‘Ik ben dat jongetje in het circus’

Rutger Hauer (64) gaf deze week masterclasses aan filmmakers. Hauer is getrouwd met Ineke en woont in een boerderij in Beetsterzwaag. „Ik ben niet zo’n spreker voor een groot publiek. Maar ik wil wat zeggen.”

Vrijdag 25 januari

De parel van vandaag: John Putch en zijn workshop ‘making an anti-Hollywood movie’. Zijn credo: werk met vrienden, dat is fijn en kost weinig. Tegen de deelnemers zei hij: „Wat is jouw reden om niet de film te draaien die je graag zou willen maken? En als ik die reden wegneem? Begin je dan meteen?” Putch heeft gelijk. Het gaat niet om geld, het gaat om doen. Alles is mogelijk. Iedereen was onder de indruk, ik zag het hele zooitje even opstijgen.

’s Middags hebben de deelnemers aan hun scripts gewerkt. Elk team heeft een obstakel gekregen. Team 1 draait in een kelder en mag geen licht gebruiken, team 2 werkt met één acteur minder dan aanvankelijk gepland; dat soort dingen. Sommigen waren geschokt, maar de meesten reageerden sportief. En ze probeerden te onderhandelen. Poeslief: „Mogen we misschien wel het licht op de camera gebruiken?”

Ik draai voortdurend filmmateriaal tijdens de lessen met mijn eigen fotocamera; de deelnemers en de docenten zijn mijn sterren. Veel mensen denken: je kunt toch geen film maken met zo’n klein dingetje? WAKE UP! Dat is het dogma! Film maken is de middelen gebruiken die er zijn. John Putch ten voeten uit.

’s Avonds was ik net op tijd voor het radioprogramma LLiNKE Soep, Radio1. René Mioch en Tamar van den Dop waren er ook, het was gezellig dollen. Na afloop een snelle cappucino gedronken en toen snel terug naar het hotel. Op m’n nachtkastje ligt nog een Russische roman te wachten. Ontvangen van een fan. ‘To expert Rutger. Hope you make great film after reading this novel.’ Ruim 400 pagina’s. Afgezien van de inscriptie is de hele roman geschreven in onvervalst Russisch. Fantastic.

Zaterdag

Rustig de dag ingegleden vandaag. Ik gaf de les ‘acting and directing’ myself, samen met John Putch. Na een kop koffie probeerde ik de acteurs wat losser te krijgen door een bal rond te gooien. Als ze zin hadden, konden ze terug gooien. De bal is eigenlijk de camera, die ik soms ook naar ze toe gooi met de vraag of ze nog iets te melden hebben over HIV/aids. Ze waren doodzenuwachtig voor de geplande castingscènes, maar het gooispel brak het eerste ijs.

Eenmaal op de filmset gingen we repeteren. Voor regisseurs ontzettend belangrijk. De chemie tussen acteur en regisseur bepaalt alles. De groep is volwassener en krachtiger dan vorig jaar. Om 16.00 uur waren we klaar en was ik leeg. ’t Is leuk om zo’n class te geven, maar het vreet energie. Om op te laden heb ik een wandelingetje langs de haven gemaakt. Krachtige wind doet wonderen.

Voor het avondeten ben ik langs twee deelnemers van vorig jaar gegaan. Ze draaiden een scène voor hun nieuwe film (Blindspot) in Hotel New York. Er werd zwart-wit gedraaid, beetje avant-garde. Gedurfd. Een van de oud-deelnemers fluisterde: ‘Heb je nog wat tips?’, dus ik heb een beetje meegeregisseerd. Erg leuk. Het maakte me zo blij dat ik zelfs bereid was een interviewtje te doen voor RTL.

Vanavond komt er een vriend uit Nieuw-Zeeland over. No man ever travelled that far to see me. Dat ontroert me. Diep. We reden samen rond door het zuidelijk deel van Nieuw Zeeland. In alle vroegte gesprekken voeren bij zonsopgang, op de heuvels, omringd door de allermooiste natuur. Een ontmoeting van gestolen uren. Ik probeer hem morgen als executive producer in te zetten. Hij komt uit een Maori tribe. Hij heeft overal een oplossing voor, heerlijk om met zo iemand te werken. We gaan vanavond nog een drankje drinken. Echt laat wordt het niet, ik ben zo schor als een konijn.

Zondag

Dag van de waarheid: de deelnemers mogen eindelijk draaien. Ben even langs alle sets gereden. Eén team was bang dat ze te weinig verhaal hadden. Ik was er toevallig op het dieptepunt van crisis, dus kon ze mooi nieuwe moed inpraten.

’s Middags gecheckt of de enige ploeg die buiten draaide niet onderkoeld was geraakt, daarna door naar de opnames van een promofilmpje voor Peugeot. Ze hebben de Filmfactory gesponsord. Leuke samenwerking, al rijd ik liever in mijn Smart.

Toen het donker was in mijn campingsmoking (het was zo koud!) naar de eerste evaluatie gereden. Onder het genot van een carpaccio hebben we gezamenlijk besloten om het de deelnemers niet nog moeilijker te maken. Het volume van informatie is zo heftig geweest dat het hen bedrukt. Ze zitten vast. Het resultaat van de eerste draaidag is daardoor erg braaf. Jammer. Morgen proberen om ze wat losser te krijgen. Ik wil dat ze gevaarlijker gaan draaien!

Na afloop van het diner ontdekte ik dat de ruiten van mijn Smart waren ingegooid met een steen groter dan de auto zelf. Niets gestolen. De fles whisky die ik laatst voor mijn verjaardag heb gekregen lag nog rustig tussen de scherven op me te wachten.

Maandag

Vanmorgen vroeg vertrokken voor ontbijt – met de taxi, want de smart is nog steeds niet gemaakt. Na een broodje heb ik het team bezocht dat in een naburige kelder draait. Mijn vriend uit Nieuw Zeeland heeft voor hen een gebed voorgedragen in het Maori. De taal is prachtig. Ik heb er opnames van gemaakt met mijn fotocamera. Mooi voor in de docu én een goede spirit om de dag mee te beginnen.

Tenminste... totdat de stroom uitviel. Het gehele Lloydkwartier (een wijk aan de Maas in Rotterdam) zat zonder. ‘Hoe gaat het?’, vroeg ik aan het draaiende team. De regisseur met brede grijns: ‘The power is off, we’re ready to shoot.’ Het team heeft als ‘obstakel’ dat ze zonder licht moeten draaien. De zaklampen lagen al klaar. Grappig hoe toevalligheden soms perfect passend kunnen zijn.

Lunch in hotel New York en daarna naar een interview voor Tv Rijnmond. Het waaide hard, lekker. Ik kom uit het Noorden, deze wind is nog niks. Weer voor boerenkool met worst, maar dat hebben ze in de meeste hotels niet. Niet sjiek genoeg.

’s Avonds vond ik alle deelnemers in een café. De sfeer was uitgelaten. De twee draaidagen zitten erop, morgen de montage. Ze hebben gewaagder gedraaid dan gisteren. Meer geïmproviseerd en nieuwe dingen uitgeprobeerd die ze niet gepland hadden. Ik ben trots op hen.

Dinsdag

Slechts vier uur geslapen. Ik heb tot diep in de nacht m’n filmmateriaal bekeken. Ben er helemaal in opgegaan: eerlijke informatie over alles wat we hier doen. Van binnen naar buiten in plaats van andersom. En dat alles met een shitty fotocamera gedraaid.

De hele ochtend verwachtte ik telefoontjes van de teams voor hulp bij de montage. Niemand belde. Is dat nou goed of juist niet? Uiteindelijk toch een paar teams bezocht en wat materiaal gezien. Monteren is een eenzame strijd. Hoe klein de baby ook is, de editor moet ’m ter wereld brengen, grotendeels alleen. Eén team bekende dat ze nog hard op zoek zijn naar de verhaallijn; ze weten niet ‘of ze ’t wel hebben’. Inhoud wordt in het filmvak steeds belangrijker. Iedereen kan een film maken; alle fotocamera’s hebben tegenwoordig een videostand. Je wint de aandacht van het publiek met een ijzersterk verhaal.

Diner genuttigd op de boot, straks door naar de tweede evaluatie. Als Rotterdam ons niet meer wil volgend jaar is het trouwens mogelijk dat we gaan reizen met de Masterclass. Sponsoren zoals InHolland hebben de grootste moeite om dit initiatief te ondersteunen. Dan gaan we naar Kaapstad of Ethiopië. Of Hong Kong.

Woensdag

Ik ben niet zo’n spreker voor een groot publiek. Krijg er de zenuwen van. Maar vanmorgen dacht ik: ik moet iets zeggen. Of beter: ik wil iets zeggen. In een half uur was mijn speech klaar. De kern is een waar gebeurd verhaal over een zesjarig jongetje dat zo gefascineerd is door circus Elleboog dat hij zelf mee wil doen. Na enig aandringen mag hij, voetje voor voetje, over een koord lopen. Hij valt niet. Dat jongetje ben ik en het verhaal past goed bij de Masterclass. Stap voor stap is heel veel mogelijk. Misschien wel alles.

Na speech wat e-mails weggewerkt, beetje aan m’n filmmateriaal gemonteerd en wat mensen gebeld. Ik had er al bijna een hele werkdag opzitten toen ik ging ontbijten.

Met de montage van de films gaat het goed. Ik ben van de ene naar de andere editset gerend en heb hier en daar wat tips gegeven. Ik zeg nooit wat ze moeten doen, ik wenk alleen. De concentratie was groot. Ik weet dat sommigen van hen weinig hebben geslapen, toch blijft het energiepeil op hoog niveau. Lichamelijk waren de afgelopen dagen een uitputtingsslag, toch valt het werk me licht. ’s Avonds een stukje varen op de Maas. Rotterdam by night is prachtig. Morgen zijn de premières, maar in de bar verderop is het eindfeest al losgebarsten.

Donderdag 31 januari

Ze zijn goed geworden. Vijf dijken van films. Misschien is er een eentje iets minder goed; en dat is dan een acht. De deelnemers hebben rauwe waarheid en imperfectie omarmd. Ik ben trots en blij. Met een kleiner budget dan vorig jaar. Minder publiciteit. ’t Is de vraag of we volgend jaar terugkomen in Rotterdam, maar we komen ergens terug.

In het hotel de laatste voorbereidingen gedaan voor mijn speech. Op de bedanklijst staan niet mijn moeder, mijn mascotte, mijn hond of God – achteruit gespeld hetzelfde! Op de lijst staan de jongere en oudere kinderen met wie ik de afgelopen tien dagen heb gewerkt. Het was zwaar. Sommigen hebben geleden. Big deal. Het resultaat is er. Nu in zwart overhemd met rode bies en feestsokken (zwart met rode stippen) naar de Doelen in Rotterdam.