Een crisis in Tsjaad betekent stress in Parijs

Parijs steunt president Déby.

De rebellen dreigen om die reden de evacuatie van Fransen onmogelijk te maken.

Crisis in Tsjaad betekent vanzelf spanning en koorts in Parijs. De ex-kolonie is nog altijd deel van de Afrikaanse achtertuin voor Frankrijk. President Sarkozy wisselde dit weekeinde overleg met de Tsjadische president Idriss Déby af met noodoverleg met de Franse ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie. Die op hun beurt om de haverklap camera’s en microfoon opzochten om verklaringen af te leggen.

Minister van Defensie Hervé Morin om te verzekeren dat Frankrijk op dit moment niet meevecht in Tsjaad en zich concentreert op de evacuatie van honderden Fransen en andere buitenlanders naar Gabon. De Franse gevechtsvliegtuigen, zes Mirages, zijn in veiligheid gebracht buiten de Tsjadische hoofdstad N’djadéma.

En Morins collega op Buitenlandse Zaken, Bernard Kouchner, om te onderstrepen dat dit alles niet betekent dat Frankrijk „neutraal” is in de strijd. „Wij steunen de zittende macht. Déby is een gekozen president”, zei hij zaterdagavond.

Ondertussen is allang duidelijk dat het Franse optreden niet alleen een kwestie is van steun of geen steun aan Déby, oude compagnon van met name Sarkozy’s voorganger Chirac. Morin bevestigde ook dat Parijs Déby vrijdagavond al heeft voorgesteld hem te evacueren, „als hij vreest voor zijn leven”. Déby wilde niet.

Aan de Quai d’Orsay (Buitenlandse Zaken) heerst in de eerste plaats vrees voor verdere regionale stabiliteit in en rond Darfur. Sinds Sarkozy en Kouchner zijn aangetreden, heeft Parijs zijn Tsjaad-politiek meer afgestemd op beheersing van de situatie in het buurland Soedan. Frankrijk was de stuwende kracht achter de Europese vredesmacht Eufor die juist deze week zou afreizen naar Oost-Tsjaad langs de grens met Darfur. Van de 3.700 troepen zijn er 2.100 Frans. Die politiek wordt door de rebellenaanval op Déby’s regime doorkruist. De ambassadeurs van de EU-lidstaten waren gisteren in Brussel bijeen om de missie uit te stellen.

Met de – moeizaam verkregen – steun van de Europese lidstaten aan de vredesmacht heeft Frankrijk zijn benadering van Tsjaad als uitvalsbasis voor hulp in Darfur ook een Europese kwestie gemaakt. Morin legde dit weekeinde een „direct verband” tussen de rebellenaanval en de naderende komst van Eufor – zonder hardop Soedanese inmenging te veronderstellen.

Voor Idriss Déby betekent de koers van Sarkozy en Kouchner vooral dat Frankrijk de afgelopen maanden rap een steeds gevaarlijker bondgenoot is geworden. De rebellen richtten zich gisteravond rechtstreeks tot Parijs. Ze dreigden de luchthaven in te nemen, zodat de evacuaties van de buitenlanders niet door kunnen gaan.