Rotterdam knipt en scheert zijn wanbetalers

Rotterdam voert de druk op wanbetalers steeds verder op. Gisteren kreeg staats- secretaris Bijleveld een demonstratie. „Dat is snel zaken doen.”

Amper twintig minuten is de bestelbus met Ank Bijleveld onderweg of de staatssecretaris (Binnenlandse Zaken, CDA) is vlakbij het Rotterdamse Hofplein getuige van ‘een heterdaadje’. Een donkerblauwe Opel behoort toe aan een wanbetaler, blijkt uit een kentekenscan. Medewerkers van Gemeentebelastingen Rotterdam (GBR) brengen de auto tot staan.

Of de bestuurder, een sjofel geklede twintiger met baseballcap, zijn openstaande schuld van 1.700 euro maar even wil betalen. Pinnen kan in de bus. Zo niet, dan wordt zijn auto ingevorderd en zal die binnenkort worden geveild op de onlangs speciaal daartoe geopende site, www.executieveiling.nl. De eigenaar pakt al snel zijn mobiele telefoon. Drie kwartier later blijkt hij het uitstaande bedrag op het kantoor te hebben voldaan: handje-contantje. „Dat is snel zaken doen”, grijnst Bijleveld.

Rotterdam zit wanbetalers bovenop de huid, meer dan enig andere stad in Nederland. Terecht, stelt GBR-deurwaarder Fred Marree. De stad (582.000 inwoners) telt „een harde kern van circa 60.000 mensen die stelselmatig weigeren hun rekeningen te betalen”. Dat scheelt Rotterdam op jaarbasis 54 miljoen euro: bijna 17 procent van het totaal aan gemeentelijke belastingen en heffingen. Het credo van de incassodienst prijkt op vrijwel alle GBR-voertuigen: G+GG, wat staat voor Geld en Geen Gezeik.

Een van de nieuwste wapens in de strijd is de ANPR-bus, waar Rotterdam als eerste en enige stad in Nederland sinds drie jaar over beschikt. ANPR staat voor automatische kentekenplaatherkenning. De achter de voorruit gemonteerde camera ‘leest’ kentekens en koppelt deze aan een database. Daarin staan de namen van autobezitters, die volgens Marree „al vier of vijf keer vergeefs zijn gesommeerd, ook door onze deurwaarder”. Wie blijft weigeren te betalen, riskeert een wielklem en vervolgens inbeslagname.

Dankzij die ‘knippen en scheren’-methode nam de dienst vorig jaar 1.875 auto’s in beslag. Die invordering zette 1.450 eigenaars aan alsnog hun schulden af te lossen, de overige 425 auto’s werden op internet geveild. Dat leverde bijna tweemaal zoveel op als „een reguliere executie met de bekende opkopers in Rhoon”, zegt Marree. „Waardoor de debiteur sneller van zijn schulden verlost is.” Binnenkort gaat Rotterdam andere roerende goederen veilen, zoals caravans. En wie geen auto bezit, maar wel als wanbetaler te boek staat? Marree, lachend: „We komen naar u toe deze winter”.

Wethouder Lucas Bolsius (financiën, CDA) is trots op de effectiviteit van zijn dienst (250 medewerkers). Zowel het debiteurensaldo (van 153 naar 54 miljoen euro) als het aantal wanbetalers (van 90.000 naar 60.000) is in vier jaar sterk afgenomen. De gemiddelde schuld is gedaald, van 1.700 naar 900 euro. Ingenomen is Bolsius ook met de tekst op de sticker die wanbetalers terugvinden op hun ingevorderde auto: Uw Belasting Klem(t). „Zelf bedacht, mooi hé?”

Hij bestrijdt de suggestie als zou Rotterdam zich schuldig maken aan een heksenjacht op de toch al merendeels arme stadsbewoners. „Ho ho, wie niet kan betalen, omdat hij of zij op bijstandsniveau zit, kan in aanmerking komen voor kwijtschelding.” Marree valt hem bij. „Het gros van die 60.000 wanbetalers kan wel, maar vertikt het gewoon te betalen. Dat is a way of life.”

Voorbeelden te over. Laatst nog, bij een wielklemmenactie op zaterdag. „Vertelde een man met veel misbaar dat hij nooit wat van ons had gehoord. Terwijl hij het kinderstoeltje uit zijn auto verwijderde, vielen onze groene brieven een voor een op straat.”

Dat GBR niet met zich laat spotten, ondervonden in oktober ook de winnaars van de PostcodeLoterij op het Noordereiland. Voordat zij uitbetaald kregen, hield GBR de hand op: 42.000 euro. Diezelfde maand stuurde de dienst een medewerker in een ‘bijtproof’ pak de straat op, de Pakman. Om de circa 23.000 hondenbezitters op te roepen de hondenbelasting (110 euro per jaar) te betalen. Ook die aankondiging werd verspreid naar de media, erkent Marree. „Handhavingscommunicatie. Zodat ook de wel betalende burger weet dat wij ons werk serieus nemen en daarmee ook zijn centen.”

Rotterdam zou graag zien dat Bijleveld de wet verruimt. Wie in het bezit is van een landelijke vordering van minder dan 5.000 euro kan Nederland ongehinderd verlaten. Dat bedrag zou verlaagd moeten worden, aldus Bolsius, en ook moeten bestaan uit lokale vorderingen. „Het is óns geld.”