Teugels vieren

Het is wel vaker gezegd: sinds de Amerikaanse Oorlog tegen Terreur is de wereld haar mondigste criticus op het gebied van de mensenrechten kwijtgeraakt. Immers, ook al was er veel op aan te merken, de Verenigde Staten, en de VS alleen, hadden tot die rampendag in 2001 de meeste invloed op mensenrechtenschenders waar dan ook ter wereld. In het jaarlijkse mensenrechtenrapport van het Amerikaanse State Department werden jaar in jaar uit de dictatuur en de gebrekkig rechtsstaat gehekeld, en dikwijls werden daar ook conclusies aan verbonden. Alleen de Verenigde Staten wisten zoveel gewicht in de schaal te leggen dat een politieke of economische dreiging tegen een ver land wel eens wat kon uitmaken.

Maar na de aanslagen ging dat abrupt anders. Met het binnenhalen van bondgenoten in hun oorlog tegen de terreur verstomde de Amerikaanse kritiek. En binnenlandse onderdrukking en repressie in landen als Maleisië, China, de Centraal-Aziatische republieken en ga zo maar door, werden opeens deel van De Oorlog.

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft nu vastgesteld wat meer dan zes jaar teugels vieren heeft opgeleverd: de VS en Europa steunen steeds vaker autoritaire regimes omdat dat politiek of economisch van strategisch belang is. Dat Europa daar als vanzelfsprekend aan toe wordt gevoegd, komt doordat het zich grotendeels slaafs achter de Verenigde Staten heeft geschaard.

En zo kon het gebeuren dat autoritaire leiders, die voor 2001 ook als autoritaire leiders behandeld werden, nu kunnen rekenen op de steun van het Westen. Pakistan dat helpt bij de strijd tegen de Talibaan, Rusland dat zijn eigen anti-terreurstrijd voert, Thailand dat een bufferfunctie vervult, en het ene na het andere land waar verkiezingen voldoende zijn geweest om de schijn van democratie te wekken.

Het is een van de vele treurige gevolgen van de Oorlog tegen de Terreur: we zijn toleranter geworden jegens allerhande autocraten die loyaliteit aan het Westen weten te veinzen. Een vriendelijk gezicht en we zijn verkocht.

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is oud-correspondent van NRC Handelsblad in China.