Swammerdams keuze

Gevaarlijke kennis (Bert Bakker, € 37,50) van Luuc Kooijmans tilt de wetenschapsgeschiedenis naar een hoger plan, schrijft Dirk van Delft. ‘In de herfst van 1675 nam de anatoom en insectenonderzoeker Jan Swammerdam zijn intrek in de commune van een fanatieke en dominante dweepster die pretendeerde in rechtstreeks contact te staan met God. Van een bekwaam en onbevangen experimentator die aan de lopende band spectaculaire waarnemingen deed, veranderde Swammerdam in een hypochonder die als de dood was dat zijn gedrevenheid als onderzoeker zijn zielenheil in de weg zou staan. Om Gods liefde te winnen moest hij een radicale stap zetten: breken met zijn bestaan als anatoom en zich in een Duits gehucht voorbereiden op het einde ter tijden. Hoe kon het gebeuren dat een talent als Swammerdam (1637-1680), wiens analytisch vernuft Europese collega’s versteld deed staan, zo’n afweging maakte? Hoe lagen de verhoudingen tussen geloof en wetenschap? Deze vragen stelt de historicus Luuc Kooijmans in Gevaarlijke kennis – qua inhoud én uitvoering een schitterend boek.’