Collectief vol schijnfatsoen beschuldigt de ex-soldaat

Theater

De Geruchten, naar de roman van Hugo Claus, door Olympique Dramatique en Het Toneelhuis.

Regie: Guy Cassiers. Gezien: 30/1 Toneelschuur, Haarlem. Tournee. Info: www.toneelhuis.be **

Boven het toneel hangt een letterbak, zo’n ratelend ding waarmee vroeger op stations vertrektijden en bestemmingen werden aangekondigd. In de voorstelling De Geruchten geeft de letterbak de namen van de personages aan: zwart voor degenen die nog leven en rood voor de zojuist gestorvenen.

De dood slaat genadeloos toe in deze bewerking van Hugo Claus’ roman uit 1996. Het Vlaamse dorp Alegem wordt halverwege de jaren zestig geteisterd door een reeks fatale incidenten. De beschuldigende vingers wijzen algauw naar René Catrijsse, een deserteur uit de oorlog in Kongo.

Ben Segers van het gezelschap Olympique Dramatique speelt die ruige ex-militair met ontbloot bovenlijf. Hij crepeert van de pijn – het zal niet lang meer duren of ook zíjn naam zal in rode letters boven de bühne verschijnen. Zowel door de geheimzinnige ziekte (een bacterie uit de melkfabriek, blijkt later) als door zijn herinneringen is René aangetast. In Kongo vermoordde hij vrouwen en kinderen, en een hoertje is de enige aan wie hij die gruwelen opbiecht.

Meestal keert René zijn rug naar het publiek toe, zoals hij zich ook van het dorp afkeert, en het dorp van hem. Het dorp is een collectief vol schijnfatsoen, angst en wraakzucht: al het onbegrepene krijgt de vorm van geruchten die wel tot geweld móeten leiden. De boosaardigheid van het dorp vindt zijn weerslag in een nare sfeer, met kil licht en massa’s techniek. Een woud van microfoons staat tussen publiek en spelers in. Inleving in de personages is moeilijk. De micro’s vervormen de stemmen en maken het spel formeel.

Regisseur Guy Cassiers, voormalig leider van het Ro Theater en nu de baas van het Antwerpse Toneelhuis, kan met technische snufjes wonderen verrichten. Maar dit toneelepos over de Belgische schuld schept te veel afstand en te weinig herkenning.

Anneriek de Jong