Doden in ratelende letterbak

Theater De Geruchten, naar de roman van Hugo Claus, door Olympique Dramatique en Het Toneelhuis. Regie: Guy Cassiers. Gezien: 30/1 Toneelschuur, Haarlem. Tournee. Inl.: +32-3-22488. 44, www.toneelhuis.be

Boven het toneel hangt een letterbak, zo’n ratelend ding waarmee vroeger op stations vertrektijden en bestemmingen werden aangekondigd. In de voorstelling De geruchten geeft de letterbak de namen van de personages aan: zwart voor degenen die nog leven en rood voor de zojuist gestorvenen.

De dood slaat genadeloos toe in deze bewerking van Hugo Claus’ roman uit 1996. Het Vlaamse dorp Alegem, wordt halverwege de jaren zestig geteisterd door een reeks fatale incidenten. De beschuldigende vingers wijzen algauw naar René Catrijsse, een deserteur uit de oorlog in Kongo.

Ben Segers speelt die ruige ex-militair met ontbloot bovenlijf. Hij crepeert van de pijn – het zal niet lang meer duren of ook zíjn naam zal in rode letters boven de bühne verschijnen. Zowel door de geheimzinnige ziekte als door zijn herinneringen is René aangetast. In Kongo vermoordde hij vrouwen en kinderen. een hoertje is de enige aan wie hij dit opbiecht.

Meestal keert René zijn rug naar het publiek toe, zoals hij zich ook van het dorp afkeert en het dorp zich van hem.

Regisseur Guy Cassiers, net als Claus een Vlaming, zet de dorpelingen op een reeks barkrukken waarboven de dreigende woorden Wij, Wij, Wij verschijnen. Het is een collectief vol schijnfatsoen, angst en wraakzucht: al het onbegrepene krijgt de vorm van geruchten die wel tot geweld móeten leiden. De boosaardigheid van het dorp vindt zijn weerslag in een nare sfeer, met kil licht en massa’s techniek. Inleving in de personages is moeilijk. De micro’s vervormen de stemmen en maken het spel formeel.

Cassiers kan met licht, geluid en technische snufjes wonderen verrichten. Maar dit toneelepos over de Belgische schuld schept te veel afstand en te weinig herkenning.