Jongerenblad als onderzoeksmiddel

Met de lancering van een gratis magazine probeert het Historisch Museum Rotterdam de jongerencultuur ‘op’ Zuid in kaart te brengen. „Een fascinerende subcultuur.”

Lichte irritatie bij de entree. „Moet dit”, vraagt de ene niet-alledaagse bezoeker aan de andere. „Ja, dat moet”, weet de laatste inmiddels. Dit is immers Rotterdam, of beter: Rotterdam-Zuid. En in de Maassilo gelden van oudsher strenge veiligheidsvoorschriften. Vandaar die zes uit de kluiten gewassen ordebewakers, die de detectiepoortjes bij de ingang bemannen.

In de voormalige graansilo aan de Maashaven, pal tegenover het gelijknamige metrostation, druppelen de overwegend allochtone jongeren groepsgewijs binnen. Met brede en uitdagende passen, gestoken in karakteristieke winterjassen met bontkraag. Rotterdam-Zuid is hun thuishaven en daar zijn zij trots op. Apetrots zelfs. Probleemwijken of niet.

In de danceclub, het voormalige Now&Wow, wordt vanavond een tijdschrift gepresenteerd, dat niet alleen voor, maar vooral ook door hen is gemaakt: Roffa 5314. Dat cijfer is geen verwijzing naar het postcodegebied Bruchem, een dorp vlakbij Zaltbommel in de Bommelerwaard, maar staat voor een zone van de regionale vervoerder RET: grofweg het gebied tussen de metrostations Wilhelminaplein en Slinge. Een zone die de grenzen markeert van de bewegingsvrijheid van drie verschillende jongerenculturen, een zone waar zogeheten brada’s en chica’s het straatbeeld bepalen. Het cijfer 5314 keert in vele gedaanten terug in Charlois (spreek uit: sjaarloos), de Afrikaanderwijk en Zuidwijk: graffiti op muren, op lantaarnpalen en, dat ook, als een tattoo in de nek of de onderarm van jeugdige diehards van Southside.

Volgens het Historisch Museum Rotterdam is sprake van „een unieke en daarom fascinerende subcultuur, die schreeuwt om nader onderzoek”, aldus projectleider Sjouk Hoitsma. Zodat toekomstige generaties ook kennis nemen van het wie, wat en waarom van Rotterdam-Zuid, waar de jongeren alleen al op basis van hun aantal een dominante rol spelen. Met 174 nationaliteiten is Rotterdam sowieso al een smeltkroes van culturen, maar voor de Linker Maasoever geldt dit in nog sterkere mate. In het 5314-gebied wonen en leven ongeveer 25.000 jongeren in de leeftijd 13 tot 22 jaar, van wie een ruime meerderheid (17.000) van allochtone afkomst. Met dank vooral een de relatief goedkope sociale-woningvoorraad in dit deel van de stad.

Hoe groot de 5314-groep exact is en waar deze jongeren precies voor staan, weet Hoitsma (43) nog niet. Maar de conservator van het Historisch Museum Rotterdam zegt hard op weg te zijn het mysterie te ontrafelen. Met financiële hulp van de gemeente en het Pact op Zuid, het grootscheepse renovatieproject van het Rotterdam bezuiden de Nieuwe Maas. „Eén facet keert telkens terug, en dat is de onderlinge en vaak diepgewortelde lotsverbondenheid met hun territorium, hoe groot de verschillen in lifestyle soms ook zijn.” Want behalve hiphoppers en urbanjongeren omvat de groep ook een kleine maar harde kern supporters van dé voetbalclub van Zuid, Feyenoord.

Drie veldwerkers struinen al maanden door het gebied, op zoek naar gesprekspartners. „Maar het is lastig om met deze jongeren in contact te komen, en door te dringen tot hun belevingswereld”, erkent Hoitsma. Niet alleen lijken de ‘leden’ onderling te communiceren in een soort geheimtaal, daarnaast speelt die communicatie zich grotendeels af op internet. Via de chatboxen van MSN en Hyves.

Vandaar ook het tijdschrift dat wordt verspreid op scholen en buurthuizen, en de bijbehorende feestelijke lancering in de Maassilo, compleet met optredens van populaire lokale rapbands als Operatie Zuid en de Tuigcommissie. Het is, zo erkent Hoitsma, een middel om nader in contact te komen met de doelgroep. Nog dit jaar volgen het tweede, derde en vierde nummer van het kleine maar handzame magazine zonder advertenties. In het pilot-exemplaar staan behalve veel foto’s en korte, prikkelende teksten onder meer een geschiedenis van zonenummer 5314 en een interview met de Canadees-Nederlandse middenvelder van Feyenoord, Jonathan de Guzman.

Hoitsma hoopt alle bevindingen begin volgend jaar samen te brengen in een expositie over de 5314-cultuur. In het jaar dat Rotterdam zich de Europese jongerenhoofdstad mag noemen. „We willen een zo’n breed mogelijk scala aan onderwerpen voor het voetlicht brengen, van kleding tot rapteksten, en die als het even kan inbedden in de toch al rijke sociaal-culturele geschiedenis van Rotterdam.” Waar die expositie volgend voorjaar wordt gehouden laat zich raden: op Zuid. Haitsma: „Het moet laagdrempelig zijn. Ons museum bevindt zich aan de overzijde van de Maas. Dat is toch een mentale barrière.”

Meer info is te vinden opwww.roffa5314.nl