Maar ja, elk jaar gaat het toch zeker zo’n 30.000 keer mis

Liever nog dan scheiden, willen de meeste mensen hun relatie in stand houden.

Zij schakelen hulp in om problemen te voorkomen: de preventieve relatiecoach.

Sinds januari 2006 leeft Felix Merks gescheiden van zijn vrouw. Zij woont en werkt in Washington. Hij in Amsterdam. In de tussentijd pendelt het stel heen en weer. En dat gaat prima.

Hoe dat kan? Merks werkt aan zijn relatie. Of, beter nog: hij heeft er iemand voor. Toen zijn vrouw vertrok naar de Verenigde Staten, wilde hij er alles aan doen zijn relatie ook op afstand te laten slagen. De coach die ze vlak voor de verhuizing benaderden was wel verbaasd. Preventieve relatiecoaching, daar had ze geen ervaring mee.

Maar de tips, zegt Merks – zelf werkzaam als conflictbemiddelaar – hebben enorm geholpen. Het koppel heeft iedere dag verplicht een half uur contact, per telefoon of e-mail. En eens in de maand, op zondag, is er van twee tot vijf tijd om te spuien. Alles waar je mee zit kun je er dan uitgooien. Merks lacht. Hij kan het iedereen aanraden.

Morgen loopt hij rond op de scheidingsbeurs – de eerste in Nederland, de tweede ooit ter wereld. Merks is initiatiefnemer. Hij werkt samen met mediationbedrijf Result ADR en uitgever SDU.

Voor Merks draait het bij de scheidingsbeurs niet alleen om scheiden, maar juist ook om bij elkaar blijven. Veel Nederlanders hebben relatieproblemen, zegt hij. Hij somt in rap tempo de getallen op: er zijn jaarlijks dertigduizend echtscheidingen, en nog meer ongehuwden gaan uit elkaar. Samen meer dan 100.000 mensen met liefdesverdriet, plús enkele honderdduizenden getroffen gezinsleden, familie en vrienden eromheen.

Al die mensen zijn op zoek naar informatie. En dat is nou precies wat Merks morgen in de Utrechtse Jaarbeurs wil bieden. Hij hoopt op vijftienhonderd bezoekers voor dertig kramen en vijfentwintig workshops, verspreid over duizend vierkante meter.

Het idee is naar Oostenrijks voorbeeld, waar afgelopen oktober al een scheidingsbeurs werd georganiseerd. Maar anders dan daar het geval was, komen mannen en vrouwen morgen niet afzonderlijk van elkaar langs. Wat je wil bereiken, zegt Merks, „is dat stellen in een eerder stadium, al voor de scheiding, signaleren dat er relatieproblemen zijn”.

En dat doen steeds meer mensen. Volgens Klaske de Vries tenminste, twintig jaar werkzaam als relatiedeskundige. Zij omschrijft haar doorsneecliënt als iemand die zijn relatie wil redden, in plaats van beëindigen. „Ze zitten vaak al een tijdje te klooien en willen van mij weten of er nog iets inzit.”

De Vries vermoedt dat stellen met enige vrees kijken naar het hoge aantal scheidingen. „Daarom zoeken ze misschien eerder hulp.” De Vries probeert in de sessies te achterhalen wat de kern van het probleem is. Het kan gebeuren dat ze een stel vervolgens helpt om een punt achter de relatie zetten. Want tegen scheiden heeft ze niks. „Maar mensen zelf”, zegt De Vries, „zien in een scheiding juist steeds minder heil.”

De angst voor de scheiding zou ook volgens Albert Neeleman, psychotherapeut bij GGZ Drenthe, een oorzaak kunnen zijn voor de toegenomen behoefte aan ondersteuning van buitenaf. Neeleman begeleidt echtparen met relatieproblemen in een klinisch programma, ze verblijven een aantal weken intern in groepen van vijf paren. Toen de GGZ daarmee in 1991 begon zat Nederland midden in de scheidingsgolf, zegt Neeleman. „Het is goed mogelijk dat men daarvan geschrokken is. Tegenwoordig leeft veel meer het idee dat je niet zomaar de schaar in je relatie moet zetten.”

Maar al te graag haalt hij in dat verband een studie van een collega aan, Liefde is een werkwoord, over wat er allemaal komt kijken bij het onderhouden van je relatie. Ook de overheid lijkt de laatste jaren duidelijk meer belang te hechten aan het gezin als hoeksteen van de samenleving. „Dat is volgens mij niet toevallig”, aldus Neeleman.

Maar hoe komt het dat stellen tegenwoordig geen schroom voelen ‘een derde persoon’ voor hun relatie in te schakelen?

Acceptatie, noemt Alex Engel van de Nederlandse Orde voor Beroepscoaches (NOBCO) als belangrijke reden. „Je bent niet meer gek als je hulp inschakelt. Daarbij helpt het dat er vroeger alleen de mogelijkheid tot therapie was. Nu kun je dus ook voor coaching kiezen.”

Bovendien zijn er steeds meer particulieren die het kunnen betalen. Want coaching is duur, een sessie kost zo’n 120 tot 180 euro per uur. Coaching is daarbij een jong vak, zegt Engel. Zijn stichting is er niet voor niks pas sinds 2003. Tien jaar geleden vestigden zich hier de eerste opleidingen en langzaam ontdekken particulieren de mogelijkheden.

En daar raken we nu aan gewend. Binnen bedrijven is bijvoorbeeld loopbaancoaching steeds gebruikelijker. Het idee verspreidt zich dat ook je eigen leven te coachen valt. Engel: „Life-coaching noemen ze dat in Amerika, een heel scala aan persoonlijke begeleiding is mogelijk, waaronder ook relatiecoaching.”

Omdat de vraag naar bemiddeling en coaching groeit – althans dat menen de betrokkenen, concrete cijfers zijn er niet – begint op initiatief van het opleidingsinstituut ATMA en met Klaske de Vries aan het hoofd een opleiding tot relatiecoach. Daarbij komt de nadruk te liggen op preventieve coaching. Ze „voelt” dat meer mensen behoefte gaan krijgen aan begeleiding – al voordat er problemen zijn. „Sommige stellen hebben aan drie gesprekken genoeg. Drie gesprekken, dat is zoveel simpeler dan een scheiding.”

Felix Merks wil nog een stapje verder gaan. Hij is in gesprek met „grote verzekeringsmaatschappijen” over een „relatiegarantie”. Zo’n verzekering moet de kosten van relatiecoaching dekken. Een „apk-keuring van je huwelijk” kan bijvoorbeeld de kans op scheiden kleiner maken, dekking van bemiddelingskosten bij eventuele scheiding kan tot de mogelijkheden behoren, en – hij lacht – „als bonus kun je misschien wel een weekendje weg verdienen”. En serieus: „Zo’n relatie-optimalisatiepakket lijkt me een typisch huwelijkscadeau, ik zie dat wel staan op de cadeaulijst van De Bijenkorf.”

Mocht de relatie – ondanks de (verzekerde) therapie en de coach, toch mislukken – dan zijn er op de beurs ook scheidingsplanners aanwezig. Want net als aan een bruiloft, moet je een scheiding goed voorbereiden.

Merks ondertussen, is heel tevreden. Op zijn website allesoverscheiden.nl komen dertigduizend bezoekers per maand. En voor de beurs van morgen zijn al een paar honderd kaarten verkocht. Alleen Merks’ vrouw kan niet komen. „Maar dat is geen punt, hoor. Ik vlieg er komende week weer voor twee weken naartoe. Want morgen heb ik toch geen tijd voor haar.”