Een kwartiertje grillen

De persconferentie van de premier is veranderd. Vrijdag werd die nogal snel afgewerkt. „De schrijvende pers moet assertiever zijn.”

Hare Majesteit de Koningin vierde vrijdag haar verjaardag. En dat kon de burger merken ook. De wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad – sinds de aftrap van Balkenende IV voor iedereen te volgen op internet – werd afgeraffeld. Het kabinet spoedde zich naar het partijtje in Carré.

De wijze waarop de ministerraad zijn besluitvorming met de buitenwereld deelt, is sinds maart 2007 ingrijpend veranderd. De verhoudingen tussen journalistiek en de premier verzakelijkten: geen onderonsjes meer of achterafgesprekken in het schemergebied van wel en niet-citeerbare uitspraken. Alles on the record.

Toegang tot de persconferentie wordt niet meer bepaald door een club waar je lid van moet worden – de Parlementaire Persvereniging – maar door de Rijksvoorlichtingsdienst. De premier treedt op voor een blauw scherm, geflankeerd door panelen met het kabinetsmotto: Samen Werken, Samen Leven. Aan de scheiding tussen schrijvende en audiovisuele pers kwam een eind. Kranten en tijdschriften mogen niet meer eerder vragen stellen dan radio en tv. Voortaan mag iedereen tegelijk.

Wijlen Telegraaf-columnist Kees Lunshof waarschuwde dat in het nieuwe regime niet meer de onafhankelijke voorlichting centraal staat, maar ‘hoe verkoop ik mijn minister-president’. Nu voeren radio en televisie de boventoon. Vrijdag kreeg Julius Vischjager van The Daily Invisible binnen een stief kwartiertje het woord. Dan weet iedereen hoe laat het is. De hoofdredacteur van het handgeschreven pamflet stelt traditiegetrouw de laatste vraag. Ditmaal of de premier zijn felicitaties wilde overbrengen.

De informatieverstrekking na de ministerraad raakt aan de openbaarheid van bestuur. Wordt die nog een dienst bewezen door een kwartiertje speeddaten met de pers? Directeur-generaal Gerard van der Wulp van de RVD: „De functie van de bijeenkomst is om besluiten uit de ministerraad toe te lichten. Dat is uitgegroeid tot een bijeenkomst waarbij overal vragen over worden gesteld. Het is juist een unieke situatie in Nederland dat de minister-president zich over allerhande onderwerpen laat grillen. En over dat geklaag van de schrijvende pers: die moet wat assertiever worden.”