Ordinair én waardig, kan dat eigenlijk wel?

De Franse president Sarkozy en zijn echtgenote gaan een leven als celebrity tegemoet.

Maar celebs zijn vergankelijk en de vraag is of een president dat aankan.

Ze zijn dus getrouwd. Moet je daar nou iets van vinden? Liever niet eigenlijk, want zulke dingen ontaarden al gauw in dat gratuite gebabbel waarmee televisie avond aan avond het publiek een beetje entertaint en de drukke werkdag doet vergeten.

Tegelijk heeft de levenswandel van politieke leiders iets onontkoombaars. Het raakt een samenleving en die kan en wil niet meer wegkijken. Misschien willen burgers wel meer en meer politieke leiders die hen vermaken, die dus niet food for thought maar food for gossip bieden. Types dus die aan de rand van het ravijn de mooiste bloemen zoeken.

Er was een tijd dat politici privézaken privé konden houden en dat ook wensten. John F. Kennedy was een schuinsmarcheerder eerste klas, maar de Kennedy-clan kon in die jaren de John-en-Jacky-idylle voor de buitenwereld nog betrekkelijk moeiteloos overeind houden. Later lukte dat niet meer, vooral in Amerika niet. Dat lag niet alleen aan de media, maar ook aan de politici die meer en meer op campagne gingen met hun vrouw, met hun huwelijkstrouw en met hun morele onberispelijkheid op dat vlak. Wie bij elke gelegenheid daarmee op een podium koketteert, nodigt de buitenwereld als het ware uit om eens een nadere inspectie te houden.

In Europa ging dat anders. Het publiek bleef zich schikken naar het principe dat de handel en wandel van politici in de persoonlijke levenssfeer niet ter zake deed. Honderden, nee, duizenden mensen wisten op een gegeven moment dat Helmut Kohl behalve Hannelore Kohl ook zijn secretaresse Juliane Weber aan zijn zijde wist, maar het deed er voor de staatszaken niet toe. Met François Mitterrand was het niet anders. Over en weer aan beide kanten van de oceaan kon dat tot geweldige misverstanden leiden. Zo vond bijna iedereen in Europa dat de escapades van Bill Clinton een privézaak waren en begreep niemand waar ‘die hypocriete Amerikanen’ zich zo over konden opwinden.

Omgekeerd hadden Amerikaanse kiezers groot gelijk dat ze zich zo opwonden. Voor hen was het geen privézaak: een president had hen belazerd. Zondaar Clinton kon nog maar net het vege lijf redden door stad en land af te reizen en voor elke camera het boetekleed aan te trekken.

Maar laten we eens een ander perspectief nemen. Zou een raad van commissarissen van een grote onderneming een voorzitter aantrekken die in zijn privéleven zoveel algemeen bekende en dus algemeen besproken wisselvalligheid en variëteit aan de dag legt? Waarschijnlijk niet. Want het zijn nu eenmaal dingen die gedoe geven en afleiden van de zaak.

Voor politici geldt dat kennelijk niet. Celebritygedrag wordt geaccepteerd – misschien is het bij verkiezingen zelfs een pluspunt. Nicolas Sarkozy bedoelt het misschien niet eens zo. Maar wat de bedoelingen ook mogen zijn, hij en meer nog zijn flamboyante echtgenote zullen een celebrityleven tegemoet gaan.

De status van een celebrity is niet die van een held. Celebs zijn als populaire merken: zij vermaken het publiek totdat het publiek het beu is en weer wat anders zoekt. Helden zijn groter dan het leven en hebben celebritystatus niet nodig. Celebs zijn in zekere zin wegwerpproducten. Sommigen van hen voelen die leegte aan en gaan naar arme landen om met een camera in het kielzog goede dingen voor arme mensen te doen. George Clooney is net goodwill-ambassadeur voor de VN geworden. Zoiets blijft behelpen, alle goede bedoelingen ten spijt, want als zijn toekomstige films zouden tegenvallen, smelt alles weg.

Een presidentschap bestaat ook bij de gratie van de waardigheid van zo’n ambt. Gezag, bestuurlijke degelijkheid, betrouwbaarheid gedijen ook bij de gratie van dat kleine voetstuk waarop een mens staat die het ambt bekleedt. Sarkozy wil dat ook graag zo houden. Het huwelijk moet, zo zei hij onlangs, gewoon worden beschouwd als een handeling waarvoor twee volwassen mensen in volle vrijheid kunnen kiezen.

De vraag is of het kan: de waardigheid van het ambt en het leven van een ordinaire celebrity. En als het kan – of het werkt?

Ben Knapen columnist van NRC Handelsblad.