Het schaakspel van de supers

Tot veler verbazing vergrootte de Franse keten Casino deze week zijn belang in Super de Boer. Is dit om extra rendement te halen of om Albert Heijn buiten de deur te houden?

De eerste tegenzet is gedaan in het schaakspel om de rangorde onder supermarkten. Ahold deed half januari de openingszet met de aankondiging dat het in onderhandeling is met het Britse private-equityfonds CVC Capital Partners over verkoop van het meerderheidsbelang in Schuitema (het bedrijf achter de C1000-winkels). De voorzichtige tegenzet kwam deze week van het Franse supermarktconcern Casino, dat zijn aandeel in Super de Boer verhoogde van 45 naar 51 procent.

Casino heeft niet aangegeven wat de bedoeling van deze zet is. In een verklaring noemde het als beweegreden alleen „recente strategische ontwikkelingen op de Nederlandse markt voor supermarkten”. Verstevigt Casino de greep op het bedrijf als opmaat tot verdere expansie op de Nederlandse markt? Of verhoogt Casino de inzet voor het geval een andere partij Super de Boer wil overnemen?

De omstandigheden lijken eerder naar de tweede mogelijkheid te wijzen. Casino is niet groot in Europa. Buiten thuisland Frankrijk is het alleen in Nederland actief – en tot dusver niet erg succesvol. De andere buitenlandse activiteiten van Casino zitten in Zuidoost-Azië en Latijns-Amerika. Wat de bedoelingen echter onduidelijker maakt, is dat Casino ook na deze uitbreiding van de aandelen nog steeds een optie heeft op nog eens 6 procent van aandelen die nu in handen zijn van een drietal Nederlandse banken. Daarmee zou het belang groeien tot 57 procent.

ING-analist John David Roeg betwijfelt of Casino wel in Nederland actief wil blijven. Expansie door overnames zou „weer jarenlange integratieproblemen geven met botsingen tussen verschillende bedrijfsculturen, zoals het in het verleden ook met Super de Boer heeft meegemaakt.” Super de Boer is het restant van Laurus, waartoe ook de supermarkten van Edah en Konmar behoorden. Casino kocht zich in 2002 in dit bedrijf in en leek daarmee voor een habbekrats de nummer twee in de Nederlandse supermarktwereld te zijn geworden. Zo makkelijk ging het echter niet. Na jaren van verliezen verkocht Laurus in 2006 de noodlijdende ketens Edah en Konmar, onder meer aan Albert Heijn. Super de Boer bleef alleen over uit de boedel van Laurus en moet nu ook de winkels van C1000 en Aldi boven zich dulden in de pikorde. Wel heeft een ingrijpende reorganisatie Super de Boer eindelijk weer winstgevend gemaakt.

Mocht Casino slechts de inzet hebben verhoogd, dan verwacht het wel een forse koersstijging. Casino betaalde 3,80 euro per aandeel, ofwel een premie van 17 procent boven de beurskoers van dat moment aan beleggingsfonds Amber voor het pakket aandelen. Die koersstijging lijkt er wel aan te komen. Verscheidene effectenhuizen geven nu een koopadvies voor aandelen Super de Boer. ING stelt bijvoorbeeld dat het aandeel op termijn 5 euro waard zou zijn.

Na marktleider Albert Heijn zijn Schuitema/C1000 en Super de Boer de nummer twee en vier op de Nederlandse markt – de buitenlandse prijsvechter Aldi heeft zich ertussen geworsteld. Met Schuitema in handen van Ahold zat de markt feitelijk vast. De winkels van Albert Heijn en C1000 hebben gezamenlijk zo’n 45 procent van de markt in handen. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) stond een groter aandeel niet toe. Daarmee waren de wegen voor Ahold om het blauw van Albert Heijn verder te verspreiden afgesloten. Want Ahold mocht dan een meerderheidsbelang in Schuitema hebben, de andere aandeelhouder is een bijzondere: de Stichting Bescherming Schuitema. „Die stichting vertegenwoordigt het Schuitema-gevoel”, zo omschreef topman Bert Roetert de rol van de stichting eerder tegenover deze krant. „En dat is belangrijk voor de zelfstandigheid tijdens het huwelijk met AH.” Oftewel, Albert Heijn was niet in staat de C1000-winkels werkelijk deel van de keten te laten worden.

Met het loslaten van Schuitema en het marktaandeel van zo’n 14 procent dat de C1000 winkels hebben, is de weg weer vrij voor Albert Heijn om zelf te expanderen. Als eerste gebeurt dat met de „50 tot 75” winkels uit de boedel van C1000 die Albert Heijn voor zichzelf wil houden. Dit is onderdeel van de onderhandelingen met CVC Capital die momenteel gaande zijn. Dit zou Albert Heijn alvast een extra marktaandeel van 2 procent geven, ten koste van de 14 procent van C1000.

De vraag is wat er daarna gaat gebeuren. In analistenland zijn de meningen verdeeld. Een kleurrijk palet aan mogelijkheden passeert de revue.

Door de uitbreiding van het Casino-aandeel in Super de Boer kan „een samengaan van Super de Boer en de C1000-winkels van Schuitema [...] in een stroomversnelling komen”, schrijft zakenbank Theodoor Gilissen in een analyse. ING ziet meer in de sprinkhanenvariant: Ahold en Schuitema kopen samen Super de Boer en verdelen de buit. Resultaat: Albert Heijn komt uit op een marktaandeel van 36 procent en Schuitema op 16. Zowel CVC als Casino „heeft wat te verdelen”, constateert men bij Iris, en dergelijke partijen zijn meestal de winnaars. Een reeks buitenlandse ketens zou interesse kunnen hebben.

Over één kwestie is iedereen het wel eens: houd de aandelen Super de Boer vast of koop nog wat bij.