Belgische buren boos over wietboulevards

Belgische grensgemeenten protesteren tegen plannen van Maastricht om coffeeshops te verplaatsen.

Ze vrezen voor overlast en criminaliteit.

‘Hier wordt binnenkort gerealiseerd: Coffeeshopboulevard.’ Aan de Köbbesweg in Maastricht staat een kleurig bord met deze aankondiging, alsof er een nieuw kantorencomplex wordt neergezet. Op deze plek, vlakbij de toegangswegen uit Frankrijk, België of Duitsland, komt CoffeeCorner ‘Zuid’.

Als burgemeester Leers van Maastricht zijn zin krijgt, worden deze zomer drie ‘wietboulevards’ ingericht voor zeven coffeeshops buiten het centrum. Zo wil Leers de overlast van 1,5 miljoen drugstoeristen per jaar verbannen uit de stadskern.

De Belgische en Nederlandse randgemeenten zijn er niet blij mee. Ze zijn bang dat de overlast zich naar hun gebied zal verplaatsen. De burgemeesters van de Belgische buurgemeenten Lanaken, Riemst en Voeren worden in hun verzet gesteund door de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie, Dewael en Vandeurzen.

Tijdens een recente overlegbijeenkomst van de Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie noemden de Belgen de beslissing van Leers om de shops te verplaatsen „onaanvaardbaar”. Ze herhaalden hun voornemen om naar het Europees Hof in Luxemburg te stappen. Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) zegde toe dat hij opnieuw in overleg zou gaan met burgemeester Leers.

Huub Broers, burgemeester van de Belgische randgemeente Voeren, vindt dat Leers „zijn problemen” doorschuift. „Wie een gedoogbeleid voert, en van de economische voordelen profiteert, moet de problemen die daarbij komen kijken op eigen grondgebied oplossen. En niet geld verdienen op de kap van anderen.” Broers ziet in zijn gemeente een toename van drugkoeriers, harddrugsgebruikers, illegale teelt en dealers. Met de komst van de coffeeshopboulevards zal de criminaliteit nog verder toenemen, vreest Broers. Met een politiekorps van twintig man is Voeren daartegen niet opgewassen, zegt hij.

Drugskoeriers verzamelen zich rond de invalswegen naar Maastricht, in Voeren en rond Luik, om Franse en Belgische drugstoeristen te onderscheppen. Potentiële klanten worden tot stoppen gedwongen, klemgereden of soms zelfs met wapens bedreigd. Daarna krijgen ze harddrugs aangeboden in een nabijgelegen drugspand. Guido Willen, burgemeester van Lanaken, ziet meer en meer van die panden in zijn gemeente opduiken. „Onze jeugd en inwoners raken betrokken bij het illegale circuit, als gebruiker, dealer of teler.”

De burgemeester heeft nog een extra zorg: vlakbij een woonwijk, op zeshonderd meter van de grens met Lanaken, is CoffeeCorner ‘West’ gepland. Dat is in strijd met het Nederlandse regeerakkoord, dat verplaatsing naar de grens of woongebied verbiedt, stelt Willen.

Dat vinden ze ook in Eijsden, een Nederlandse grensgemeente van Maastricht, dichtbij CoffeeCorner ‘Zuid’. „Vlakbij woongebied, fietsroutes naar school, en in natuurgebied”, somt gemeentesecretaris Jo Steinbusch op. De gemeente Eijsden stapt naar de rechtbank om verplaatsing van de coffeeshop tegen te gaan. Ook de Belgische burgemeesters hebben een advocaat ingeschakeld.

Burgemeester Leers erkent dat het regeerakkoord de verplaatsing van coffeeshops naar de grens of naar woonwijken verbiedt. „Door de ligging van Maastricht is elke beweging er één naar de grens”, luidt zijn verweer. Met enkele Nederlandse collega’s stuurde hij een jaar geleden een brief aan het kabinet. Daarin vroegen de burgemeesters om richtlijnen. Ze wachten nog steeds op een reactie.

Het Belgische protest tegen zijn plannen vindt Leers „kortzichtig en hypocriet”. Hij meent dat de Belgische autoriteiten hun verantwoordelijkheid ontlopen. Een groot deel van de drugstoeristen komt immers uit België. „Ze zouden hartstikke blij moeten zijn dat ik het probleem oplos”. Een proces tegen zijn plannen ziet hij dan ook met vertrouwen tegemoet, zegt hij. Volgens Leers kan het illegale circuit alleen worden teruggedrongen wanneer de drugstoerist gebruik kan maken van de „cannabissupermarkt”. „Onze coffeeshops zijn als Albert Heijn: veilig en met kwaliteitsproducten”.

De Zeeuwse gemeente Terneuzen bereikte afgelopen jaar een compromis met de Belgische gemeenten Maldegem en Zelzate. Om de overlast van coffeeshops in de binnenstad van Terneuzen tegen te gaan, wilde het gemeentebestuur de shops verplaatsen naar de Belgische grens. Na fel protest van de Belgen werd besloten ze wel op te schuiven in de richting van de Belgische grens, maar niet aan de grens zelf te situeren. Nederlandse en Belgische gemeenten, justitie en politie werken sindsdien wel nauw samen bij de aanpak van ongewenste effecten van het drugstoerisme.

Burgemeester Leers wil nu de overlast in de randgemeenten inventariseren. Over drie jaar wordt de definitieve locatie van de coffeeshops vastgesteld. Als dan blijkt dat de problemen zijn toegenomen, is Leers bereid te denken aan andere oplossingen.