Bedrijfsleven maant politiek tot keuzes

Besluitvorming moet sneller, zo werd gisteren betoogd op een congres van VNO-NCW. Een kathedraal bouwen kostte minder tijd dan een snelweg nu, aldus de werkgeversvoorzitter.

Nederland is het eerste afvalloze land ter wereld geworden. Er rijden supersnelle magneettreinen tussen de vier grote steden. Twee universiteiten zijn doorgedrongen tot de toptien van de wereld. Het aantal ministeries is gehalveerd. Het fornuis brandt met biogas. En de Balkenendenorm voor topinkomens bij de overheid werkt, maar dan als wettelijk minimumloon voor politici.

Zo ziet Nederland er in 2020 uit, als het aan de topman van Shell ligt, de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER), de baas van de werkgeversverenigingen en de minister-president. Het jaarcongres van de ondernemersorganisatie VNO-NCW, gisteren in de overvolle Grote Kerk in Den Haag, ging over de toekomst van Nederland en de economie.

„Nederland kán er zo uitzien’’, zei Bernard Wientjes, voorzitter van VNO-NCW, „maar dan moet er wel wat gebeuren. Hoe kan het dat ondernemers in de hevige concurrentieslag met nieuwe, sterke spelers in de wereld steeds sneller moeten beslissen en de overheid steeds meer tijd nodig heeft voor besluitvorming, vroeg hij zich af. „Projecten als de A4 hebben een langere bouwtijd nodig dan de kathedralen in de Middeleeuwen”, aldus Wientjes, die doelde op de aanleg van de A4 Midden-Delfland, die milieugroepen al jaren succesvol weten te vertragen.

Liefst twaalf jaar geleden werd het tracé voor de HSL-Zuid en de Betuwelijn vastgelegd, viel Jeroen van der Veer, bestuursvoorzitter van Shell, hem bij. Na vijf jaar debat over het nut van een tweede Maasvlakte, is er nog geen kruiwagen zand verplaatst. Hij wees erop dat tien jaar terug een kosten-batenanalyse over de Maasvlakte II werd geschreven met de prognose, dat de Rotterdamse haven in 2020 tussen de 11 en 16,4 miljoen containers zou behandelen. Wat bleek? Het Rotterdamse Havenbedrijf gaf al in december een juichend persbericht uit waar uit waarin stond dat in 2007 10,8 miljoen containers in de haven waren behandeld. „De laagste raming voor 2020 is dus nu al gehaald, dertien jaar eerder dan de voorspellingen zeiden.”

Het potentieel om verder te groeien is volgens de Shell-topman dus wel aanwezig. Maar wil Nederland een vernieuwende economie worden, dan moet de besluitvorming volgens Van der Veer worden vlot getrokken. Want allerlei urgente vraagstukken vereisen oplossingen. Dat geldt zeker voor energie. Van der Veer had enkele „ongemakkelijke waarheden”. Het tijdperk van easy oil and gas, relatief makkelijk en goedkoop winbare reserves, loopt op zijn eind. Tegelijkertijd zal de vraag naar energie verdubbelen (2030) omdat de wereldbevolking snel groeit. Willen alternatieve energiebronnen, zoals moeilijk toegankelijke velden in de diepe oceanen, ontwikkeld worden, dan is meer kennis en geld nodig. Dat vereist keuzes en beslissingen. „De gasvelden in Groningen raken leeg, het klimaat verandert en de CO2-uitstoot moet sterk worden gereduceerd. Alternatieve energie kan goedkoper worden, maar dan moeten wel keuzes gemaakt worden”, aldus Van der Veer.

De kritische opmerkingen van de ondernemers waren bij premier Jan Peter Balkenende niet aan dovemansoren gericht. „Wij zijn doorgeschoten in onze procedures’’, beaamde hij. Wil Nederland in 2020 bij de meest dynamische en concurrerende landen ter wereld horen, dan is daadkrachtige besluitvorming en tempo nodig. Hij wees op het belang van een innovatieve en groene mentaliteit en op het belang van minimaal energiegebruik in nieuwe kantoren. „Als dat in de tuinbouw kan met duurzame kassen, moet het toch ook in de zakelijke dienstverlening kunnen”, aldus Balkenende.

Net als SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan onderstreepte de premier de investering in voldoende goedgekwalificeerde mensen. Anders valt de basis onder de groei weg. Dan is volgens de SER-voorzitter wel een radicale vernieuwing van het onderwijs nodig. „Dat is nu een van de zwakste dimensies.”

Hier ziet Rinnooy Kan een belangrijke taak voor ondernemers weggelegd. „U moet massaal bereid zijn om stageplaatsen beschikbaar te stellen”, hield hij de honderden ondernemers in de zaal voor. „En ik nodig u uit in de collegezalen te verschijnen zodat studenten weten waar het bedrijfsleven behoefte aan heeft.”