Lesje Brussel voor beginners

In 1992, vijfhonderd jaar na de ontdekking van Amerika, werd de Europese interne markt voltooid. Dat is nog niet tot iedereen achter de Waterlinie doorgedrongen.

Neem nou de kwestie van de ‘gratis’ schoolboeken. Ze zijn natuurlijk niet echt gratis, want het ministerie van Onderwijs wil voor een slordige 300 miljoen euro aan boeken bestellen. Voor het oligopolie van de vier grote uitgevers van schoolboeken in Nederland is dat een vette order.

Bedenken ze in Den Haag leuke dingen voor hardwerkende mensen met middeninkomens en dan blijkt dat er zoiets bestaan als het Europese aanbestedingsbeleid.

De ‘gratis’ schoolboeken bevatten een behartenswaardige les over de werking van de Europese interne markt. In 2006 begon Maria van der Hoeven, minister van Onderwijs (CDA) in het vorige kabinet (nu: EZ) er over. De ChristenUnie maakte het tot inzet van de onderhandelingen bij de kabinetsformatie met het CDA en de PvdA. Uiteindelijk was iedereen enthousiast, ook de onderwijsvertegenwoordigers. Voor de ouders werden de gratis schoolboeken gepresenteerd als lastenverlichting en ze werden vast meegenomen in de koopkrachtplaatjes.

Er was één detail vergeten.

De overheid kán niet zomaar een order voor 300 miljoen euro uitschrijven.

Oliver Drewes, woordvoerder van eurocommissaris Charles McCreevy (interne markt), reageert verbaasd als hem de Nederlandse politieke commotie over de ‘gratis’ schoolboeken ter ore komt. „Dit is een kwestie van uitvoering van de Europese wetgeving. Het staat trouwens ook in de Nederlandse wet”, zegt hij desgevraagd.

Heeft niemand daar in Den Haag aan gedacht?

De interne markt functioneert bij de gratie van afspraken dat overheden niet naar eigen goeddunken opdrachten aan bedrijven mogen gunnen. Denk aan het relletje vorig jaar zomer toen minister Koenders een ontwikkelingsfestival op Schokland onderhands aan een bureautje van bevriende PvdA’ers had gegund.

Bij de schoolboeken gaat het om 300 miljoen euro. Alle Europese concurrenten van Veen Bosch & Keuning, ThiemeMeulenhoff, Malmberg of Wolters-Noordhoff zouden morgen met een klacht naar de Commissie in Brussel stappen en uiteindelijk naar het Hof in Luxemburg om dit aan te vechten als ontoelaatbare staatssteun.

Bewindslieden, parlementariërs, ambtenaren, het onderwijsveld (en de pers) moeten maar eens beginnen met een lesje Europa.

Hoe luidde die slogan bij het referendum in 2004 ook al weer?

Europa, best belangrijk.

Roel Janssen