Jiri Kylián blijft verrassen

Dans Nederlands Dans Theater: Fluke. Met Vanishing Twin van Jiri Kylián en Fluke van Mats Ek. Gezien Lucent Den Haag. Tournee t/m 8/3. Inl: www.ndt.nl

Is het decor de opening van een vagina? Het lijkt erop want achter het doek met het ‘ovale spleetje’ staan heel even twee dansers naakt te dansen. In de baarmoeder.

Choreograaf Jiri Kylián liet zich voor Vanishing Twin inspireren door tweelingembryo’s waarvan er één in uitzonderlijke gevallen de ander laat verdwijnen. Kylián ziet het als een analogie voor het leven waarin we bijvoorbeeld de schaduwzijde van ons karakter willen wegdrukken.

Voor het achterdoek, vol bewegende bolletjes of menselijke cellen, spelen zich subtiele en fragiele duetten af. Soms geeft het doek geluid als een danser er zich tegenaan gooit. Terwijl er altijd wel iemand stil staat, verstrengelen zich telkens man en vrouw in mini-erupties en minigevechten. Delicaat zijn Kyliáns meditaties over tijd en ruimte. Een danser hangt los, met haar voet aan de nek van een danser, een van de vele inventieve bewegingscombinaties. Terwijl alle passen en combinaties wel zijn uitgevonden, blijft Kylián verrassen. Op de meditatieve muziek van Dirk Haubrich denk je over wat Kylián in de folder schrijft: we kunnen niets anders doen dan ons korte leven zin te geven door stil te staan bij alles wat verloren gaat. Prachtig.

De Zweed Mats Ek, een generatiegenoot van Kylián, concentreert zich in Fluke op de regels en conventies in het leven. Het is een typisch Scandinavisch werk: Ek heeft de vervreemdende humor en toneelmatige theatraliteit doorgegeven aan jongere choreografen als Johan Inger of Alexander Ekman: tussen abstract, poëtisch en grotesk in. Twee dansers spelen kinderen met een kauwgomduet, in een groep synchroon bewegende dansers valt er altijd wel iemand buiten de boot. Er valt iemand van een menshoge kubus, op afstand bestuurbare huizen en ratten schieten over de vloer, een man en een vrouw maken ruzie met ready made-zinnen als: ‘drive me a blue Volvo’. In de orkestbak speelt het Fläskkvartetten live soms Philip Glass-achtige muziek.

Een uur lang is Fluke zeker onderhoudend door het spektakel (dansers gooien met ballen naar het publiek) maar het is zeker geen werk dat beklijft. Daarvoor is het te kinderachtig, te zeer gemaakt op effect en op – niet bestaande – humor. Veel buitenkant en weinig binnenkant. Precies het tegenovergestelde van Jiri Kylián.