Jean Pierre Raynauds onmenselijk perfecte puin

tentoonstelling

Jean Pierre Raynaud: Maison

t/m 10 maart in De Pont, Tjeuke Timmermansstraat 4, Tilburg Inl.: www.depont.nl, 013-5438300 ***

Hij sloopte vijftien jaar geleden eigenhandig zijn huis. Sindsdien bewaart Jean Pierre Raynaud (Frankrijk, 1939) de brokstukken. Museum De Pont toont de restanten van de woning, verdeeld over vijfhonderd glimmend metalen schalen. Raynaud noemde het kunstwerk Maison. Het is een installatie die pas tot leven komt als je het achterliggende verhaal kent.

In de jaren zeventig begon Raynaud te werken met witte keramische tegels. Hij bekleedde er schilderijen mee of maakte er wandobjecten, sokkels en cabines van. De tegelobsessie leidde uiteindelijk tot de complete betegeling van La Celle-Saint-Cloud, in een buitenwijk van Parijs.

Het duurde jaren voor de gehele binnenkant van zijn eigen huis, ruim driehonderd vierkante meter groot, betegeld was: alle wanden, vloeren, plafonds en de inrichting werden bedekt met witte vierkante tegels met zwarte voegen.

Van de ramen maakte Raynaud een gerasterde glas-in-lood constructie en de buitenkant van de woning pleisterde hij smetteloos wit. Al die tijd was het huis opengesteld voor publiek. Toen het compleet getransformeerd was tot een volmaakt steriele, modernistische sculptuur, ging Raynaud over tot de laatste stap: afbraak.

Het slopen van je eigen woning als creatieve handeling is, net als het verbouwen van je lichaam voor de kunsten, even radicaal als poëtisch. Die stenen waren zijn thuis, de getuigen van zijn leven. Met het verwoesten van de muren werd het naderende einde van het leven al ingeluid.

De spiritualiteit van die gedachte staat in schril contrast met de klinische presentatie van het puin in De Pont. In een streng geometrisch patroon staan de metalen bakken opgesteld in een vierkant dat een half voetbalveld meet. Ook de wieltjes die onder de schalen zijn bevestigd, staan in een messcherpe, kaarsrechte lijn. De symmetrie is van een onmenselijke perfectie. Met Maison accentueert Raynaud de emotionele lading van het object en niet op de trivialiteit ervan. Maar dat verveelt snel.

Gelukkig behelst de presentatie in De Pont meer. Aan de wand achter de schalen hangen, in diverse formaten, verschillende variaties op de Chinese vlag. De nationale vlag behoort tot het vrij recente werk van Raynaud. Hij spant de doeken als schilderijen op een frame en presenteert ze wederom als objecten, zonder politieke context. In hun presentatie als geïsoleerde objecten maken de vlaggen des te meer duidelijk hoe onherroepelijk die associaties zijn. Als beeld zijn de vlaggen beter geslaagd. Meer dan het visueel weinig boeiende Maison, maken zij de spanning voelbaar tussen kunstobject en emotioneel beladen symbool.

Manon Braat