Waarom tekenen kinderen hoofden met voeten eraan?

„Onze zoon Teun van vierenhalf tekende eerst poppetjes met een hoofd, romp en drie streepjes eronder (twee benen en een piemeltje)”, mailt Rob Oostenrijk uit Deventer. „Nu tekent hij ineens echte kopvoeters” – hoofden op voeten. „Ik zou denken, een stap terug. Of tekenen alle kinderen op een zeker moment kopvoeters?”

Aan de kopvoeter of ‘koppoter’ is een paragraaf gewijd in het boekje Kindertekeningen (Christofoor, 1978). Schrijfster Michaela Strauss analyseerde zesduizend internationale kindertekeningen volgens de ‘menskunde’ van Rudolf Steiner.

Het ‘lopend hoofd’ hoort bij de zelfontdekking rond het vierde levensjaar, schrijft Strauss. ‘De menselijke gestalte wordt een volkomen hoofd, een bol.’ De eventuele armen zijn ‘tastfranjes’, organen die ‘voornamelijk proeven en zien, die snuffelend en luisterend de wereld beginnen waar te nemen.’

Dr. Max Feltzer van de sectie Kinder en Jeugdpsychologie van de Universiteit van Tilburg ziet het wat praktischer. „Het kan best zijn dat een kind al een meer gedifferentieerd mensbeeld heeft”, zegt Feltzer, „maar dat het schort aan de uitvoering. Een kind begint meestal bij het hoofd, dat wordt heel groot, en dan wordt de rest van het lichaam, ja over het hoofd gezien.”

Algemeen geldt de koppoter als de eerste menstekening na het ‘krabbelstadium’, weet dr. Katrien van de Vijfeijken, klinisch psycholoog/psychotherapeut aan het Ambulatorium van de Universiteit Leiden. Maar: „Is de grote cirkel een hoofd en een lijf ineen of is het enkel een hoofd met benen?” Volgens de laatste theorie tekenen kinderen wat voor hen het belangrijkst is: het hoofd met ogen en de mond.

En soms komt het voor dat kinderen, zoals Teun, eerst een mens met hoofd, romp en benen tekenen en daarna een koppoter. Van de Vijfeijken: „Het kan zijn dat kinderen hun aandacht net op andere dingen gericht hebben en daardoor het eerder bereikte niveau even ‘ loslaten’. Geen reden tot zorg.”

Tekent Teun nog koppoters wanneer hij uit huis gaat, mail dan gerust weer, Rob.

Eppo König