China houdt de Nederlandse baggeraars buiten

In het Midden-Oosten spelen Nederlandse baggeraars een hoofdrol, maar in China komen ze niet aan de bak – in tegenstelling tot kleine innovatieve waterbedrijven.

Toeristen bekijken de Drieklovendam aan de hand van een oriëntatiefoto. Nederlandse bedrijven slagen er niet in een substantiële rol te krijgen in zulke grote bouwprojecten in China. (Foto AFP) Tourists view the Three Gorges Dam on a hazy day beside a photo display, 26 November 2007, outside of Yichang in central China's Hubei province. Built mainly for flood control and hydropower, the dam on the Yangtze River, the country's longest, was approved by the Communist Party leadership despite myriad warnings about its potential negative effects. Perhaps none of the concerns are as worrying as signs that the dam has unsettled the delicate geology of the area, raising concerns of potentially catastrophic deadly landslides affecting local people. AFP PHOTO/Frederic J. BROWN . AFP

Waarom Boskalis in China blijft? Jaap Scheele, directeur China van het Nederlandse baggerbedrijf, is er eerlijk over. „Er is veel werk in China, maar ze doen het meeste zelf. We moeten het hebben van de kruimels die van tafel vallen: klussen waarbij ze de technische kwaliteit van onze schepen nodig hebben.” Ondanks de enorme toename van het baggerwerk in China – landaanwinning en de aanleg van havens – heeft Boskalis maar één schip in China. „We zijn in 2003 begonnen als partner van een Chinees baggerbedrijf dat de overheidsopdrachten niet aankon. Daarna hebben we samen met een staatsbaggerbedrijf een opdracht uitgevoerd voor Shell, ook weer met één schip. Dat schip heeft vervolgens meegewerkt aan het uitbaggeren van de haven van Zhanjiang. Wij springen dus bij waar ze onze kennis nodig hebben, maar vooralsnog als onderaannemer.”

China is een gesloten markt, weten veel Nederlandse ‘waterbedrijven’. Wat de Chinezen zelf kunnen, zullen ze ook zelf doen. Om buitenlandse baggerbedrijven buiten de deur te houden, wordt de markt afgeschermd. Scheele: „Om een werkvergunning te krijgen, moet je bijvoorbeeld volgens Chinese normen gekwalificeerde werknemers in dienst hebben. Dat zijn beschermingsmaatregelen.”

Of Boskalis ooit een eigen opdracht zal binnenhalen, weet Scheele niet. „Dit jaar halen we circa 3 procent van onze omzet, ofwel 40 miljoen euro, uit China. Ik denk dat het de komende vijf jaar op dat niveau blijft. Het land zal zeker nog vijf jaar werk bieden, maar het zal niet zo’n megamarkt worden als het Midden-Oosten.”

Het Delftse ingenieursbureau EARS (Environmental Analysis and Remote Sensing) heeft er voorlopig geen last van dat de Chinezen alles zelf gaan doen, aldus directeur-eigenaar Andries Rosema. Met satellieten meet het bedrijf de temperatuur van het aardoppervlak en bepaalt het de neerslag en de hoeveelheid water die verdampt. Van de totale omzet van 1,5 miljoen euro komt 90 procent uit China. „Verdampingsmeting is nog vrij nieuw”, aldus Rosema. „Daarmee kun je gewasgroei en dus oogsten voorspellen.” EARS maakt ook een systeem dat voorspelt hoeveel water de Gele Rivier afvoert en waar en wanneer door hoog water overstromingen kunnen optreden.

Met die kennis loopt EARS, sinds 1993 actief in China, ver voor op de Chinezen, aldus Rosema. „China heeft in de bovenloop van de Gele Rivier slechts een dozijn neerslagstations in een gebied zo groot als het stroomgebied van de Rijn. Wij leveren neerslag- en verdampingsgegevens voor elke vijf kilometer. Onze aardobservatietechnologie is zeer kennisintensief, geavanceerd en niet zo makkelijk over te nemen.”

Ook de gemeente Rotterdam, zusterstad van Shanghai, heeft gemerkt dat de Chinezen alles graag zelf doen. Gemeentewerken biedt de stad al twintig jaar op bescheiden schaal gratis kennis en ervaring op het gebied van civiele techniek, zoals advies over afgezonken of geboorde tunnels. „We hebben wel geprobeerd om in ons kielzog Nederlandse aannemers en ingenieursbureaus mee te nemen, maar dat mislukt meestal”, aldus Hans Nijssen, directeur van het ingenieursbureau van Gemeentewerken. „Maar wij leren ook van de Chinezen. Bovendien kunnen Rotterdamse bedrijven zich door onze contacten makkelijker vestigen in Shanghai.”

Hoewel Gemeentewerken geen geld verdient met zijn adviezen, merkt ook Rotterdam dat zakendoen met Chinezen niet altijd eenvoudig is. „Ons is al diverse malen gevraagd of we willen meedenken over het ontwerp en de locatie van een stormvloedkering vlakbij Shanghai”, vertelt Nijssen. „Toch maakt men weinig haast met de uitvoering. China steekt wel geld in de vooruitgang, maar niet in de bescherming tegen water. Tot nu toe zijn er alleen wat kademuren gemetseld.”

Een van de Rotterdamse bedrijven die profiteerden van de stedenband is drinkwaterbedrijf Evides. Rotterdam is aandeelhouder van Evides en dat hielp bij het openen van deuren in China. Net als Gemeentewerken geeft Evides veel gratis adviezen. „Rotterdam en Shanghai delen dezelfde waterproblematiek”, legt Marcus Flick, manager van Evides Industriewater, uit. „Er is nauwelijks grondwater, dus het drinkwater moet komen uit rivieren, waardoor er veel technologie nodig is om de juiste kwaliteit te krijgen. Shanghai wil van ons leren. Daarvoor rekenen we alleen uren, we sturen geen officiële rekeningen.”

Waar Evides wel geld aan hoopt te verdienen, is de zuivering en levering van water voor de snel toenemende industrie in en rond Shanghai. Begin vorig jaar richtte Evides met waterzuiveraar Norit en de ingenieursbureaus Haskoning en Witteveen+Bos het consortium Nethwater op. „We leren de Chinezen hoe ze een waterinfrastructuur moeten aanleggen voor de industrie”, aldus Flick. „Ook bouwen, financieren en onderhouden we waterinstallaties. Dit deel van ons werk in China is puur commercieel.” Contracten zijn nog niet getekend en over omzetverwachting wil Flick niets zeggen. „Het zijn lange, gecompliceerde en dure aanbiedingstrajecten.”

Bij Boskalis weten ze alles van dat soort moeizame processen. „In China moet je altijd op je hoede zijn”, zegt Jaap Scheel. „Afspraken worden eenzijdig veranderd, contracten en handtekeningen hebben minder waarde dan bij ons. Je kunt beter een goede mondelinge afspraak hebben. Want terugkomen op een mondelinge afspraak betekent gezichtsverlies en dat wil de Chinees niet.”