Merrill Lynch in neerwaartse spiraal

De schade van de verliezen op de Amerikaanse markten voor risicovolle (subprime) hypotheken en aanverwante hypotheekobligaties breidt zich steeds verder uit. Dat is een mogelijke verklaring voor het feit dat zakenbank Merrill Lynch aan de dijk werd gezet als hoofdadviseur van het Braziliaanse mijnbouwconcern Vale. Merrill koos ervoor geen hulp te bieden bij de financiering van een voorgenomen bod van 90 miljard dollar (61 miljard euro)op Xstrata. De stap van Vale is een klap voor het toch al gehavende concern, dat het overnameplan nota bene zelf aan Vale had voorgesteld.

Merrill kan betogen dat de subprimeverliezen niets te maken hebben met zijn behoedzame besluit. Maar de noodzaak om haastig 12,8 miljard dollar aan aandelenkapitaal bijeen te scharrelen, heeft klaarblijkelijk het denken van de bank over risico’s en beloningen aangescherpt.

De risico’s van het bruskeren van een klant als Vale zijn aanzienlijk. De reputatie van Merrill in Brazilië, een van de snelst groeiende markten ter wereld, zal eronder lijden. De bank kan nu ook geen grote prestatie neerzetten in de zich consoliderende mijnbouwsector, de meest in trek zijnde sector voor megadeals.

De problemen van Merrill hebben niet allemaal met de subprimemarkt te maken. De zakenbank zakte in 2007 van de vijfde naar de achtste plaats op de mondiale ranglijst van adviseurs bij fusies en overnames, de grootste daling van een grote bank, aldus Thomson Financial. Merrill is ook in verband gebracht met een paar in het oog lopende fiasco’s, zoals die van Northern Rock, Sports Direct, Alitalia en New Look. De zakenbank oogstte weliswaar applaus voor haar bijdrage aan de overname van ABN Amro, maar zelfs die transactie lijkt nu aan de prijzige kant.

De nieuwe topman John Thain zal iets moeten doen aan Merrills wisselende successen in Europa en de grote verliezen op de Amerikaanse subprimemarkt. Hij zal zich waarschijnlijk ontpoppen als een behoedzamer beschermer van de bankbalans. De firma zal zich wel twee maal (of vaker) bedenken voordat zij zal proberen haar positie op de ranglijst met behulp van grote leningen te heroveren.

Merrill zal niet het enige effectenhuis zijn dat probeert voorzichtiger te opereren. De strategische verschuivingen zullen leiden tot een heropening van het debat over de verdiensten van het alles onder één kap houden in de zakenbankwereld. Vale was blij met Merrills advies, maar uitsluitend als dat vergezeld ging van een cheque die was uitgeschreven volgens door Vale zelf gedicteerde voorwaarden.

Andere banken die op hun balans hebben vertrouwd, zullen dezelfde druk voelen. Klanten zijn harder op zoek naar geld en de bankpresidenten zijn minder snel geneigd dat te geven. Degenen die weigeren leningen te verstrekken, kunnen erachter komen dat hun klanten niet langer bereid zijn naar strategische adviezen te luisteren. In dat geval zullen de banken andere, lastiger wegen moeten vinden om hun winst te laten groeien.