‘Joran heeft trekken van psychopathie’

Psycholoog Corine de Ruiter herkent het patroon dat Van der Sloot vertoont meteen.

Veel verdachten vertonen dit gedrag. Maar Joran doet het wel heel consistent.

Ook Corine de Ruiter zag de ‘bekentenis’ van Joran van der Sloot in de zaak-Natalee Holloway, zondagavond voor de verborgen camera van Peter R. de Vries. En De Ruiter, hoogleraar forensische psychologie aan de Universiteit Maastricht, herkende binnen een paar minuten een patroon bij de jonge man die blowend zat te praten in de bijrijdersstoel. „Het machogedrag, de arrogantie, het disrespect voor de politie”, ze ziet het vaak bij de verdachten die ze onderzoekt als getuige-deskundige in strafzaken. „Maar hier was het geen slip of the tongue, het was consistent. Dat was voor mij schokkend. Terwijl ik toch heel wat van deze types heb gezien.”

Op haar laptop draait de band van de uitzending.

„Gaan ze haar vinden, Joran”, zegt ondernemer Patrick van der Eem. „Nee”, zegt Joran.

De Ruiter: „Hoe hij daar kijkt, hè. Bijna vergenoegd. ‘Ik heb de controle.’ Die machohouding, ook op dat moment, die gevoelloosheid. Het gaat niet om Natalee. Het gaat om hém. Hij is niet gepakt. Hij rekent op schadevergoeding omdat hij onterecht heeft vastgezeten. Je ziet ook een soort lachje om zijn mond.”

Joran: „Ik heb die agent recht in zijn gezicht gekeken. Geen woord gezegd.”

De Ruiter: „Dat kunnen ze, dit soort kille jongens. Ze zijn in staat om iemand weg te staren.”

Joran: „Deepak en Satish. Dómme jongens.”

De Ruiter: „Joran laat die jongens voor hem liegen. Hij kijkt wanneer hij mensen kan gebruiken. Maar hij heeft geen band met hen. Je praat niet zo denigrerend over mensen die je vrienden zijn.”

Wat is het beeld dat u kreeg?

„Het beeld van een behoorlijk antisociale jongen. Erg egocentrisch. Een opgeblazen gevoel van eigenwaarde. Een instrumentele relatie met anderen. Gebrek aan empathie. Hij praat over Natalee alsof ze een gebruiksvoorwerp is. Het vele blowen, gokken, meisjes scoren, een zekere fascinatie met de onderwereld. Het neigt naar een antisociale levensstijl en heeft trekken van psychopathie.”

Natuurlijk kun je geen diagnose stellen op basis van een tv-uitzending, benadrukt De Ruiter. Daarvoor is veel meer kennis nodig over iemands achtergrond. Alles wat je in de uitzending ziet, zou je moeten verifiëren. Niet alleen de feiten, ook de gedragingen.

„Maar het beeld is erg overtuigend. Het liegen, het bespelen van de recherche, het past allemaal bij elkaar. En als hij niet dit soort karaktertrekken had, zou hij anders met de situatie rond Natalee zijn omgegaan. De cover-up is heel berekenend. Hij is de volgende dag gewoon naar school gegaan.”

U ziet verdachten zelf nooit in deze setting. Hoe weet u wat dat met iemand doet?

„Ik heb wel enig vertrouwen dat dit de ware Joran is. Hij zegt letterlijk tegen Van der Eem: „Ik vertrouw je”. Dit zou niet iemand zijn die makkelijk anderen vertrouwt. Hij is op zijn qui vive, omdat hij waarschijnlijk dingen doet die niet in orde zijn.”

Kan het zijn dat hij loog om indruk te maken op Van der Eem?

„Dat moet je onderzoeken. Maar het is waarschijnlijker dat hij nú de waarheid vertelt, of delen van de waarheid, dan in een politieverhoor.”

Op het scherm beschrijft Joran de mangrovestruiken waar hij Natalee tegenaan heeft gelegd en de bootjes die bij het Marriott-hotel in zee liggen. Hij zoekt naar woorden.

„Dat komt heel waarheidsgetrouw over. Het is een teken dat hij in zijn geheugen aan het zoeken is. Maar wat ik onbegrijpelijk vind, is dat hij hier zegt dat hij in paniek is. Waarom zou je in paniek zijn als iemand onwel wordt? Dan komt de vraag op: heeft hij toch niet iets gedaan waardoor Natalee is overleden?”

Maar waarom zou hij dat verzwijgen terwijl hij zo vrijuit praat?

„Het is een wantrouwende jongen. Hij zet een façade neer. Het kan iets te maken hebben met deviante (afwijkende) seksuele handelingen. Dat is speculatief, maar die gedachten komen bij mij op. En daarbij het verhaal van zijn schoenen die zijn verdwenen. En het feit dat hij zegt: Als het lijk gevonden wordt, dan hang ik.”

De officier van justitie wil weten hoezeer hij onder invloed van drugs was tijdens de gesprekken in de auto.

„Nou, dat is niet zo belangrijk. Drugs ontremmen een beetje, maar het is niet zo dat je onder invloed van cannabis allerlei fantasieverhalen gaat vertellen.”

Moet je bang zijn voor Joran van der Sloot?

„Dat hij zo’n kille indruk maakt, baart mij wel zorgen. Een zo berekenende instelling is een risicofactor voor geweld. Omdat hij daarbij zo narcistisch is, is hij ook behoorlijk krenkbaar.”

Bij het afscheid herhaalt ze dat je geen diagnose kunt stellen op basis van een tv-uitzending. En dat ze hoopt dat ze het mis heeft. „Ik hoop dat hij niet is wat hij lijkt te zijn.”