2 Wat is de juridische betekenis van een ‘bekentenis’ aan een verborgen camera?

Een ‘bekentenis’ kan heel waardevol zijn bij een vervolging.

Maar er moet genoeg ander bewijs zijn.

Hoe overtuigend de beelden ook zijn die misdaadverslaggever Peter R. de Vries gisteravond uitzond, volgens advocaat en hoogleraar Internationaal Strafrecht Gert-Jan Knoops moet justitie voor een succesvolle vervolging van Joran van der Sloot nog de nodige hobbels nemen.

Het begint bij de procedurele vraag of „de bekentenis” van Van der Sloot door het Openbaar Ministerie kan worden gebruikt. Volgens Knoops zal de rechter zich moeten uitspreken over de vraag of er sprake is van een schending van de privacy die zo ernstig is dat het materiaal moet worden uitgesloten voor het bewijs.

„Uit de jurisprudentie blijkt dat door burgers opgenomen gesprekken in beginsel door justitie mogen worden gebruikt als de afgeluisterde in redelijkheid had kunnen verwachten dat iemand heeft meegeluisterd”, stelt Knoops. „Er is dus een cruciaal verschil tussen gesprekken die in een openbare ruimte zijn opgenomen en gesprekken in een privé-omgeving.”

De rechter zal moeten beoordelen of de gesprekken in een Range Rover, waarbij Joran een joint rookte, bruikbaar zijn. Als de bekentenis van Joran mag worden gebruikt, is de volgende vraag wat de waarde ervan is. Die vraag klemt te meer nu Van der Sloot zelf al heeft gezegd dat hij niet de waarheid heeft gesproken tijdens de opgenomen gesprekken. „Het is niet alleen van belang wat Joran gezegd heeft, maar ook hoe hij dat gezegd heeft en in welke context. Daarom zal al het bandmateriaal moeten worden onderzocht dat Peter R. de Vries heeft opgenomen.”

Maar zelfs als dat gebeurd is, kan Van der Sloot niet veroordeeld worden op basis van een ingetrokken bekentenis. „Er is meer bewijsmateriaal nodig”, stelt Knoops „De uitspraken van Van der Sloot zullen moeten worden geobjectiveerd en onderbouwd. Bijvoorbeeld met verklaringen van de man van het bootje of forensisch materiaal van dat bootje of het lichaam van Natalee Holloway. Zolang haar lichaam niet gevonden is, kan justitie die lacune niet invullen.”

Als het Openbaar Ministerie op basis van dit materiaal vindt dat Joran van der Sloot moet worden vervolgd, ligt er nog een horde. Nadat Joran eind vorig jaar voor de tweede maal werd aangehouden en vrijgelaten, is de zaak formeel gesloten. „De drempel voor een nieuwe vervolging ligt juridisch hoog”, stelt Knoops. „En het is niet het OM maar de onderzoeksrechter die daarover de knoop doorhakt.”

Dan volgt de vraag wat Van der Sloot verweten kan worden. Is hij slechts betrokken bij het laten verdwijnen van een lichaam? Of kan hem dood door schuld worden verweten? Knoops: „Dat laatste kan alleen maar als uit ander bewijsmateriaal blijkt dat Natalee nog te redden was geweest door medisch handelen.”

Voor het laten verdwijnen van het lichaam of dood door schuld, zijn de straffen relatief laag: zes of negen maanden. De zaak verandert als de man met het bootje een bekentenis zou afleggen en verklaart dat Natalee nog leefde op het moment dat haar lichaam in zee werd gegooid, stelt Knoops. „Dan kan er zelfs sprake zijn van doodslag en daarop staat maximaal vijftien jaar cel.”

En als Van der Sloot niet wordt vervolgd of wordt vrijgesproken? Dan kan het materiaal van Peter R. de Vries van betekenis zijn in een civiele zaak van de familie-Holloway. „Daar kan het een rol spelen dat Van der Sloot heeft gelogen over zijn betrokkenheid bij de verdwijning van Natalee.”