Knutselen met dode dieren uit protest

Kunstenares Tinkebell is in opspraak geraakt. De Dierenbescherming ontruimde haar expositie.

„Ik stel dingen aan de kaak, maar ik ben geen dader.”

Een radiobestuurbare cavia is zo gemaakt, blijkt uit het filmpje DIY: radio controlled guinea pig! van kunstenares Tinkebell op YouTube. Het enige wat je nodig hebt is het vel van je dode cavia, een oude knuffelbeer en een op afstand bedienbaar speelgoedautootje. Knip de teddybeer open, stop het caviavel vol met de vulling, demonteer het onderstel van de auto, plak daar de opgevulde cavia op en rijden maar.

Tinkebell, alias Katinka Simonse (1979) oogt in het filmpje als een lief prinsesje, met roze kleren, roze oogschaduw en een lange zwarte vlecht met een roze strik. Niet het type meisje van wie je verwacht dat ze haar eigen kat de nek om zou draaien om er een handtas van te maken. Het is nauwelijks voor te stellen dat iemand met zo’n schattig voorkomen in staat is om eendagskuikens door een shredder te halen. Toch is dat het soort werk waar Tinkebell berucht om is.

Recentelijk viel de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) haar tentoonstelling Save the Pets bij de Amsterdamse Galerie Masters binnen. Onderdeel van de expositie waren honderd hamsters, die vier uur lang moesten rondrennen in plastic speelballen. De Dierenbescherming vond dat het welzijn van de beestjes werd geschaad en nam de hamsters in beslag. Er volgt nu een gerechtelijke procedure waarbij het Openbaar Ministerie bepaalt of de ingreep in de tentoonstelling al dan niet rechtmatig was.

Tinkebell is zeer verontwaardigd. „Ik ben van de inval niet op de hoogte gesteld”, zegt ze. „Via de media ben ik erachter gekomen waar de hamsters naartoe zijn gebracht.” De ophef die nu over haar werk is ontstaan, snapt ze niet. „Er werd heel goed voor de dieren gezorgd. De hokken werden iedere dag verschoond. De hamsters heb ik gekocht bij een fokker in Brabant, met de afspraak dat ze na de expositie weer terug mochten komen. Het zijn jonge dieren, die zich nog niet kunnen vermenigvuldigen.”

Bovendien, zo benadrukt de kunstenaar, zijn de plastic ballen waarin de hamsters werden geëxposeerd in de winkel te koop. Tinkebell wil met haar kunst laten zien hoe hypocriet wij zijn als het om dieren gaat. We geven onze huisdieren bewegingsvrijheid, maar wel op zo’n manier dat het tapijt van keutels verschoond blijft.

„Ik maak werk over dingen die me opvallen”, zegt Tinkebell. „Maar ik ben geen dierenbeschermer die ludieke acties houdt, ik gebruik de middelen van de kunst. Van de Dierenbescherming kreeg ik een mailtje met de suggestie om de hamsters door knuffeldieren te vervangen. Dat vind ik een vrij arrogante houding. Alsof zij me kunnen voorschrijven hoe mijn kunst eruit moet zien.”

Het ironische is dat Tinkebell, die mensen wil laten nadenken over de manier waarop zij met dieren omgaan, juist van dierenactivisten veel kritiek krijgt. Toen ze in 2003 haar eigen kat doodde, vilde en hem tot handtas verwerkte, kreeg ze vanuit de hele wereld hatemail. „Vooral in Brazilië was mijn werk een hype. Er werden handtekeningenacties opgezet, de dierenrechtenorganisatie PETA bemoeide zich ermee en er werden zelfs brieven gestuurd naar de FBI. Het is een typisch geval van ‘blame the messenger’. Het zit in de aard van de mens om iemand als boosdoener aan te wijzen.”

Natuurlijk, het shockeren is een bewuste strategie. En het contrast tussen haar lieflijke uiterlijk en haar morbide fascinaties vormen de kern van haar oeuvre. Toch had Tinkebell juist rond deze expositie niet zoveel ophef verwacht. AT5, De Wereld Draait Door, GeenStijl en de Volkskrant berichtten al over het werk. Tinkebells website werd zo druk bezocht dat hij even uit de lucht was.

Tinekebell: „Al die ophef zegt ook wel iets over de naïeve manier waarop dierenactivisten te werk gaan. Ik verbaas me daar toch steeds weer over. Met mijn werk wil ik dingen ter discussie stellen. Maar ik ben geen dader.

Zo heb ik eens voor mijn project Save the Males 61 kuikens, haantjes, vrijgekocht. Die heb ik dus gered van de dood; ik gaf ze een tweede kans. Op de tentoonstelling in Platform 21 kon het publiek de haantjes adopteren. Degene die niet werden verkocht, zou ik door de versnipperaar halen, daar heb ik echt wel nachtmerries over gehad. Eigenlijk waren die kuikens dus al dood geweest, maar toen ik ze exposeerde werd ik opgepakt wegens poging tot dierenmishandeling.”

Haar volgende project zal ook bij menig dierenvriend de wenkbrauwen doen fronsen. „Ken je de Popple nog?”, vraagt Tinkebell. „Dat was in de jaren tachtig een populaire teddybeer, die je binnenstebuiten kon keren tot een zachte bal. Ik ben nu bezig met een hond met een ritssluiting. Als je hem omkeert dan heb je een kat.”

Deze keer heeft ze de beesten niet zelf omgebracht, zo benadrukt ze. „Ik werk samen met een preparateur, die doet dat heel netjes.”

Over de verontwaardiging die haar werk oproept, zegt ze: „Ach, ik vraag er zelf natuurlijk ook om. Er zijn nu voor de tweede keer in een half jaar Kamervragen over mijn werk gesteld. Daarmee heb ik mijn doel, het opwekken van de discussie, in ieder geval bereikt.”

Bekijk het werk van Tinkebell op: www.tinkebell.com