Wie is toch die blonde man met dat rondebord?

Wopke de Vegt (49) is sinds twee jaar bondscoach van de nationale schaatsploeg.

Hoewel de Fries weinig naar buiten treedt, weet hij volgens insiders „hoe de hazen lopen”.

Dat de Noorse bondscoach Peter Mueller de verantwoordelijken in de Nederlandse schaatssport a bunch of assholes noemde, vorig weekeinde bij wereldbekerwedstrijden in Hamar? Ach, bondscoach Wopke de Vegt deed het af als kinnesinne. „Waarschijnlijk had Peter de Noren beloofd dat Håvard Bøkko een Saab zou winnen door een wereldrecord te schaatsen.” Onzin, reageert Mueller. „De Nederlanders wisten ’s ochtends al dat Tom Prinsen ziek was en toch trokken ze hem pas vlak voor zijn race op de tien kilometer terug. Dat is onsportief en hoort niet bij het schaatsen. Wopke had eerder moeten ingrijpen, daar is hij bondscoach voor.”

Wopke de Vegt (49) is sinds mei 2006 bondscoach van de KNSB. Anders dan illustere voorgangers als Henk Gemser en Ab Krook is de blonde Fries tot nu toe nauwelijks gezichtsbepalend. Voor de buitenwacht houdt hij het rondebord op bij internationale wedstrijden en treedt hij alleen naar buiten als er eens commotie ontstaat rond selectieprocedures, zonder veel opzienbarends te zeggen.

Ook rond de door barre weersomstandigheden getroffen wereldbekerwedstrijden in Baselga ontstond afgelopen weekeinde rumoer. De machtige TVM-ploeg trok plotseling veel schaatsers terug, met als gevolg dat grootmacht Nederland bij de vrouwen slechts één deelneemster had en niet kon meedoen aan de ploegachtervolging. En er bleef lang gedoe over de vraag wie op de WK afstanden in Nagano mogen starten op de tien kilometer.

„De problemen in Hamar en Baselga zijn een kwestie van tijdig communiceren”, vindt Ab Krook, voorganger van De Vegt als bondscoach en thans adviseur van de commerciële ploeg Telfort. „Nu roept iedereen: een week voor de WK allround moet je geen World Cup rijden in Baselga. Maar die wedstrijd is sinds juni bekend. Toen had al vanuit de bond actie moeten worden ondernomen in de richting van de ISU [internationale schaatsunie]. Dat is juist waarmee je je als bondscoach kunt onderscheiden.”

Jaap Stalenburg, woordvoerder van de TVM-schaatsploeg die De Vegt goed kent sinds diens trainerschap van Rintje Ritsma halverwege de jaren negentig, omschrijft de huidige bondscoach als „een bourgondische Fries”. Krook herkent de typering. „Wopke is een aardige vent, kun je prima een biertje mee drinken. Maar in z’n algemeenheid moet je als bondscoach beslissingen durven nemen. Dan vinden sommigen je misschien even een klootzak. Maar topsport is niet lief en aardig.”

De problemen van bondscoach De Vegt zijn deels inherent aan de functie. De commerciële ploegen komen op voor hun eigen schaatsers, botsende belangen zijn voor de Topsportcommissie Langebaan (TCL) van de KNSB, een driemanschap van De Vegt, Arie Koops en directeur topsport Hans Gootjes. Volgens Gootjes is De Vegt om meerdere redenen juist uitstekend geschikt voor de functie van bondscoach. „Hij is honderd procent loyaal, recht door zee, bereid om zich volledig in dienst te stellen van de topschaatsers, de coaches van de merkenteams en de KNSB-teams. Wopke doet het niet voor eigen eer en glorie.”

Sijtje van der Lende kent De Vegt al bijna twintig jaar vanuit het gewest Friesland. „Wopke kwam uit de zeilsport en haalde als schaatscoach zijn eerst successen met Anne-Jan Portijk”, zegt de trainster van VPZ. „Als collega’s konden we het altijd prima vinden, ik vond hem een goede trainer.” In 1995 nam Rintje Ritsma kernploegcoach De Vegt mee naar Sanex, de eerste commerciële schaatsploeg. De Friese trendsetters gingen de strijd met de conservatieve KNSB niet uit de weg, tot in de rechtszaal toe. Nooit meer wilde De Vegt werken in dienst van de schaatsbond, zei hij destijds in het Algemeen Dagblad. Hij noemde het een wereldje vol ratten en ‘bruine neuzen’. „Ratten zijn kannibalen. Ze vreten elkaar op. Ik weiger konten te likken.”

In de relatie sporter-coach leek Ritsma bij Sanex de baas. „Daardoor ontstond het beeld dat Wopke iemand was waar je makkelijk overheen wandelt”, zegt TVM-woordvoerder en oud-journalist Stalenburg. „Soms was dat ook zo. Maar Rintje en Wopke hadden een soort merkwaardig evenwicht, gebaseerd op respect over en weer. Toch heeft het in de schaatswereld heel lang aan hem gehangen: wie is nou eigenlijk Wopke de Vegt?”

De inwoner van Beetsterzwaag kwam op een zijspoor toen Ritsma in 1999 Geert Kuiper als trainer koos. In 2001 raakte hij betrokken bij de pogingen van Marianne Timmer om een eigen ploeg op te richten. Het avontuur mislukte omdat er geen sponsor was. De Vegt beweerde een dienstverband te hebben met de olympisch kampioene, en eiste geld. Steeds opnieuw kreeg een wanhopige Timmer te maken met beslagleggingen en rechtszaken. Uiteindelijk verloor De Vegt de zaak en raakte hij beschadigd; hij was een ‘rat’ (sportjurist Berry Bertels) en een ‘aasgier’ (Timmers toenmalige echtgenoot Peter Mueller).

Toch keerde hij in 2005 terug bij de schaatsbond, in eerste instantie als trainer van de Regiotop. „Binnen de KNSB bestond veel weerstand tegen Wopke vanuit het verleden”, zegt Krook. „Maar hij deed het goed met de Regiotop, ik heb me er toen zelf sterk voor gemaakt dat hij mijn opvolger werd.” TVM-woordvoerder Stalenburg vond het een goede keuze. „De Vegt weet hoe de hazen lopen, nationaal en internationaal. Hij kent iedereen op de werkvloer, de ijsmeesters van alle ijsbanen, de juryleden van de ISU. Hij is streetwise in het schaatsen.”

Begin dit seizoen ging het mis, toen de jonge Natasja Bruintjes al na één wereldbekerwedstrijd werd vervangen door Marianne Timmer. „Wopke kwam in een moeilijke spagaat”, zegt Krook. „Toen Timmer de B-groep won, riep hij eerst op tv dat het uitgesloten was dat ze de week erop zou rijden. Even later werd hij teruggefloten door de TCL. Toen riep hij ineens totaal tegenstrijdig: „Ze rijdt wel”. Dat is dodelijk voor je geloofwaardigheid. Dat mag hem niet nog een keer gebeuren.”

Sijtje van der Lende bevestigt vanuit Baselga, waar ze de enige vrouwelijke deelneemster Jorien Voorhuis coachte, dat er nog steeds problemen zijn. „Er zit een beetje ruis op de lijn, maar dat kun je zeker niet alleen Wopke verwijten. Er zitten drie mensen: Wopke, Hans Gootjes en Arie Koops. Ze zouden veel strenger moeten optreden. Wie niet meedoet en zich te laat afmeldt, doet de volgende keer niet mee. Dan zijn de problemen snel opgelost.”

Of De Vegt de juiste bondscoach is voor een harde aanpak? „Hij is anders dan Krook maar vervult ook een andere functie”, zegt Hans Gootjes. „Ab was een autoriteit, en ook autoritair. Wat hij besloot gebeurde ook. Wopke is meer een teamspeler en werkt transparanter.” Volgens Stalenburg wint De Vegt aan gezag. „Dit weekeinde uitte hij zich kritisch tegen de ISU over de keuze van een World Cup in de buitenlucht, een week voor de WK allround indoor. Dat toont dat hij aan persoonlijkheid heeft gewonnen.”

Maar voor het publiek zal hij gewoon ‘die blonde man’ blijven, die volgende week in Berlijn het rondebord vasthoudt als Sven Kramer en Ireen Wüst proberen wereldkampioen te worden.

Tel af naar de WK allround op www.wmberlin2008.de