..en het gat van Bush

Wie het ook wordt, de komende president van de Verenigde Staten zal zijn of haar termijn beginnen met een gapend gat in de overheidsfinanciën. Maandag presenteerde president George W. Bush zijn laatste begroting over het komende boekjaar vanaf oktober 2008. De cijfers zijn niet geruststellend. De Amerikaanse president sluit het lopende boekjaar komend najaar af met een verwacht tekort van 410 miljard dollar, inclusief de 150 miljard die als noodstimulering voor de economie op de begroting zijn gezet. De voorstellen voor het nieuwe begrotingsjaar, dat in oktober begint, gaan uit van een tekort van 407 miljard dollar.

Bush’ opvolger begint met een tekort van rond de drie procent van het bruto binnenlands product. Dat is overigens een lage schatting; de kritiek op de onderbouwing van de voorstellen is nu al groot. Zo is het extra geld dat is uitgetrokken voor de oorlog in Irak en operaties in Afghanistan slechts voldoende voor een paar maanden militaire actie begin 2009. Dat is dus vermoedelijk te weinig. De economische groei in het komende boekjaar wordt geraamd op 2,7 procent. Deze schatting is, gezien de steeds grotere recessiedreiging, waarschijnlijk veel te rooskleurig. Gevoegd bij andere budgettaire aannames is dat vrij zeker een garantie dat het uiteindelijke tekort veel hoger zal uitpakken dan 407 miljard. Bush’ belofte dat de begroting in 2012 hoe dan ook in evenwicht zal zijn, steunt voor een belangrijk deel op een draconische kostenbeheersing bij met name de ziekenzorg voor ouderen, terwijl de kosten van die zorg in werkelijkheid alleen maar verder zullen toenemen.

Voor de presidentskandidaten is de begroting een lastige puzzel: de gegadigden voor de Republikeinse nominatie zullen hun belofte dat zij Bush’ belastingverlagingen permanent maken, moeilijk kunnen houden. Voor de Democratische kandidaten geldt dat de toezegging méér te doen aan de ziektekosten voor ouderen nu al achterhaald klinkt. Ook voor de rest van de wereld zijn de Amerikaanse begrotingsplannen slecht nieuws. De VS kampen met een fors tekort op de betalingsbalans dat, gecombineerd met het begrotingstekort, al geruime tijd wordt gezien als een bedreiging voor de internationale economische stabiliteit. Deze twee tekorten, de ‘twin deficits’, worden met het huidige beleid niet aangepakt. Integendeel, de grootscheepse economische en monetaire stimulering waartoe de VS overgaan, kan ervoor zorgen dat het interne economische probleem op korte termijn wordt opgelost, maar dat het externe probleem alleen maar groter wordt.

Zaterdag komen de ministers van Financiën en de centrale bankiers van de zeven grootste industrielanden (G7) bijeen in Tokio. De verwachting is dat zij niet tot een adequate gezamenlijke aanpak komen van de uitdagingen van de kredietcrisis en de economische verslechtering. Het laatste begrotingsplan van Bush maakt een compromis bij voorbaat al moeilijk. Zijn financiële plannen binden zo niet alleen de handen van zijn opvolger, maar ook van Amerika’s partners.