Chinese vrouwen willen van kleine keizers af

In China zijn vorig jaar 19 procent meer huwelijken stukgelopen dan in 2006. Hoog opgeleide vrouwen accepteren een slecht huwelijk niet langer. De scheidingsbusiness bloeit.

The Happy Divorce Club in Shanghai. Foto Oscar Garschagen Shu Xi,directeur van Weiqing, het grootste "echtscheidingsbedrijf"in China, brengt in een restaurant in Shanghai samen met nieuwe leden van The Happy Divorce CLub een toast uit op het nieuwe jaar. Garschagen, Oscar

„Vrouwen natuurlijk, vrouwen tussen de veertig en zestig jaar”, zegt Ming Li, medeoprichtster van Weiqing, het grootste huwelijksadviesbureau in China, gedecideerd. „Vrouwen in deze leeftijdsgroep die de affaires van hun echtgenoten niet meer pikken, zijn onze belangrijkste klanten. Zij stuwen de echtscheidingsstatistieken omhoog.”

Nieuwe, deze week gepubliceerde cijfers van het Chinese ministerie van Binnenlandse Zaken, verklaren waarom „dit verderfelijke echtscheidingsbedrijf” (in de Shanghai Morning Post) van Ming Li en algemeen directeur Shu Xin, een voormalige journalist en columnist, net zo spectaculair groeit als de Chinese economie. Het aantal echtscheidingen is vorig jaar met het recordpercentage van 18,7 gestegen. Werden in 1990 800.000 huwelijken ontbonden, in 2007 besloten 2,4 miljoen paren uit elkaar te gaan.

„Die vrouwen bezorgen ons, de advocaten en de rechters, veel werk”, zegt Shu Xin, een joviale, rondbuikige veertiger in krijtstreeppak glunderend.

„Ze zeggen dat ze komen praten over hun emoties die ze niet kwijt kunnen omdat er in het confuciaanse China nu eenmaal niet over gevoelens, laat staan over seks gepraat wordt. Maar meestal hebben ze al een idee wat zij eigenlijk willen: ze willen van hun man af en ze willen geld zien”, weet de gesoigneerde Ming Li.

Hun ‘Bureau voor adviezen voor een harmonieus huwelijk’, gevestigd in Shanghai, Nanjing en Peking is een fraai klinkend eufemisme, want Shu, collega Ming, zestien relatieadviseurs en 38 advocaten houden zich voornamelijk bezig met scheidingen.

Ming Li: ,,De Chinese maatschappij verandert in hoog tempo. Scheidingen zijn geleidelijk sociaal aanvaardbaar geworden. Het is niet langer nodig om toestemming te vragen aan de bedrijfsleiding, de partij, de staat of het buurtcomité. Scheiden wordt een privéaangelegenheid.”

Ze voegt daaraan toe: „Vrouwen in de grote steden en de welvarende industrieprovincies hebben werk, een winkel of een bedrijf en zijn niet meer zo afhankelijk van hun echtgenoten als hun moeders en grootmoeders waren. Vooral zakenmannen en hoge partijfunctionarissen nemen er vaak een jongere vriendin, een er nai, bij. Zij vinden dat zij dat verplicht zijn aan hun status. Maar hun vrouwen, met wie zij trouwden toen zij jong waren, aanvaarden dat niet meer zoals vroeger.”

De meeste vrouwen die bij bureau Weiqing aankloppen, zijn goed tot zeer goed zijn opgeleid. Een nieuwe klant is mevrouw Wang, een 48-jarige adjunct-directrice van het Huashang-ziekenhuis in het centrum van Shanghai. Haar voornaam moet vertrouwelijk blijven, maar van haar gevoelens maakt zij geen geheim.

„Chinese mannen gedragen zich als kleine keizers; ze zijn verwend, egocentrisch en hebben geen verantwoordelijkheidsbesef. Ze denken alleen aan hun eigen genoegens. Ik heb er heel lang over nagedacht, maar nu wil ik van hem af. Ik denk dat ik maar een Westerse man ga zoeken. Mijn vriendinnen hebben daar hele goede ervaringen mee”, generaliseert zij half lachend.

Mevrouw Wang, elegant, kort geknipt haar, zwart broekpak met een broche in de vorm van een gestyleerde rode rat op haar revers, wil ook lid geworden van The Happy Divorce Club die directeur Shu Xin onlangs heeft opgericht in Nanjing en Shanghai. Maandelijks komt deze club gescheiden mannen en vrouwen bijeen in de betere restaurants om hun ervaringen uit te wisselen, de eenzaamheid te doorbreken en lekker te eten en te drinken.

Shu is ook begonnen met het organiseren van „scheidingslunches”, een New Yorks fenomeen dat is overgewaaid naar de Chinese oostkust. Man en vrouw kunnen tijdens zo’n lunch op „volwassen wijze afscheid van elkaar nemen om na een laatste, harmonieuze middag allebei hun eigen weg te gaan en een geheel nieuw eigen leven te beginnen”, schrijft de directeur in de gelikte brochure van Weiqing.

De in Shanghai en Nanjing zeer bekende Shu – hij heeft een adviescolumn in de grote, populaire tabloids, een eigen show en is co-producent van het veelbekeken tv-programma Scheiden op z’n Chinees- overweegt zijn bedrijf uit te breiden naar de Chinese gemeenschappen in Los Angeles en San Francisco.

Terwijl Ming Li zich over mevrouw Wang ontfermt, vertelt directeur Shu Xin dat niet alleen economische en sociale ontwikkelingen hebben geleid tot een stijging van het percentage scheidingen.

Shu: „De generatie van 45 tot zestig jaar heeft de Culturele Revolutie meegemaakt. Jonge vrouwen en jonge mannen uit de steden werden toen gedwongen op het platteland te gaan werken. Zij trouwden met leeftijdsgenoten in de dorpen en keerden in 1977 weer terug naar de stad. Dat is voor de dorpelingen vaak een te grote overgang en daardoor houden niet al deze huwelijken stand.”

Dat blijkt ook uit het onderzoek van dr. Xu Anqi van de Academie voor Sociale Wetenschappen in Shanghai. Zij schrijft voor de autoriteiten in Peking het jaarlijkse onderzoek naar echtscheidingen. „We zien niet alleen de sociale verhoudingen in de steden veranderen, maar zolangzamerhand ook op het platteland. Vooral in de noordelijke provincies stijgt het scheidingspercentage even snel als in Peking en Shanghai. Dat heeft te maken met stedelingen die tijdens de Culturele Revolutie gedwongen werden te verhuizen en nu weer terug willen. Het heeft ook te maken met de migratiearbeid. Mannen zijn soms ruim een jaar van huis om te werken in de kustprovincies en vrouwen accepteren dat minder”, denkt dr. Xu.

Maar „de nieuwste trend” ontwaart zij in de leeftijdcategorie onder de dertig jaar. „Er wordt door jongeren veel sneller gescheiden dan vroeger het geval was. Ik denk niet dat het geloof in het instituut huwelijk in gevaar is, maar jongeren stellen veel hogere eisen aan huwelijken dan hun ouders en hun grootouders. De jongeren van nu zijn door de één-kindpolitiek enorm verwend door hun ouders en zo gedragen zij zich ook in huwelijken. Ze zeggen op zoek te zijn naar kwaliteit, maar zijn niet bereid compromissen te sluiten. Dat hebben ze niet geleerd. Ze hoeven ook niet meer bij elkaar te blijven voor het geld of de kinderen.”

De tijd dat vrouwen om die redenen levenslang opgesloten zaten in slechte huwelijken is voorbij. Althans in de steden en de oostkustprovincies. Dr. Xu: „Vroeger kon een vrouw huilen, zwijgen of zichzelf ophangen. Dat laatste gebeurt nog steeds op het platteland en in zeer arme families. Iedere dag pleegt een vrouw in China zelfmoord. Daar heerst de oude orde nog. Maar de meesten stappen naar een bureau of de rechter. Meestal worden zij in het gelijk gesteld. We zien bij jongeren nog wel dat zij door de wederzijdse ouders onder druk worden gezet om bij elkaar te blijven als het fout gaat.’’

Shu Xi, dé ‘expert’, die voor zijn adviezen dertig euro per uur rekent, zegt met grote stelligheid dat als ouders zich in een echtelijke twist mengen, een pril huwelijk in de meeste gevallen strandt.