Dxh5+) Kxh8 29. Ph5 f6 30. Lg7+ Kg8 31. Lxf6+ gevolgd door 32. Lxd8. Wit zou dan bij gelijk materiaal een winnende aanval hebben, maar het zou nog een hele strijd zijn. 27. Kh2 Pf5 28. gxh8D+ Kxh8 29. Ph5 Nu heeft zwart niets meer. 29…f6 30. Dxf6+ Kg8 31. Df8 Mat.