Nepbom komt voor Schiphol te vroeg

Passagiers worden streng gecontroleerd, maar een journalist smokkelde wel een nepbom een vliegtuig in.

De irisscan moet daar een einde aan maken.

Lange wachtrijen voor de paspoortcontrole. Lippenstift zorgvuldig geseald in transparante zakjes. En dat flesje water in de tas? Opdrinken, of meteen weggooien. Anders kom je het vliegtuig niet in.

Voor de reiziger oogt de beveiliging van Schiphol professioneel. Maar een verdieping lager, daar waar het grondpersoneel werkt, lijkt de beveiliging te haperen. SBS-journalist Alberto Stegeman wist met een toegangspasje van iemand anders een vliegtuig te voorzien van een nepbom. Naar aanleiding van zijn programma, dat zondag wordt uitgezonden, heeft minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) aangekondigd de veiligheid van de luchthaven te gaan onderzoeken.

Dat Schiphol niet waterdicht is, bleek al uit de diamantroof op de luchthaven in 2005. Criminelen maakten toen 75 miljoen euro aan diamanten en juwelen buit. Dat gebeurde op een beveiligd vrachtplatform. Na de roof beloofde minister Donner (Justitie, CDA) dat personeel beter zou worden gescreend.

Maar het was niet alleen deze diamantroof. In de afgelopen jaren zijn diverse meldingen bekend van frauderend of smokkelend grondpersoneel. Zo arresteerde de marechaussee vorig jaar bijvoorbeeld drie medewerkers van de luchtvaartmaatschappij Martinair op verdenking van drugssmokkel. Tussen 2000 en 2004 heeft de marechaussee 675 personen aangehouden in verband met aan mensensmokkel gerelateerde misdrijven. Daarbij ging het om 63 medewerkers van Schiphol, zo blijkt uit antwoorden op Kamervragen uit 2005. Sommige medewerkers probeerden illegalen via onder meer personeelsingangen binnen te smokkelen.

Op Schiphol werken 62.000 mensen, van wie er volgens een woordvoerder van de luchthaven „tussen de 30.000 en 40.000” een Schipholpas hebben. Alleen met deze pas krijgen medewerkers van de luchthaven en aanverwante bedrijven toegang tot het beveiligde deel van de luchthaven, bijvoorbeeld bij de vliegtoestellen. De pas, die meestal wordt aangevraagd door de werkgever, wordt alleen afgegeven als de AIVD en de marechaussee de persoon hebben gescreend. Daarna volgt een simpele veiligheidstoets voor de nieuwe luchthavenmedewerker.

Volgens een technisch medewerker van Schiphol die anoniem wil blijven, is het in theorie mogelijk met andermans pasje het afgesloten gedeelte te betreden. Bij drukte gaan controleurs bij de toegangspoortjes volgens hem steeds „coulanter” te werk. „Bij het naar buiten gaan wordt er helemaal niet gecontroleerd.”

De medewerker werkt op Schiphol-Oost, waar onder andere het groot onderhoud van vliegtuigen wordt gedaan. Hier wordt nog niet gewerkt met een irisscan of met volledige handmatige controle. „Steekproefsgewijs wordt er in de achterbak van de auto gekeken, maar dat heb ik in de zeven jaar dat ik hier werk nooit meegemaakt.”

Schiphol voldoet aan de bestaande Europese veiligheidsnormen, zegt een woordvoerder. Volgens hem heeft Stegeman aangetoond dat „de menselijke factor altijd een risico met zich meebrengt. Ik praat het absoluut niet goed. Dit is onacceptabel”. Hij zegt dat volgens nieuwe richtlijnen van de Europese Unie medio 2009 álle werknemers moeten worden gecontroleerd op meegebrachte goederen, zoals broodtrommels. Schiphol voert dat beleid al in juli 2008 in.

Hiervoor hebben alle medewerkers de afgelopen jaren een irisscan moeten laten maken. De biometrische gegevens op pasjes moeten garanderen dat anderen er geen gebruik van kunnen maken. Deze biometrische gegevens staan inmiddels op alle pasjes, maar de apparatuur om de gegevens af te lezen is nog niet overal aanwezig.

De woordvoerder benadrukt dat de nieuwe beveiligingsmaatregelen al gepland waren en niet zijn ingesteld of vervroegd naar aanleiding van de undercoveractie van SBS6. „Het programma komt wat dat betreft voor ons te vroeg.”

Lees het ‘Zakboek Safety & Security’ voor Schipholpersoneel: nrcnext.nl/binnenland