Een feestontbijt voor politieke junkies

Super Tuesday-ontbijt in Den Haag. Vijfhonderd Nederlandse ‘gekken’ praten over Amerikaanse politiek. „Hillary? Dat is gewoon een kreng.”

De Amerikaanse ambassadeur Roland Arnall vanochtend op het Super Tuesday-ontbijt in de Haagse Koninklijke Schouwburg. (Foto Bas Czerwinski) 06-02-2008, DEN HAAG. AMBASSADEUR VAN DE V.S. ROLAND ARNALL MET UNCLE SAM TIJDENS EEN VERKIEZINGS BIJEENKOMST IN DE SCHOUWBURG IN DEN HAAG. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

Staatssecretaris De Jager (Financiën, CDA) heeft de boodschap begrepen: nee, hij heeft beslist geen favoriet! Als hij er één heeft, gaat hij dat beslist niet zeggen.

Premier Balkenende tikte minister van Financiën Bos immers op de vingers nadat die op tv zijn voorkeur uitsprak voor presidentskandidaat Obama. Het kabinet heeft geen standpunt over Amerikaanse presidentskandidaten, kabinetsleden evenmin.

De Jager lijkt daarmee de enige standpuntloze bezoeker bij het het Super Tuesday-ontbijt van de Amerikaanse ambassade in de Koninklijke Schouwburg te Den Haag. Vanaf half zeven in de ochtend druppelen politici, diplomaten en captains of industry binnen om de voorlopige uitslagen van de stemming in tal van Amerikaanse staten te bespreken. Mist Obama ervaring? Kan Hillary winnen van McCain? Alleen als de Californische gouverneur Schwarzenegger de aanwezigen vanaf het beeldscherm groet („Netherlands, I’ll be back”), stokt de conversatie even.

De Amerikaanse organisatoren zijn beduusd over de hoge opkomst. „Meer dan vijfhonderd mensen. We hadden beter het Kührhaus kunnen huren”, zegt een diplomaat.

De Amerikaanse presidentsrace leeft sterker dan ooit in Nederland, zo lijkt het. Als gebruikelijk verkiezen Nederlanders een Democraat boven een Republikein: 77 tegen 8 procent, blijkt uit een peiling van Maurice de Hond. Zeker 46 procent hoopt dat Hillary Clinton in november president wordt, 43 procent verwacht dat ook. De tweestrijd met Obama wint ze met 47 tegen 39 procent.

De Amerikaanse analist Frank Luts maakt de gasten van de Amerikaanse ambassade via de straalverbinding uit voor „vijfhonderd gekken”. Om vijf uur opstaan voor een een verkiezing waarin je zelf geen stemrecht hebt! Luts vermoedt dat Nederland reageert op het ongehoorde, positieve enthousiasme voor politiek in de VS. Ligt dat aan de opwindende kandidaten, of hunkert de wereld naar het eind van het tijdperk-Bush? Luts gaat er niet op in, maar vermaakt de aanwezigen liever met moppen: „McCain zat vijf jaar gevangen en ging toen in de politiek. Meestal gaat dat in de politiek andersom.”

Amerikaanse presidentsraces zijn een feest voor politieke junkies, waarvan Den Haag er veel telt. Kamerlid Boris van der Ham (D66) bekent dat hij elke avond langs websites van kandidaten en peilingen surft. Hij paradeert trots in Obama-T-shirt. Al een jaar geleden op internet besteld, zegt Van der Ham: hij is dus geen verse bekeerling zoals Femke Halsema (GroenLinks), die („met excuus aan de feministen”) op haar weblog bekent Hillary Clinton te verruilen voor Obama. Ze is „als een blok” voor hem gevallen.

Ook onder de Haagse kaasstolp bestaat een markante voorkeur voor Democraten. Blijkens onderzoek van de NOS genieten McCain en dominee Huckabee wel enige aanhang bij Kamerleden van CDA, VVD en christelijk rechts.

Kamerlid Fred Teeven (VVD) ziet het liefst weer een Clinton in het Witte Huis. „De wereld is toe aan een gematigd Democraat met ervaring.” Collega Hans van Baalen (VVD) houdt het op McCain: een eigenzinnige figuur, die als veteraan het best in staat is een robuuste buitenlandse politiek te voeren. „Hillary? Sorry, dat is gewoon een kreng.”

De keus van Van Baalen krijgt bijval van Henk Jan Ormel (CDA), die McCain beter voor Nederland acht dan de meeslepende Obama. „Hij zegt als enige dat Amerika belang heeft bij een sterke EU.” Met Clinton zou de wereld de indruk krijgen dat Amerika wordt geregeerd door een dynastie.

Eshan Jami, bekend om zijn comité voor afvallige moslims, steunt McCain omdat hij Iran zal bombarderen. „Een goede zaak, want Iran is bezig met een atoombom en bedreigt de stabiliteit van het Midden-Oosten.”

Is het wat voor Nederland, zo’n systeem van primaries? D66 en VVD lieten hun leden stemmen voor een lijsttrekker. D66-verliezer Lousewies van der Laan bracht daarna het kabinet-Balkenende II ten val. De andere verliezer, Rita Verdonk, verliet de VVD.

D66’er Van der Ham acht Nederland nog niet rijp. „Verliezers in zo’n interne strijd moeten leren zich meteen vierkant achter de winnaar te scharen. Ik kom uit de toneelwereld en dan weet je: koning kun je niet spelen, anderen spelen je tot koning.”