Bos: managers, matigen moet uit eigen belang

Straks komen zij weer: de nieuwe beloningscijfers voor topmanagers uit de jaarverslagen over 2007. Vandaag waarschuwt Wouter Bos. Managers: matigen is uw eigen belang.

Het moet maar eens afgelopen zijn. Vandaag voert vice-premier Wouter Bos (PvdA) zijn moreel appèl voor matiging van topbeloningen naar het hol van de leeuw. Op een bijeenkomst van de stichting NCW, gelieerd aan werkgeversorganisatie VNO-NCW, praat Bos in op de bestuurders en commissarissen.

Het is er weer tijd voor. Als de lente komt, ontluiken de nieuwe getallen. Grote ondernemingen publiceren hun jaarverslagen. Wie verdient beter en hoe hoog is de hoogste gouden handdruk?

Bos neemt een voorschot op de reactie van het kabinet op de laatste aanbevelingen van de commissie-Frijns die beoordeelt hoe het bedrijfsleven goed ondernemerschap in de praktijk brengt. Het meest ontvlambare onderwerp: de (tientallen) miljoenen die topmanagers verdienen als ‘hun’ bedrijf wordt overgenomen en de beurskoers en de waarde van hun optiepakketten omhoog vliegen.

Bos’ steekwoorden: duidelijke relatie tussen beloning en prestatie, plafonds in beloningspakketten en stop de schijn van belangenverstrengeling bij overnames.

Drie jaar geleden stond minister-president Jan Peter Balkenende (CDA) op dezelfde plek. Hij presenteerde toen zijn visie: de participatiemaatschappij, waar iedereen meewerkt en meer verantwoordelijkheid draagt.

Ook Bos verdeelt de verantwoordelijkheden: het kabinet doet het vestigingsklimaat, scholing, veilige buurten, files. Maar hij verwacht ook wat terug van de top van het bedrijfsleven: matiging.

Als Bos in de Tweede Kamer hierover debatteert zit hij meestal in de verdediging. De laatste keer kwam hij in een dubbelrol: hij verdedigde toenmalig ABN Amro topman Rijkman Groenink tegen aanvallen vanuit de Kamer, maar laakte tevens de waarde van de aandelenpakketten die de top alleen maar kon incasseren dankzij een overnamebod.

Nu kan Bos zelf de kansel kiezen. Hij looft de matiging van Hans Wijers (Akzo Nobel) en van Peter Bakker bij TNT (tevens voorzitter van de commissie die een uitweg moet vinden uit de politieke impasse rond het ontslagrecht).

Lof voor een stuk of tien commissarissen die hij afgelopen week sprak. Het was een bijeenkomst vol heftigheid, gevoeld onbegrip en ervaren frustratie. Maar zij bleken ook bereid verantwoordelijkheid te nemen.

Indringender dan in de Kamer presenteert Bos matiging als eigen belang van de topmanagers. Eigen belang vanwege de beoogde loonmatiging van de vakbeweging. Eigen belang omdat beloning zonder prestatie verspilling van geld is. Maar vooral eigen belang omdat schevere inkomensverhoudingen de topmanagers duidelijk op de kaart zetten als de winnaars van economische globalisering. En daar zouden de verliezers wel eens op kunnen reageren. Verliezers zoals de ontslagen Calvé-werknemers of de geplaagde buren van twintig Polen in twee kamers. Dat kan leiden tot nationalistische en protectionistische reflexen die het bedrijfsleven als eerste schaden.

De bijeenkomst biedt Bos de zeepkist om terug te praten. Of de managers nooit meer willen aankomen met het argument: de markt vraagt topbeloningen. Nee, managers vragen het, commissarissen bieden het aan. De markt is geen natuurverschijnsel dat topbeloningen veroorzaakt. De markt, dat zijn de managers zelf.