Praatjesmakers

Aanmeldscherm Windows XP

Amsterdam heeft een nieuw gigaplan om de overlast van de auto te bestrijden. Omdat ik altijd nieuwsgierig ben naar onze gigaplannen – drijvend stadion voor de volgende Olympische Spelen, tunnel onder de Ringweg – zette ik de televisie aan. Daar kreeg ik Oprah Winfrey met Bill Clinton. An offer I could’nt refuse. Ik onderdrukte mijn nieuwsgierigheid naar het gigaplan en bleef kijken. Bill spant zich na zijn presidentschap in voor goede doelen. Dat deed hij ook al toen hij president was, maar de afgelopen jaren is het zijn voornaamste werk geweest. Hij vertelde over zijn bezorgdheid over het toenemend aantal dikke kinderen in Amerika, zijn eigen eetgewoonten vóór hij een hartaanval had gekregen, en hoe hij daarna zijn dieet had veranderd.

Oprah voelde met hem mee. Bill blijft aardig. Hij is het tegendeel van een zeloot. Onder zijn presidentschap is een einde aan de oorlog in Joegoslavië gemaakt, weliswaar nadat daar 200.000 mensen het leven hadden gelaten, maar als het aan de Europeanen had gelegen waren ze nu nog aan het moorden. Eén keer heeft hij gelogen, over Monica. Er kwam een commissie onder leiding van een speciale aanklager om het tot op de bodem uit te zoeken.

Hoeveel keer heeft zijn opvolger gelogen? Daarover verschillen de deskundigen van mening. In elk geval heeft die geen einde aan een oorlog gemaakt en er is ook geen speciale commissie benoemd.

Ik verdiepte me in het gesprek. En toen, opeens, was het afgelopen. Er sprong een halvegare in het beeld, spastische bewegingen en bekken trekken. De man stapte in een auto en reed zwaar accelererend weg. Reclame. De volgende seconde begonnen een paar verlekkerd kijkende kinderen vet zoet spul uit een bakje te lepelen. Twee mensen van middelbare leeftijd probeerden in een appel te bijten die in het water lag. Eén had een vals gebit, maar wie van de twee? Dat kon je niet merken want het zat met kukident vastgelijmd. Misschien was het beter geweest, te vragen waardoor deze bijter aan zijn prothese gekomen was. Teveel zoetigheid uit een zakje gegeten, tanden niet goed gepoetst. Waar waren Bill en Oprah gebleven? De reclame hield niet op. Ik zette de televisie uit.

Aan het werk, stukje schrijven. Laptop aan. Ik werk nog met een programma, Windows XP , dat na enig hocuspocus op het scherm meldt dat je Welkom bent. Wie zegt dat? Bill Gates? De winkel die mij het ding verkocht heeft? Als je met een vliegtuig waar dan ook vandaan komt en je landt op Schiphol, zegt een lid van het cabinepersoneel: Welkom in Amsterdam! Hoe weet zij/hij dat? Misschien staat aan de uitgang van het vliegtuig de marechaussee met handboeien te wachten. Misschien ben je een bolletjesslikker, een vermomde islamo-fascistische imam. Welkom. Nee. Ik ben een gewone luchtreiziger en het gaat niemand wat aan of ik wel of niet welkom ben.

Dit geschreven hebbend, zette ik de radio aan, Radio 4. Ik geef toe dat ik het al meer daarover gehad heb. De bedoeling is dat dit station klassieke muziek uitzendt, gewoon, Mahler, Vivaldi, Locatelli, Chopin, Satie en mindere goden die even mooie muziek hebben geschreven. Ieder zijn smaak. Maar niet op Radio 4. Mooie muziek is niet genoeg, er hoort iets bij. Een wetenswaardigheidje, een kwebbeltje, een prijsvraagje, een Bekende Nederlander, een toptien. Gehard als de Nederlandse muziekliefhebbers langzamerhand zijn, nemen ze die onzin voor lief. Kwart voor elf ’s avonds houdt het definitief op, want dan komt de luisterstrip van Heer Bommel en daarna beginnen op de televisie Pauw en Witteman.

Maar nu gaat het over een andere crime (op z’n Frans uitgesproken): alweer de reclame. Bekend maken dat je iets wilt verkopen en dat dit een weergaloos product is, natuurlijk. Je bent bang dat niet iedereen je boodschap heeft gehoord, dus: nog eens. Dat je daarbij harder praat, schreeuwt en al doende je zo origineel mogelijk uitdrukt, wie zal het je kwalijk nemen? Maar dit door de radio, vijf, tien keer per dag? En dat week in week uit? Dat is voor een luisteraar om gek van te worden. Op die manier pakken ze het in Guantanamo aan. Het is tegen de Conventies van Genève. Op Radio 4 mag het. Winterschilders, banken die je een record rente beloven, een collecte voor drie en een half miljoen mensen die op een of andere manier niet goed bij hun hoofd zijn, kleine voetballertjes die tegen hun wil door hun eerzuchtige ouders tot de hoogste prestaties worden opgepeesd, en dit alles tientallen keren in de herhaling. Ik wil het niet horen, ik zet een plaat op.

En nu we het er toch over hebben: de fotootjes bij het weerbericht. Er is een tijd geweest waarin de weervrouw/man je vertelde wat voor weer het morgen zou worden. Toen kwamen ze vertellen wat voor weer het vandaag was geweest. Al een paar jaar ook rijk geïllustreerd. We worden steeds dichter door praatjesmakers ingesloten.