In vijf jaar tijd kregen jaarlijks viermaal zoveel mensen een maagbandje

Het aantal dikke mensen dat in Nederland een maagverkleinende operatie ondergaat, is de afgelopen jaren verviervoudigd. In 2000 kregen 564 mensen zo’n behandeling, vijf jaar later waren dat er al 2070. Nederland volgt daarmee een wereldwijde trend (Obesity Surgery, 17 januari).

Het lijkt er steeds meer op dat een maagoperatie voor ernstig dikke mensen de enige manier is om blijvend zoveel kilo’s kwijt te raken dat ze een gezonder en gelukkiger leven krijgen. Mensen die gevaarlijk dik zijn, leven zelfs langer door de behandeling. En mensen met door overgewicht veroorzaakte suikerziekte type II, kunnen van hun diabetes afkomen met een maagband. De risico’s van de operatie nemen af door minder ingrijpende operatietechnieken. Zo kan een maagband geplaatst worden via kleine sneetjes in de buik. Ook de Roux-en-Y gastric bypass, waarbij de maag verkleind wordt tot een mini-zakje dat op de dunne darm wordt aangesloten, is veiliger geworden (Lancet, 15 december).

Toch heeft niet iedereen baat bij de maagverkleining. Sommige mensen blijken ook na de behandeling hun eetgedrag en leefstijl niet aan te kunnen passen. Zij verliezen weinig gewicht, komen weer aan en ontwikkelen eetstoornissen en psychische problemen. Waarschijnlijk spelen psychosociale factoren een belangrijke rol bij het slagen van de behandeling. Onderzoekers van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven vroegen daarom aan 48 collega’s in andere ziekenhuizen welke criteria ze aanleggen om een patiënt voor een maagoperatie te selecteren.

Ze ontdekten dat elk ziekenhuis een andere intakeprocedure heeft. Over het algemeen is een BMI van boven de 35 of 40 een eerste vereiste en wordt er gelet op de leeftijd, dieetgeschiedenis, gezondheidsklachten en motivatie van de patiënt. Bij tweederde van de ziekenhuizen moeten patiënten psychologische vragenlijsten invullen en worden ze geïnterviewd door een psycholoog of psychiater die moet vaststellen of ze geen eetstoornis, persoonlijkheidsstoornis of verslaving hebben. Maar elk ziekenhuis neemt op grond daarvan andere beslissingen. In het ene ziekenhuis wordt iemand die ooit psychotisch is geweest wel geopereerd. In een ander niet.

Opvallend is dat veel Nederlanders naar België gaan om zich te laten opereren. Daar worden jaarlijks drie keer zoveel maagverkleiningen gedaan als in Nederland en zijn de selectiecriteria minder streng. Er worden nauwelijks psychologische tests afgenomen en patiënten hoeven niet acht maar slechts anderhalve maand op hun beurt te wachten. Berber Rouwé