‘Wie zich misdraagt, geeft zijn privacy op’

Foto’s en camerabeelden van Rotterdamse vandalen moeten standaard op een internetsite gezet worden, stelt coalitiepartij VVD. „Het werkt ook preventief.”

Beelden van bewakingscamera’s tijdens oudjaarsnacht op de Rotterdamse metrostations De Tochten, Hoogvliet en Ambachtsland.

Nee, hij wil geen heksenjacht ontketenen en van een digitale schandpaal is ook geen sprake. Maar fractievoorzitter Jerry van der Waarde van de Rotterdamse VVD zegt de overlast en de vernielzucht in de stad beu te zijn. „Wie zich niet kan gedragen, mag dat ook voelen.”

Bij de bespreking van het jaarrapport van de Rotterdamse politie lanceerde Van der Waarde gisteravond het voorstel om „wijdverspreide publicatie van foto’s en beelden op internet tot een standaardprocedure te maken”. Met andere woorden: maak camerabeelden per definitie openbaar. Van der Waarde: „Internet vergroot de pakkans en heeft bovendien een preventieve werking”.

Aanleiding voor het pleidooi van VVD is de volgens de politie „zeer succesvolle” actie op de eigen site. In de nasleep van de onrustige nieuwjaarsnacht besloot de korpsleiding „na samenspraak met justitie en gelet op de omvang van de plunderingen en vernielingen” (schade ruim 2 miljoen euro) foto’s en filmpjes van verdachten op internet te zetten. Behalve veel hits (bijna 80.000) leidde dat tot dusver tot de arrestatie van zes verdachten. Korpschef Aad Meijboom verklaarde vorige maand in zijn nieuwjaarstoespraak al dat de politie Rotterdam-Rijnmond meer gebruik zal gaan maken van „moderne opsporingstechnieken”.

Het VVD-voorstel kan rekenen op een ruime meerderheid in de raad. Zowel de grootste coalitie- (PvdA) als oppositiepartij (Leefbaar Rotterdam) steunt het idee. Van der Waarde werkt zijn voorstel de komende weken uit in een motie, die voorgelegd zal worden aan de raad. Het enige tegengeluid kwam gisteravond van de SP, die sprak van „een onliberaal voorstel” en „een sleepnettentactiek”.

PvdA-fractievoorzitter Peter van Heemst daarentegen zou juist een stap verder willen gaan dan coalitiegenoot VVD. Als Kamerlid drong hij al aan op harde(re) maatregelen. „Wie zich misdraagt, verspeelt het recht op privacy”, zegt hij. Van Heemst („We moeten niet kinderachtig doen”) zou graag zien dat de politie zendtijd inkoopt bij de lokale tv-zender en „desnoods wekelijks beelden laat zien van lieden, die de leefbaarheid in deze regio aantoonbaar verzieken’’. Huis-aan-huisbladen zouden hetzelfde moeten doen.

Rotterdam was drie jaar geleden de eerste stad in Nederland die internet inzette als opsporingsmiddel. De politie openbaarde toen de foto’s van vijfhonderd ‘relschoppers’ na de voetbalwedstrijd Feyenoord-Ajax. Honderden arrestaties waren het gevolg.

De Rotterdamse Ombudsman, Migiel van Kinderen, plaatst vraagtekens bij het VVD-voorstel. Hij spreekt van „een draconische maatregel, die ingegeven lijkt door rendementsdenken en appelleert aan onderbuikgevoelens”. Als effectiviteit de norm wordt bij opsporing, dreigt „al snel een vorm van indirecte discriminatie waardoor niet één individu maar een gehele groep in een kwaad daglicht wordt gesteld”.

Van Kinderen stelde afgelopen najaar in een kritisch rapport de werkwijze van de Rotterdamse interventieteams aan de kaak. Kern van zijn betoog: veel huisbezoeken leidden tot een inbreuk op de privacy. Datzelfde dreigt bij de nu bepleite maatregel, stelt hij. „Temeer omdat internet niet verjaart. Het strafrecht gaat uit van de onschuldpresumptie, internet achtervolgt je je hele leven.”

In tegenstelling tot Van Kinderen juicht een woordvoerder van de regionale vervoersmaatschappij RET het VVD-voorstel „in principe” toe. Hij spreekt van „een zeer effectief opsporingsmiddel”, maar pleit tegelijkertijd voor „proportioneel gebruik, omdat ook wij beseffen dat het tonen van beelden een stevige inbreuk op de privacy kan betekenen”.

Rond Oud en Nieuw leed de RET bijna een half miljoen euro schade. Die kosten wil de vervoerder „tot de allerlaatste cent” verhalen op de nu opgepakte en veelal minderjarige verdachten. In zijn nieuwjaarstoespraak kondigde RET-directeur Pedro Peters vorige maand aan alle metro’s nog dit jaar uit te zullen rusten met bewakingscamera’s.

Op de stations hangen al camera’s. Daarmee gemaakte beelden leidden vorig jaar onder meer tot de arrestatie van twee Caraïbische tieners, die in het centrum van Rotterdam een bakkerszaak overvielen waarbij de 69-jarige eigenaar om het leven kwam. Vorige week werden zij, conform de eis van het Openbaar Ministerie, veroordeeld tot tien en twaalf jaar cel plus tbs en dwangverpleging.

Die uitspraak sterkt de VVD-fractie. Al zegt ook Van der Waarde te willen waken voor wat hij „overhaast gebruik” noemt. „Rücksichtlos foto’s publiceren is niet de bedoeling. Als jij in een dronken bui het een en ander uitvreet, moet je twee weken de tijd krijgen jezelf te melden. Doe je dat niet, dan is de politie aan zet.” Het nu gehanteerde ‘escalatiemodel’, met eerst een balkje voor de ogen maar later volledige herkenbaarheid, heeft zijn voorkeur. „Het betreft meestal jongeren; juist die groep is gevoelig voor de druk van internet.”

Filmpjes op de site van de politie via nrc.nl/binnenland