‘Israël is in gevaar als premier Olmert aanblijft’

Israël heeft de oorlog van 2006 in Libanon verloren. Daarom moet premier Olmert aftreden, vindt gepensioneerd officier Shai Kaouly. „Hij heeft niets geleerd.”

Voor Shai Kaouly, een gepensioneerde hoge officier van het Israëlische ministerie van Defensie, is het glashelder dat premier Ehud Olmert moet aftreden na het kritische rapport van de commissie-Winograd over de Libanese oorlog van 2006.

„Israël heeft de oorlog in Libanon tegen Hezbollah verloren. Als commandant van het leger is Olmert daar verantwoordelijk voor”, stelt hij vast. „Israël is in gevaar als hij aanblijft.”

Kaouly (71) wijst Olmerts verdediging dat hij de lessen van de Libanese oorlog heeft getrokken, af. „De manier waarop hij de Gaza-problematiek behandelt bewijst dat hij niets heeft geleerd.”

Tijdens de Libanese oorlog verspeelde Israël volgens hem een kans op een zege door een groot grondoffensief op Libanees grondgebied tot de laatste fase van de oorlog uit te stellen. „Israël had zich de volledige vernietiging van Hezbollah tot oorlogsdoel moeten stellen. Daar waren grote legereenheden voor nodig die Zuid-Libanon van Hezbollah hadden moeten zuiveren”, zegt hij. „Olmert blundert opnieuw omdat hij nalaat het bevel te geven om een grote troepenmacht naar Gaza te sturen om de Palestijnse terreur vanuit dat gebied tegen Sderot en kibboetsen in Zuid-Israël uit te schakelen. Duidelijker kan ik toch niet zeggen dat Olmert niets van de Libanese oorlog heeft geleerd.”

Shai Kaouly is het eens met de kritiek die de commissie van rechter Winograd in haar deze week gepubliceerde rapport uitoefent op het beleid van Israëls politieke en militaire leiders tijdens de oorlog. Voor hem is die commissie toch een wassen neus omdat zij niet de bevoegdheid had die leiders persoonlijk verantwoordelijk te stellen voor beoordelingsfouten en blunders.

Een partijgenoot van Olmert wist aan het Hooggerechtshof in Jeruzalem een uitspraak te ontlokken die het stellen van persoonlijke verantwoordelijkheid door de commissie-Winograd onmogelijk maakte. Indien de commissie de verantwoordelijkheid voor de mislukte oorlog in Libanon op Olmert had willen afwentelen, dan had de commissie hem moeten waarschuwen, volgens de uitspraak van het Hof. Olmert zou dan het recht op wederwoord hebben gehad, een procedure die tot de volgende algemene verkiezingen had kunnen duren. Het Hooggerechtshof gaf zo Olmert het voordeel van de twijfel.

De commissie-Winograd raakte een gevoelige zenuw in de Israëlische samenleving met de constatering dat het leger opzag tegen het ondernemen van acties waarbij soldaten zouden sneuvelen. „Ik vind het heel erg dat dit zo is”, zegt Kaouly. „Voor ons leger mag het verlies van soldaten geen overweging zijn bij het nemen van tactische of strategische beslissingen. In het verleden was dat anders. In de oorlogen die we wonnen chargeerden we”, zegt hij.

De ex-officier heeft een scherpe kijk op de transformatie van de Israëlische maatschappij van een pioniersstaat naar een welvaartsstaat. De omslag begon volgens hem tijdens de Israëlisch-Egyptische vrede in 1979 onder premier Begin en zette verder door toen premier Rabin met de Palestijnen in 1993 het akkoord van Oslo sloot.

Israël voelde zich veilig en in militaire kringen sijpelde het gevoel door „dat het geen goede zaak is soldaten te verliezen voor een paar terroristen”. Ook door de opkomende welvaart in Israël is de motivatie gedaald, doordat de verschillen tussen soldaten uit gegoede kringen en arme soldaten werden geaccentueerd. „Toen ik voor reservedienst opkwam zag ik soldaten met auto’s komen en anderen met de bus. Toen begreep ik dat we een probleem hebben”, vertelt hij.

Het ontbreekt Shai Kaouly volledig aan vertrouwen in premier Olmert. Voor hem is deze uit de nationalistische Herutpartij voortgekomen politicus een onbetrouwbare opportunist. Eigenlijk ervaart hij het gedrag van Olmert als verraad van Herut-idealen waarin hij nog gelooft. Toch kan hij zich niet voorstellen dat Olmert op de Westelijke Jordaanoever ruimte zal maken voor een Palestijnse staat. „Ik ben ervan overtuigd dat Olmert niet in het vredesproces met de Palestijnen gelooft. Olmert heeft geen ander doel dan aan de macht te blijven en dat zal Israël duur komen te staan”, zegt hij.

Benjamin Netanyahu, de leider van de rechts-nationalistische Likud, is voor hem de aangewezen politicus om de macht van Olmert in Jeruzalem over te nemen. „Netanyahu heeft nog zuivere diepe ideologische wortels. Ook hij heeft toen hij eerder premier was fouten gemaakt, maar hij heeft heel veel geleerd. Tijdens zijn premierschap is onze economie dankzij de door hem ingevoerde hervormingen gaan bloeien.”

Wat is het effect van het door de commissie-Winograd uitgebrachte rapport op de Israëlische samenleving? „Het kan best zijn dat er nooit meer dergelijke commissies van onderzoek zullen worden ingesteld. Het is toch duidelijk dat dit rapport tot niets leidt. Dat kan ook niet anders want Olmert heeft deze commissie van onderzoek zelf samengesteld en ervoor gezorgd dat hij aan persoonlijke beoordeling ontsnapt.”